{"id":21706,"date":"2023-01-28T22:27:47","date_gmt":"2023-01-28T21:27:47","guid":{"rendered":"https:\/\/kwartalnikfotografia.pl\/?p=21706"},"modified":"2023-01-28T22:27:49","modified_gmt":"2023-01-28T21:27:49","slug":"zielnik-pilski-boguslawa-biegowskiego-czyli-o-czym-jest-fotografia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kwartalnikfotografia.pl\/en\/zielnik-pilski-boguslawa-biegowskiego-czyli-o-czym-jest-fotografia\/","title":{"rendered":"\"Zielnik Pilski\" by Boguslaw Biegowski, or what is photography about?"},"content":{"rendered":"\n

\u2013 Z pewn\u0105 nie\u015bmia\u0142o\u015bci\u0105 wyj\u0105\u0142em z szuflady sw\u00f3j tekst sprzed lat, kt\u00f3ry jak s\u0105dz\u0119 nie zestarza\u0142 si\u0119, bo analizowana w nim wystawa Bogus\u0142awa Biegowskiego, jedna z najwa\u017cniejszych w jego dorobku, nigdy nie by\u0142a pokazywana w du\u017cych, profesjonalnych galeriach, poza epizodem w\u0105growieckim, na kt\u00f3ry si\u0119 powo\u0142uj\u0119 w swoim tek\u015bcie<\/em> \u2013 tak zaczyna\u0142 si\u0119 list Krzysztofa Szymoniaka, kt\u00f3ry dotar\u0142 do redakcji 31 grudnia 2022.<\/p>\n\n\n\n

Tekst jest ekstremalnie d\u0142ugi \u2013 prawie 60 tysi\u0119cy znak\u00f3w ze spacjami \u2013 a do tego jest bogato ilustrowany, wi\u0119c jego \u201ekonsumpcja\u201d nie jest szybka. Adresowany jest nie do ka\u017cdego, tylko do os\u00f3b, kt\u00f3re nie tylko lubi\u0105 czyta\u0107 pog\u0142\u0119bione analizy, ale te\u017c ch\u0119tnie podejmuj\u0105 trud w\u0142asnej interpretacji tw\u00f3rczo\u015bci fotograficznej. Na ko\u0144cu tekstu czytelnik znajdzie bonus w postaci odszyfrowanych wszystkich komentarzy pisanych r\u0119cznie przez Biegowskiego na passe-partout pod fotografiami (redakcja<\/em>). <\/p>\n\n\n\n

1.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W nocy z 9 na 10 lutego 2012 roku za oknem mojego domu\/mieszkania jest minus 14 stopni C. Ten niewielki dom (a w\u0142a\u015bciwie ma\u0142y domek) stoi na wschodnim przedmie\u015bciu Gniezna. Za tydzie\u0144 (a dok\u0142adnie za osiem dni), z pi\u0105tku na sobot\u0119, podobn\u0105 mro\u017an\u0105 noc mam sp\u0119dzi\u0107 w W\u0105growcu. Wczoraj wieczorem (9 lutego) rozmawia\u0142em w Poznaniu o fotografii z Bogus\u0142awem Biegowskim. O fotografii mam z nim rozmawia\u0107 tak\u017ce 17 lutego wieczorem w W\u0105growcu. Nasze rozmowy o fotografowaniu i fotografii niekiedy zaczynaj\u0105 si\u0119 od pyta\u0144 i pytaniem si\u0119 ko\u0144cz\u0105. W nocy z 9 na 10 lutego mia\u0142em sen. \u015ani\u0142o mi si\u0119, \u017ce czytam list Bogus\u0142awa Biegowskiego do koleg\u00f3w fotograf\u00f3w, kt\u00f3ry zaczyna\u0142 si\u0119 s\u0142owami: Nie mog\u0119 was z sob\u0105 zabra\u0107<\/em>. W tym \u015bnie dom by\u0142 pe\u0142en ludzi (kobiet i m\u0119\u017cczyzn) w wieku sprzyjaj\u0105cym kontaktom towarzyskim. Bogus\u0142aw Biegowski rozda\u0142 ten list (zadrukowan\u0105 kartk\u0119 papieru) wszystkim obecnym w tym \u015bnie osobom. Osoby te, czyli fotografowie, kt\u00f3rzy weszli do tego snu, zadawa\u0142y pytania, chcia\u0142y wiedzie\u0107 co\u015b wi\u0119cej, chcia\u0142y zrozumie\u0107, ale autor listu odsy\u0142a\u0142 ich do \u017ar\u00f3d\u0142a, czyli do listu. Tam jest wszystko \u2013 powiedzia\u0142 \u2013 co chcecie wiedzie\u0107, a co ja chcia\u0142em wam przekaza\u0107. <\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Ja, pisz\u0105cy te s\u0142owa, \u015bni\u0105c \u00f3w sen nie pozna\u0142em tre\u015bci listu. Pami\u0119tam tylko to pierwsze zdanie: Nie mog\u0119 was z sob\u0105 zabra\u0107<\/em>. Tak wi\u0119c nie wiem, co autor tego listu chcia\u0142 ponad to przekaza\u0107 swoim kolegom fotografom, nie wiem te\u017c, czego oni chcieli si\u0119 dowiedzie\u0107 od autora listu. Obu tych kwestii mog\u0119 si\u0119 tylko domy\u015bla\u0107, ale i w tym wypadku nie mog\u0119 by\u0107 pewien, czy moja ciekawo\u015b\u0107 nie prowadzi mnie na manowce. Pierwszy i jedyny w zasadzie trop, kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142by w jakikolwiek spos\u00f3b rozja\u015bni\u0107 nieco zagadk\u0119 mojego snu, ma zwi\u0105zek z czym\u015b, co zdarzy\u0142o si\u0119 dwa lata temu, a konkretnie 5 i 6 lutego 2010 roku. Wtedy w\u0142a\u015bnie pozna\u0142em Bogus\u0142awa Biegowskiego. Spotkali\u015bmy si\u0119 w Licheniu, gdzie on mia\u0142 prowadzi\u0107 warsztaty fotograficzne dla doros\u0142ych amator\u00f3w, zorganizowane przez koni\u0144skie Centrum Kultury i Sztuki (w osobach Beaty Mazurek i Paw\u0142a Hejmana) oraz WBPiCAK, a ja przygotowywa\u0142em si\u0119 do kolejnej rozmowy z cyklu Fotografowie Wielkopolski<\/em>. Przypomnijmy, \u017ce ow\u0105 seri\u0119 od pocz\u0105tku koordynowa\u0142 W\u0142adys\u0142aw Nielipi\u0144ski, a zacz\u0119\u0142a si\u0119 ona ukazywa\u0107 w roku 2009 pod winiet\u0105 Wojew\u00f3dzkiej Biblioteki Publicznej i Centrum Animacji Kultury w Poznaniu. Pojecha\u0142em do Lichenia, \u017ceby pozna\u0107 Bogus\u0142awa Biegowskiego bez po\u015bpiechu, z daleka od intelektualnych p\u0142ycizn, dziennikarskich news\u00f3w i szumu informacyjnego, \u017ceby zobaczy\u0107, jak pracuje oraz dowiedzie\u0107 si\u0119, co my\u015bli o fotografowaniu i fotografii. Rozmowa z nim mia\u0142a w jaki\u015b spos\u00f3b przes\u0105dzi\u0107 o losach ca\u0142ej serii oraz mojej obecno\u015bci w tym przedsi\u0119wzi\u0119ciu, obliczonym na kilka lat.<\/p>\n\n\n\n

Najistotniejszy z tamtego spotkania \u2013 dla obecnych rozwa\u017ca\u0144 \u2013 by\u0142 drugi dzie\u0144 warsztat\u00f3w, kiedy to organizatorzy zaprosili wszystkich uczestnik\u00f3w zaj\u0119\u0107 na plener fotograficzny do otwartej dla wiernych, ale opustosza\u0142ej w \u015brodku zimy (i podczas trzaskaj\u0105cych mroz\u00f3w) liche\u0144skiej Bazyliki. By\u0142o nas tam w sumie kilkana\u015bcie os\u00f3b (mo\u017ce nawet dwadzie\u015bcia, z organizatorami) i miejscowy przewodnik, kt\u00f3ry udost\u0119pnia\u0142 przysz\u0142ym mistrzom obiektywu wszystkie atrakcyjne (z fotograficznego punktu widzenia) pomieszczenia, poziomy i zakamarki tej ogromnej \u015bwi\u0105tyni \u2013 od przyziemia, przez balkon wewn\u0119trzny, na wie\u017cy widokowej sko\u0144czywszy. Pami\u0119tam, \u017ce Bogus\u0142aw Biegowski oderwa\u0142 si\u0119 nagle od grupy po obejrzeniu pomieszcze\u0144 przyziemia i \u2013 nikomu si\u0119 nie t\u0142umacz\u0105c \u2013 znikn\u0105\u0142 reszcie towarzystwa z oczu. Tego dnia, czyli 6 lutego, gdy wszyscy bez wyj\u0105tku uczestnicy warsztat\u00f3w przez dwie godziny zapisywali na kartach pami\u0119ci swoich cyfrowych aparat\u00f3w fotograficznych dziesi\u0105tki, a w\u0142a\u015bciwie setki kadr\u00f3w\/plik\u00f3w (bo to przecie\u017c nic nie kosztuje), on w ca\u0142kowitej ciszy i samotno\u015bci rozstawi\u0142 sw\u00f3j podr\u00f3\u017cny aparat skrzynkowy formatu 9 x 12 cm, aby sfotografowa\u0107 jedno tylko miejsce, jeden motyw. By\u0142o to pomieszczenie wype\u0142nione kilkunastoma wielkimi agawami w drewnianych donicach, kt\u00f3re tam najzwyczajniej zimowa\u0142y. Fotografia ta wesz\u0142a potem do naszej rozmowy, jako czarno-bia\u0142y obraz zamykaj\u0105cy ksi\u0105\u017ck\u0119. Przedstawia g\u0105szcz kolczastych ramion-li\u015bci (wype\u0142niaj\u0105cych ca\u0142y kadr) na tle ma\u0142ego fragmentu \u015bciany i jeszcze mniejszego fragmentu rzygaj\u0105cego \u015bwiat\u0142em okna. Je\u017celiby czyta\u0107 ten obraz wprost, interpretuj\u0105c go 1 do 1 wed\u0142ug tego, co na nim wida\u0107, to nie ma w nim nic z architektonicznego ogromu i estetycznej wyj\u0105tkowo\u015bci liche\u0144skiej Bazyliki. Gdyby nie ukierunkowuj\u0105cy odbiorc\u0119 podpis pod zdj\u0119ciem, to niemal na pewno nikt z tych, kt\u00f3rzy nigdy nie widzieli w Licheniu pomieszczenia wype\u0142nionego ogromnymi kaktusami, nie by\u0142by w stanie przyporz\u0105dkowa\u0107 tej fotografii do zbioru istniej\u0105cych ju\u017c obraz\u00f3w fotograficznych \u015bwi\u0105tyni, opisuj\u0105cych i ukazuj\u0105cych j\u0105 na wiele mo\u017cliwych, jak\u017ce r\u00f3\u017cnych zreszt\u0105, sposob\u00f3w. Autor tego zdj\u0119cia powiedzia\u0142 potem, \u017ce skoro podczas pobytu w Licheniu zabrak\u0142o mu odpowiedniego narz\u0119dzia (cytat: Chcia\u0142bym mie\u0107 wtedy du\u017c\u0105 kamer\u0119 cyfrow\u0105 i odda\u0107 z jej pomoc\u0105 ka\u017cd\u0105 grudk\u0119 z\u0142ota<\/em>), kt\u00f3rym m\u00f3g\u0142by sfotografowa\u0107 wszechobecny tam bizanty\u0144ski przepych, to skupi\u0142 si\u0119 wy\u0142\u0105cznie na tych kilkunastu agawach jako symbolu i jednocze\u015bnie kwintesencji liche\u0144skiego przepychu, nadmiaru, zag\u0119szczenia. Czy ta opowie\u015b\u0107 cokolwiek wyja\u015bnia i ma jakikolwiek zwi\u0105zek z fraz\u0105: Nie mog\u0119 was z sob\u0105 zabra\u0107<\/em>? Jest to zaledwie trop, ale \u2013 jak mniemam \u2013 dosy\u0107 wyrazisty. <\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

2.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ok. Zanim zaczniecie ogl\u0105da\u0107 i bada\u0107 Zielnik Pilski<\/em> Bogus\u0142awa Biegowskiego, wpierw spr\u00f3bujcie obejrze\u0107 i zbada\u0107 cztery, zreszt\u0105 pierwsze z brzegu, czarno-bia\u0142e filmy: Osiem i p\u00f3\u0142<\/em> Frederica Felliniego, Matni\u0119<\/em> Romana Pola\u0144skiego, Ostatni dzie\u0144 lata<\/em> Tadeusza Konwickiego, Stan rzeczy<\/em> Wima Wendersa. Co je \u0142\u0105czy z punktu widzenia naszych rozwa\u017ca\u0144? Tylko to, \u017ce s\u0105 bardzo fotograficzne. W ka\u017cdym razie nie zamierzam dorabia\u0107 do tego filmowego czteropaku \u017cadnej dodatkowej historyjki, czy nawet historii. Nie jestem ideologiem ani sprzedawc\u0105 reklam. Wystarczy mi zatem cytat z filmu Wima Wendersa: C\u00f3\u017c \u2013 \u017cycie jest w kolorze, ale czer\u0144 i biel s\u0105 bardziej realistyczne<\/em>. Nie twierdz\u0119 tak\u017ce, jakoby te filmy mia\u0142y cokolwiek wsp\u00f3lnego z Zielnikiem Pilskim<\/em>, chc\u0119 tylko wskaza\u0107 czytaj\u0105cej publiczno\u015bci pewien niebanalny rys psychologiczny w zakresie postrzegania \u015bwiata (takim, jakim on jest), pewien spos\u00f3b my\u015blenia fotografi\u0105, cenny, interesuj\u0105cy i wa\u017cny w dorobku Biegowskiego, a niezale\u017cnie od wszystkiego materializuj\u0105cy si\u0119 mi\u0119dzy innymi tak\u017ce w tw\u00f3rczo\u015bci kilku utalentowanych, przywo\u0142anych tu re\u017cyser\u00f3w. To oni, arty\u015bci kina, zw\u0142aszcza ci niekomercyjni, dochodz\u0105 z czasem do wniosku, \u017ce kino czarno-bia\u0142e jest o \u017cyciu, kt\u00f3re si\u0119 toczy naprawd\u0119. A skoro tak, to ludzie \u2013 spragnieni kolorowych fabu\u0142 o nie-\u017cyciu \u2013 nie chc\u0105 tego ogl\u0105da\u0107. Zapytajmy teraz, czy ludzie, zw\u0142aszcza mieszka\u0144cy wielkich i du\u017cych miast oraz rozsianych po kraju miast \u015bredniej wielko\u015bci, bezrefleksyjnie zanurzeni w przestrzeni opanowanej przez kolorowe obrazy fotograficzne niewiadomego cz\u0119sto pochodzenia, chc\u0105 dzisiaj ogl\u0105da\u0107 czarno-bia\u0142e fotografie? Zw\u0142aszcza ogl\u0105da\u0107 \u015bwiadomie? I jeszcze jedno: skoro kino czarno-bia\u0142e jest o \u017cyciu, kt\u00f3re si\u0119 toczy naprawd\u0119, to o czym jest niekomercyjna czarno-bia\u0142a fotografia? Zw\u0142aszcza analogowa? Kiedy ju\u017c poradzimy (poradzicie) sobie z tymi dwoma zagadnieniami, zajrzyjmy (zajrzyjcie) do \u015bwiata fotografii Bogus\u0142awa Biegowskiego i zastan\u00f3wmy (zastan\u00f3wcie) si\u0119 przez chwil\u0119, o czym jest jego czarno-bia\u0142y, analogowy, niekomercyjny Zielnik Pilski<\/em>?<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Wystawa prac fotograficznych pod takim w\u0142a\u015bnie tytu\u0142em pojawi\u0142a si\u0119 po raz pierwszy 2 lipca 2011 roku w W\u0105growcu, w galerii Miejskiego Domu Kultury. Wystawie, na kt\u00f3r\u0105 sk\u0142ada\u0142y si\u0119 styk\u00f3wki formatu 9 x 12 cm oraz kilka styk\u00f3wek 4 x 5 cala, towarzyszy\u0142 skromny folder, na szcz\u0119\u015bcie zaopatrzony w interesuj\u0105cy tekst. Wyszed\u0142 on spod r\u0119ki autora zdj\u0119\u0107. Fotografowie zazwyczaj takich tekst\u00f3w nie pisz\u0105, wr\u0119cz wzbraniaj\u0105 si\u0119 przed tego typu tw\u00f3rczo\u015bci\u0105, ale to, co potrafi z po\u017cytkiem dla sprawy napisa\u0107 o sobie (o swoich dzia\u0142aniach fotograficznych) B. Biegowski, jest wprowadzeniem i refleksj\u0105 wysokiej pr\u00f3by. Zreszt\u0105, co tu dywagowa\u0107, niech przem\u00f3wi s\u0142owo:<\/p>\n\n\n\n

Geneza projektu<\/em><\/strong>. Bezpo\u015brednim impulsem do realizacji tematu by\u0142a autorska kartka fotograficzna, kt\u00f3r\u0105 otrzyma\u0142em niedawno od Rafa\u0142a Nadolnego, \u015bwietlicowego rezydenta w stolicy<\/em>. Fotografia przedstawia zwielokrotniony, ekspresyjny obraz samolotu-pomnika w Skierniewicach. Tytu\u0142 pracy: <\/em>By\u0142o sobie wojew\u00f3dztwo. U\u015bwiadomi\u0142em sobie, \u017ce Mojego Wojew\u00f3dztwa<\/em> te\u017c ju\u017c nie ma. Wykonywane przez lata fotografie bez \u017cadnego konkretnego celu i przeznaczenia zacz\u0119\u0142y powoli uk\u0142ada\u0107 si\u0119 w pary, d\u0142u\u017csze sekwencje i ci\u0105gi. Tak rodzi\u0142a si\u0119 idea zbioru, kolekcji fotografii przedstawiaj\u0105cych co\u015b, czego ju\u017c nie ma. Czego\u015b przesz\u0142ego, martwego i zasuszonego, po\u017c\u00f3\u0142k\u0142ego i usystematyzowanego oraz przera\u017aliwie pozbawionego wyrazu. <\/em>Zielnik z jednakow\u0105 skrupulatno\u015bci\u0105 kolekcjonuje zar\u00f3wno wizerunki endemicznych okaz\u00f3w, np. monstrualne betonowe miecze strzeg\u0105ce wjazdu do wn\u0119trza terytorium, ale te\u017c typowe kolejowe wie\u017ce ci\u015bnie\u0144. Tworzenie dokumentu to pionierska wyprawa w g\u0142\u0105b w\u0142asnego archiwum, ale i bie\u017c\u0105ca praca w terenie. Dotarcie do \u201eprzezroczystych\u201d, niewidzialnych artefakt\u00f3w, wcze\u015bniej nieu\u015bwiadamianych. Wszystkie prezentowane na wystawie prace powsta\u0142y w XXI wieku, ju\u017c po likwidacji Wojew\u00f3dztwa. Wystawiane po raz pierwszy w W\u0105growcu kopie stykowe s\u0105 jedynymi, autorskimi egzemplarzami fotografii. Formalna r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 prezentowanych prac stanowi \u015bwiadectwo w\u0105tpliwo\u015bci i poszukiwa\u0144 oraz wiary w magiczn\u0105 moc fotograficznego orygina\u0142u. Zbi\u00f3r nie ma ambicji bycia pilsk\u0105 monografi\u0105. Na przyk\u0142ad pomini\u0119ta (z wyj\u0105tkiem jednej fotografii na wystawie) zosta\u0142a Trzcianka, kt\u00f3ra ma osobny, jeszcze nie prezentowany, zbi\u00f3r zdj\u0119\u0107 pt. <\/em>T.R. Schonlanke.<\/em><\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Pozosta\u0142e dwie cz\u0119\u015bci tego tekstu, czyli Pilsko\u015b\u0107. Pochodzenie mitu<\/em> oraz Moje Wojew\u00f3dztwo a w nim\u2026<\/em>, s\u0105 istotnym elementem wprowadzenia w \u015bwiat przedstawiony Zielnika Pilskiego<\/em>, kt\u00f3ry sam z siebie nie wyja\u015bnia wszystkiego, co Autor uwa\u017ca za wa\u017cne. Wa\u017cne na przyk\u0142ad z punktu widzenia percepcji obraz\u00f3w fotograficznych (tych tutaj, konkretnych), ale i na poziomie zrozumienia przez odbiorc\u0119 odwo\u0142a\u0144 historycznych oraz odwo\u0142a\u0144 kulturowych (w zgodzie z semiotyczn\u0105 teori\u0105 znaku, kt\u00f3ra zak\u0142ada, \u017ce znak odnosi si\u0119 do czego\u015b), jakie niesie z sob\u0105 ca\u0142a wystawa. Wiele wskazuje bowiem na to, \u017ce w te obrazy, co nie jest bez znaczenia dla nadawcy i odbiorcy, wpisany zosta\u0142 istotny przekaz retoryczny z pogranicza estetyki, intelektu i emocji. To spostrze\u017cenie nie jest tylko zwyczajow\u0105 ekwilibrystyk\u0105 eseist\u00f3w, poniewa\u017c owa \u201esfera estetyki, intelektu i emocji\u201d ujawnia si\u0119 (w mojej g\u0142owie) za ka\u017cdym razem, gdy podchodz\u0119 do Zielnika<\/em> na odleg\u0142o\u015b\u0107 kontaktu wzrokowego z jego sk\u0142adowymi, czyli fotografiami, a w\u0142a\u015bciwie niewielkimi kopiami stykowymi. Tak wi\u0119c, mo\u017cna za\u0142o\u017cy\u0107, \u017ce cytowany powy\u017cej fragment tekstu (ok. 1\/3 ca\u0142o\u015bci) skutecznie wprowadza nas w istot\u0119 zagadnienia, ale faktem jest i to, \u017ce w oderwaniu od wystawy nie przekazuje on jednej istotnej informacji. Takiej mianowicie, \u017ce ka\u017cda fotografia, po oprawieniu w jasne passe-partout, a potem w\u0142\u0105czona do pokazanego po raz pierwszy w W\u0105growcu zbioru\/wystawy, zosta\u0142a wzbogacona\/uzupe\u0142niona o r\u0119kopi\u015bmienne uwagi, refleksje, notatki i wskaz\u00f3wki umieszczone przez Autora pod ka\u017cdym czarno-bia\u0142ym kadrem. I to w\u0142a\u015bnie \u2013 moim skromnym zdaniem \u2013 sprawia, \u017ce t\u0119 wystaw\u0119 nie tylko \u201esi\u0119 ogl\u0105da\u201d, j\u0105 tak\u017ce \u201esi\u0119 czyta\u201d (zar\u00f3wno w w\u0105skim, jak i szerokim znaczeniu tego s\u0142owa). A czytaj\u0105c i ogl\u0105daj\u0105c (lub ogl\u0105daj\u0105c i czytaj\u0105c) odbiorca wyrusza nie tylko w g\u0142\u0105b fotograficznego archiwum, wyrusza bowiem tak\u017ce w osobist\u0105 przesz\u0142o\u015b\u0107 Autora prac, wreszcie zapuszcza si\u0119 w coraz bardziej \u201eprzezroczyst\u0105\u201d histori\u0119 pewnego wojew\u00f3dztwa, kt\u00f3rego kiedy\u015b przecie\u017c nie by\u0142o i kt\u00f3rego znowu nie ma. A skoro tak, to mamy do czynienia w przypadku Zielnika<\/em> nie tylko ze \u015bwiatem przedstawionym (obrazy), ale i z j\u0119zykowym obrazem \u015bwiata (r\u0119kopi\u015bmienne podpisy pod obrazami). Spr\u00f3bujmy teraz te \u201epodpisy\u201d obejrze\u0107 i odczyta\u0107  kadr po kadrze, g\u0142\u00f3wnie po to, aby zrozumie\u0107 intencje fotografa. Na koniec spr\u00f3bujmy zinterpretowa\u0107 ich zawarto\u015b\u0107 (nie tylko informacyjn\u0105, czy opisow\u0105) oraz ustali\u0107 ewentualn\u0105 typologi\u0119 tych para-komentarzy. Mog\u0142o si\u0119 bowiem zdarzy\u0107, \u017ce fotograf ubogacaj\u0105c swoje styk\u00f3wki o ulotne, nieplanowane wcze\u015bniej tek\u015bciki, stworzy\u0142 okre\u015blon\u0105 typologi\u0119 mimo woli, cho\u0107 nie ma ona decyduj\u0105cego znaczenia dla ca\u0142o\u015bci projektu. By\u0107 mo\u017ce jednak dosz\u0142o tutaj (w obr\u0119bie podpis\u00f3w) do zaplanowanego wcze\u015bniej, a wi\u0119c celowego zabiegu informacyjnego i stylistycznego. A je\u017celi tak by\u0142o, je\u017celi tak si\u0119 sta\u0142o, to zapytajmy, w jakim celu czyni\u0142a te zapiski r\u0119ka fotografa? Czy na przyk\u0142ad po to, a\u017ceby nieinwazyjnie wzmocni\u0107 przekaz retoryczny i struktur\u0119 poszczeg\u00f3lnych w\u0105tk\u00f3w tematycznych oraz wystawy jako zamkni\u0119tej ca\u0142o\u015bci (zamkni\u0119tej w przestrzeni by\u0142ego wojew\u00f3dztwa pilskiego)? A mo\u017ce w tej materii typologia nie jest obecna, mo\u017ce jest to po prostu rodzaj niesformatowanego typologicznie dziennika podr\u00f3\u017cnego (albo nawet intymnego notatnika), w kt\u00f3rym s\u0142owa \u0142\u0105cz\u0105 si\u0119 z obrazem bez jakich\u015b szczeg\u00f3lnych intencji? Gdyby okaza\u0142o si\u0119 to prawd\u0105, w\u00f3wczas mo\u017cna by za Jerzym Kmit\u0105 postawi\u0107 s\u0142ynne pytanie Hilarego Putnama: Jak s\u0142owa \u0142\u0105cz\u0105 si\u0119 ze \u015bwiatem?<\/em> W tym wypadku chodzi\u0142oby o to, jak s\u0142owa z dopisk\u00f3w pod zdj\u0119ciami Biegowskiego \u0142\u0105cz\u0105 si\u0119 ze \u015bwiatem przedstawionym jego fotograficznych kadr\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n

3.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Zacznijmy od koniecznego \u2013 moim zdaniem \u2013 stwierdzenia, \u017ce w przypadku styk\u00f3wek, kt\u00f3re wesz\u0142y do Zielnika Pilskiego<\/em>, poj\u0119cie \u201efotografia czarno-bia\u0142a\u201d nie oddaje istoty rzeczy. Czer\u0144 i biel w czystej postaci na tych niedu\u017cych kawa\u0142kach papieru fotograficznego po prostu nie wyst\u0119puje, natomiast z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 dominuj\u0105 tam r\u00f3\u017cne odcienie szaro\u015bci \u2013 od bardzo jasnych, do bardzo ciemnych. To \u2013 po pierwsze. Po drugie \u2013 ca\u0142y ten zestaw pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu fotografii, sk\u0142adaj\u0105cych si\u0119 na w\u0105growieck\u0105 wystaw\u0119 Biegowskiego, w tym uk\u0142adzie zaistnia\u0142 jako prapremiera. Co wa\u017cne, nie s\u0105 to \u0142adne obrazki fotograficzne, typu widok\u00f3wki, z terenu by\u0142ego wojew\u00f3dztwa pilskiego. Oczywi\u015bcie, niekt\u00f3re z obiekt\u00f3w sfotografowanych na potrzeby tego cyklu i w\u0142\u0105czonych do Zielnika<\/em> mog\u0142y pojawi\u0107 si\u0119 w przesz\u0142o\u015bci r\u00f3wnie\u017c na typowych, \u0142adnych, kolorowych poczt\u00f3wkach (zw\u0142aszcza owe \u201egrunwaldzkie miecze\u201d), ale to, co zaproponowa\u0142 autor Zielnika<\/em>, jest rodzajem manifestu estetycznego, \u015bwiadomym zabiegiem artysty na materii fotograficznej, a nie \u2013 jak mog\u0142oby si\u0119 wydawa\u0107 nie do ko\u0144ca zorientowanym uczestnikom wernisa\u017cu \u2013 wynikiem braku umiej\u0119tno\u015bci warsztatowych. Po trzecie \u2013 Bogus\u0142aw Biegowski  porusza si\u0119 ze swoim aparatem skrzynkowym w wyludnionej niejednokrotnie przestrzeni publicznej, na obrze\u017cach miast, miasteczek oraz w okolicach ma\u0142ych stacji kolejowych, po\u0142\u0105czonych na r\u00f3\u017cne sposoby z niegdy\u015b wojew\u00f3dzk\u0105 Pi\u0142\u0105, czyli \u00f3wczesnym \u015brodkiem lokalnego kosmosu. Wsz\u0119dzie tam, gdzie artysta ogl\u0105da \u00f3w kosmos przez obiektyw swojej kamery, a potem utrwala jego wycinek na listku kliszy, rozgrywa si\u0119 bezszelestny spektakl przemijania i rozpadu, albo odbywa si\u0119 literacki poniek\u0105d rekonesans w przesz\u0142o\u015b\u0107 zahaczon\u0105 o fotografowane obiekty, wpisan\u0105 w osobiste przestrzenie pami\u0119ci. Wreszcie po czwarte \u2013 zastan\u00f3wmy si\u0119, czy te obrazy, pokazane publiczno\u015bci po raz pierwszy w W\u0105growcu, s\u0105 kwintesencj\u0105 namys\u0142u dokumentalisty? Zw\u0142aszcza, \u017ce w cytowanym tutaj wst\u0119pie Biegowski m\u00f3wi: Tworzenie dokumentu to pionierska wyprawa w g\u0142\u0105b w\u0142asnego archiwum, ale i bie\u017c\u0105ca praca w terenie.<\/em> A mo\u017ce raczej obrazy te s\u0105 rodzajem wyprawy po z\u0142ote runo, pr\u00f3b\u0105 odczytania prywatnej mitologii, kt\u00f3r\u0105 pami\u0119\u0107 wbudowuje w konkretne obiekty i dziej\u0105ce si\u0119 wok\u00f3\u0142 nich sprawy?<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Zapyta\u0142em kiedy\u015b (a dok\u0142adnie 9 lutego 2010 roku) autora Zielnika<\/em> o co\u015b, co zwyk\u0142o si\u0119 nazywa\u0107 samo\u015bwiadomo\u015bci\u0105 fotograficzn\u0105. Zapyta\u0142em te\u017c o moment jej pojawienia si\u0119 u niego. W odpowiedzi us\u0142ysza\u0142em mi\u0119dzy innymi: Kiedy\u015b by\u0142y to g\u0142\u00f3wnie dzia\u0142ania intuicyjne. Ale to mi pozosta\u0142o do dzisiaj, to przekonanie, \u017ce fotografia jest czym\u015b dzikim i nieoswojonym. To nie jest tylko to, co jest na zdj\u0119ciu, tego si\u0119 nie da sprowadzi\u0107 na przyk\u0142ad do filozofii. Fotografia jest troch\u0119 gdzie\u015b indziej, ona jest przede wszystkim form\u0105, materialno\u015bci\u0105 i substancj\u0105. W tamtych pierwszych czasach pojawia\u0142a si\u0119 ciekawo\u015b\u0107, kt\u00f3ra u mnie jest do dzisiaj, jak to wyjdzie na zdj\u0119ciu. Nie jestem przekonany specjalnie do tego, \u017ce w fotografii mam do spe\u0142nienia jak\u0105\u015b misj\u0119, \u017ce musz\u0119 co\u015b dokumentowa\u0107, bo i tak przecie\u017c wszystko si\u0119 kiedy\u015b rozpadnie. To jest tylko kwestia przed\u0142u\u017cenia pami\u0119ci. Ten budynek rozpadnie si\u0119 na przyk\u0142ad za lat 50, a moje zdj\u0119cie tego budynku przestanie istnie\u0107 powiedzmy za lat 150, ale to niczego nie zmienia, bo rozpad jest nieunikniony. Tak wi\u0119c moje pierwsze motywacje sprowadza\u0142y si\u0119 do tego, \u017ce biega\u0142em z aparatem i fotografowa\u0142em wszystko \u2013 ludzi, zwierz\u0119ta, miejsca. Je\u017adzi\u0142em po Polsce, po jakich\u015b festiwalach rockowych, po jakich\u015b dziwnych miejscach i tam fotografowa\u0142em. Nie mia\u0142o to \u017cadnego celu, \u017cadnej metodyki i chyba \u017cadnej g\u0142\u0119bszej my\u015bli, chocia\u017c gdy patrz\u0119 dzisiaj na te swoje stare zdj\u0119cia z pewnym sentymentem, to dochodz\u0119 do wniosku, \u017ce tw\u00f3rca nie musi sobie u\u015bwiadamia\u0107 tych wszystkich rzeczy, kt\u00f3re u\u015bwiadamia sobie widz, a zw\u0142aszcza krytyk, kt\u00f3ry patrzy i m\u00f3wi, \u017ce to jest takie \u015bwie\u017ce czy odkrywcze. Oto taki cho\u0107by przypadek Jacques-Henri Lartique. On zrobi\u0142 swoje s\u0142ynne zdj\u0119cia w wieku kilkunastu lat na wy\u015bcigach samochodowych, zdj\u0119cia, kt\u00f3re przesz\u0142y do historii fotografii \u015bwiatowej. Od razu wi\u0119c rodzi si\u0119 pytanie, czy on u\u015bwiadamia\u0142 sobie to, \u017ce fotografuje zmiany kulturowe, cywilizacyjne, post\u0119p? Nie. Nie u\u015bwiadamia\u0142 sobie tego. I dlatego to jest dla mnie fascynuj\u0105ce w fotografii, \u017ce tam jest element niejako poza kultur\u0105. To jest w\u0142a\u015bnie takie dzikie i nieoswojone. (\u2026) K\u0142\u00f3c\u0119 si\u0119 cz\u0119sto ze swoimi kolegami ze <\/em>\u015awietlicy, \u017ce \u015bwiadomo\u015b\u0107 nie jest a\u017c tak istotna. Nie przeceniajmy tego. Po\u0142owa warto\u015bciowych dzie\u0142 kultury europejskiej, zw\u0142aszcza XX wieku, powsta\u0142a poza \u015bwiadomo\u015bci\u0105 \u2013 Van Gogh, Witkacy, Bruno Schulz. To jest europejska tradycja, kt\u00f3ra doceni\u0142a nie\u015bwiadomo\u015b\u0107. To mo\u017cna po\u0142\u0105czy\u0107 z odkryciami Freuda i Junga, aby pami\u0119ta\u0107, \u017ce to jest wa\u017cna cz\u0119\u015b\u0107 naszej osobowo\u015bci, a nawet szerzej kultury. Jung stworzy\u0142 nawet poj\u0119cie \u201enie\u015bwiadomo\u015bci zbiorowej\u201d. Tak\u017ce dla mnie to jest niezmiernie istotne. Ja nie reflektuj\u0119 ca\u0142y czas  chodz\u0105c z aparatem, \u017ce zrobi\u0119 jaki\u015b wa\u017cny zapis. Fotografuj\u0119 dla przyjemno\u015bci. Nie jestem fotografem heroicznym i dlatego nie przywi\u0105zuj\u0119 do tego jakiej\u015b specjalnej wagi, \u017ce oto teraz wykonuj\u0119 jaki\u015b dokument, kt\u00f3ry pozostanie dla kogo\u015b. To wszystko nie jest a\u017c tak istotne, chocia\u017c mia\u0142em w swoim \u017cyciu taki okres, \u017ce z tym dokumentem by\u0142em blisko. Ale to nie wynika\u0142o z potrzeby dokumentowania, tylko mo\u017ce bardziej z potrzeb spo\u0142ecznych, z uwagi na to, \u017ce zabytkowa architektura niszczeje, \u017ce (\u2026) przestrze\u0144 jest czym\u015b wsp\u00f3lnym i warto o ni\u0105 dba\u0107, a nie tylko j\u0105 rozprzedawa\u0107 i budowa\u0107 w niej zamkni\u0119te enklawy. Sam dokument dla mnie nie jest najwa\u017cniejsz\u0105 rzecz\u0105, dla mnie bardziej liczy si\u0119 ekspresja, bardziej licz\u0105 si\u0119 moje odczucia, gdy fotografuj\u0119. Potem widz, ogl\u0105daj\u0105c moje zdj\u0119cia, zyskuje nad nimi w\u0142adz\u0119 symboliczn\u0105, ogl\u0105da, ocenia, ale ju\u017c nie ma wp\u0142ywu na to, co wida\u0107 na zdj\u0119ciach<\/em>.<\/em><\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

No w\u0142a\u015bnie, widz nie ma wp\u0142ywu na to, co wida\u0107 na zdj\u0119ciach. Ale to, co wida\u0107 na tych zdj\u0119ciach, widz mo\u017ce podda\u0107 interpretacji, a w skrajnych przypadkach tak\u017ce nadinterpretacji. Dzia\u0142a tu dostrze\u017cony i opisany przez Umberta Eco przypadek dzie\u0142a otwartego<\/em> \u2013 otwartego na r\u00f3\u017cne mo\u017cliwo\u015bci interpretacyjne. Przypomnijmy zatem: m\u00f3wimy teraz o samych tylko zdj\u0119ciach z kolekcji Zielnik Pilski<\/em>, ogl\u0105danych na wszelki wypadek z takiej odleg\u0142o\u015bci, a\u017ceby odczytanie umieszczonych pod nimi dopisk\u00f3w r\u0119kopi\u015bmiennych by\u0142o praktycznie niemo\u017cliwe. Co wi\u0119c na nich wida\u0107 z tej w\u0142a\u015bnie odleg\u0142o\u015bci, gdy bierzemy pod uwag\u0119 samo tylko patrzenie, ogl\u0105danie? \u015awiat jako taki, przy\u0142apany na gor\u0105cym uczynku istnienia, istniej\u0105cy niezale\u017cnie od woli, spostrzegawczo\u015bci i dokumentacyjnych czynno\u015bci fotografa? Czy raczej niepokoj\u0105c\u0105 opowie\u015b\u0107 obrazkow\u0105 o \u015bwiecie (w tym wypadku o wojew\u00f3dztwie), kt\u00f3rego ju\u017c nie ma, mimo \u017ce ci\u0105gle majacz\u0105 w rozleg\u0142ym krajobrazie jakie\u015b jego monumentalne lub zrujnowane pozosta\u0142o\u015bci? W tym momencie wraca wcze\u015bniej postawione pytanie: O czym jest fotografia?<\/em>. Wi\u0119c o czym jest? O przemijaniu, o trwaniu w stanie negatywowo-pozytywowej hibernacji, czy o zapami\u0119tywaniu tego, co w\u0142a\u015bnie odesz\u0142o i nigdy nie wr\u00f3ci? Wodoci\u0105gowa wie\u017ca ci\u015bnie\u0144 z Wa\u0142cza, Pi\u0142y, Wronek lub Z\u0142otowa, kt\u00f3r\u0105 przed chwil\u0105 sfotografowano, najpewniej przetrwa najbli\u017csze porywy wiatru, deszcze i \u015bnie\u017cyce, ale nic nie odwr\u00f3ci strumienia sekund, godzin i dni, jakie min\u0119\u0142y od naci\u015bni\u0119cia spustu migawki.<\/p>\n\n\n\n

Zastanawiam si\u0119, jak mo\u017cna (i czy w og\u00f3le jest to mo\u017cliwe) zdefiniowa\u0107\/okre\u015bli\u0107 \u015bwiat przedstawiony Zielnika Pilskiego<\/em>? W celu rozwik\u0142ania tego zagadnienia pos\u0142u\u017cmy si\u0119 wprowadzonym przez Romana Ingardena terminem \u015bwiat przedstawiony<\/em>. W S\u0142owniku termin\u00f3w literackich<\/em> czytamy: <\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

\u015awiat przedstawiony<\/em><\/strong> \u2013 jeden z g\u0142\u00f3wnych sk\u0142adnik\u00f3w dzie\u0142a, ca\u0142okszta\u0142t zaprezentowanych w nim zjawisk (\u2026) b\u0119d\u0105cych przedmiotowym korelatem semantycznej warstwy wypowiedzi (\u2026). Budulcem \u015bwiata przedstawionego jest wyzyskany przez autora materia\u0142 tematyczny, kt\u00f3ry podlega zabiegom selekcji, interpretacji i konstrukcji zgodnie z konkretnym zamys\u0142em artystycznym, koncepcj\u0105 teoriopoznawcz\u0105 i intencj\u0105 ideologiczn\u0105. Elementarnymi jednostkami \u015bwiata przedstawionego s\u0105 motywy (\u2026). Centralnym sk\u0142adnikiem \u015bwiata przedstawionego, zapewniaj\u0105cym mu wewn\u0119trzn\u0105 koherencj\u0119 i decyduj\u0105cym o jego ca\u0142o\u015bciowym uk\u0142adzie, jest temat (\u2026). Niekiedy \u015bwiat przedstawiony jest rozbudowanym znakiem wskazuj\u0105cym na tre\u015bci bezpo\u015brednio w dziele nie zakomunikowane<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Pomijaj\u0105c drobny fakt, \u017ce termin \u015bwiat przedstawiony<\/em> powsta\u0142 z my\u015bl\u0105 o dziele literackim \u2013 co moim zdaniem nie k\u0142\u00f3ci si\u0119 zbytnio z pr\u00f3b\u0105 opisu Zielnika<\/em> \u2013 to ju\u017c zawarto\u015b\u0107 powy\u017cszego cytatu niew\u0105tpliwie otwiera przed nami interesuj\u0105ce (przystawalne do fotografii) pole analizy, kt\u00f3re w innych okoliczno\u015bciach (np. w przypadku rozmowy z autorem po wernisa\u017cu) mo\u017cna by przej\u015b\u0107\/rozpozna\u0107 niemal\u017ce intuicyjnie. A zatem, c\u00f3\u017c to takiego, w przypadku Zielnika<\/em> \u2013 jeden z g\u0142\u00f3wnych sk\u0142adnik\u00f3w dzie\u0142a, ca\u0142okszta\u0142t zaprezentowanych w nim zjawisk<\/em>? Najpewniej chodzi o to, co wida\u0107, gdy si\u0119 patrzy, przechodz\u0105c od kadru do kadru. A co wida\u0107? Wie\u017ce ci\u015bnie\u0144 (zazwyczaj kolejowe), budynki i obiekty stacyjne, liche kamienice lub inne, r\u00f3wnie marne, obiekty mieszkalne, obiekty u\u017cyteczno\u015bci publicznej (funkcjonuj\u0105ce lub zrujnowane), pomniki, mosty, mauzolea, murale, zabytki budownictwa przemys\u0142owego, stogi s\u0142omy lub bele s\u0142omy upakowanej w bia\u0142e pokrowce, miejsca kultu i miejsca letniego wypoczynku. To wida\u0107, gdy si\u0119 patrzy. Patrz\u0105cy ma prawo w tym momencie zastanowi\u0107 si\u0119, dlaczego widzi i ogl\u0105da ten w\u0142a\u015bnie zestaw obiekt\u00f3w. Je\u017celi we\u017amie do r\u0119ki folder przygotowany na wernisa\u017c i przeczyta zamieszczony w nim tekst, dowie si\u0119, dlaczego \u015bwiat przedstawiony Zielnika Pilskiego<\/em> zape\u0142niony jest zbiorem fotografii ukazuj\u0105cych te, a nie inne, wytwory ludzkich r\u0105k. Je\u017celi jednak widz wernisa\u017cowy nie przeczyta wskazanego tekstu i nie zapyta autora o zbi\u00f3r zaprezentowanych w jego pracy obiekt\u00f3w, stanie przed konieczno\u015bci\u0105 \u201eprze\u017cycia\u201d tej wystawy na w\u0142asn\u0105 r\u0119k\u0119 (g\u0142\u00f3wnie w sensie estetycznym i by\u0107 mo\u017ce tak\u017ce poznawczym), albo odrzucenia jej zawarto\u015bci, jako niezrozumia\u0142ej w semantycznej warstwie wypowiedzi oraz odpychaj\u0105cej szaro\u015bci\u0105 i niewielkimi formatami odbitek. Id\u017amy dalej. Je\u017celi \u2013 jak wynika z zacytowanej definicji \u2013 elementarnymi jednostkami \u015bwiata przedstawionego s\u0105 motywy<\/em>, to ich lista w przypadku Zielnika<\/em> nie b\u0119dzie trudna do ustalenia. Oto bowiem na zdj\u0119ciach pojawiaj\u0105 si\u0119: motywy wertykalne (np. wie\u017ce ci\u015bnie\u0144), motywy postindustrialne (np. obiekty kolejowe w trakcie odbywaj\u0105cej si\u0119, powolnej ich zag\u0142ady), motywy drogi i przemieszczania si\u0119 (np. dworce kolejowe, most nad rzek\u0105 i przystanki komunikacji samochodowej), motywy miejskie (zabudowa), motywy wiejskie (obiekty stoguj\u0105ce, murale, jeziora), motywy przemys\u0142owe (gorzelnia), motywy ideologiczne i kulturowe (pomniki, mauzolea, miejsca kultu), motywy egzystencjalne (ludzie i ich siedliska). Patrz\u0105c na Zielnik<\/em> wy\u0142\u0105cznie jak na zbi\u00f3r fotografii-motyw\u00f3w, kt\u00f3re co\u015b dokumentuj\u0105, bez wg\u0142\u0119biania si\u0119 w podpisy pod zdj\u0119ciami, w pierwszym odruchu percepcji nie dostrzega si\u0119 osobistego stosunku autora prac do sfotografowanej rzeczywisto\u015bci. Dlatego te\u017c, po obejrzeniu tej wystawy rodzi si\u0119 pytanie o jej temat, kt\u00f3ry \u2013 jak wynika z definicji \u2013 jest centralnym sk\u0142adnikiem \u015bwiata przedstawionego, zapewniaj\u0105cym mu wewn\u0119trzn\u0105 koherencj\u0119 i decyduj\u0105cym o jego ca\u0142o\u015bciowym uk\u0142adzi<\/em>e. A zatem? Wbrew pozorom nie ma tutaj \u0142atwej odpowiedzi, bo tematem Zielnika<\/em> s\u0105 nie tylko sfotografowane przez Biegowskiego obiekty i przestrzenie. Tematem jest spos\u00f3b nieistnienia by\u0142ego ju\u017c wojew\u00f3dztwa. Tematem jest stan materii wype\u0142niaj\u0105cej to niegdysiejsze wojew\u00f3dztwo. Tematem jest wreszcie nieustaj\u0105ca podr\u00f3\u017c fotografa, kt\u00f3ry po swojej ma\u0142ej ojczy\u017anie, po krainie dzieci\u0144stwa i m\u0142odo\u015bci, przemieszcza si\u0119 niespiesznie z niepor\u0119cznym aparatem skrzynkowym i pr\u00f3buje zrozumie\u0107 (nazwa\u0107, usensowni\u0107) w\u0142asne do tej krainy powroty. Najbardziej z cytowanej we fragmencie definicji Romana Ingardena podoba mi si\u0119 zdanie ostatnie: niekiedy \u015bwiat przedstawiony jest rozbudowanym znakiem wskazuj\u0105cym na tre\u015bci bezpo\u015brednio w dziele nie zakomunikowane<\/em>. W tej frazie objawia si\u0119 \u2013 jak s\u0105dz\u0119 \u2013 sedno sprawy. W moim przynajmniej odczuciu ca\u0142a ta w\u0105growiecka wystawa jest rozbudowanym znakiem, a znak, jak powszechnie wiadomo, do czego\u015b si\u0119 odnosi. Do czego zatem odnosi si\u0119 Zielnik Pilski<\/em>? Najpierw i przede wszystkim do pytania O czym jest fotografia?<\/em>, ale zaraz potem tak\u017ce do stwierdzenia, \u017ce nigdy tego nie zrozumiesz, zanim nie wy\u0142\u0105czysz telewizora, zanim nie opu\u015bcisz przytulnego mieszkania, zanim nie staniesz za kamer\u0105 w jakimkolwiek (cho\u0107 nie zawsze dowolnie wybranym) miejscu kosmosu i nie naci\u015bniesz spustu migawki. Nie bez kozery ameryka\u0144scy mistrzowie reporta\u017cu i dokumentu maj\u0105 w zwyczaju powtarza\u0107, \u017ce fotografuj\u0105 po to, aby dowiedzie\u0107 si\u0119, jak \u015bwiat wygl\u0105da naprawd\u0119.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

4.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Wystawa zosta\u0142a zaaran\u017cowana w taki spos\u00f3b, aby ogl\u0105daj\u0105cy, po zapoznaniu si\u0119 z tekstem umieszczonym w katalogu wernisa\u017cowym, od razu m\u00f3g\u0142 (mia\u0142 szans\u0119) odnie\u015b\u0107 si\u0119 do idei tytu\u0142owego zielnika. Pogrupowano wi\u0119c obrazy tematycznie \u2013 wie\u017ce wodoci\u0105gowe razem, krajobrazy miejskie razem, krajobrazy wiejskie razem, ruiny razem itd. Prezentacj\u0119 otwiera\u0142y styk\u00f3wki, na kt\u00f3rych widzimy trzy betonowe miecze grunwaldzkie, symbol i znak rozpoznawczy dawnego wojew\u00f3dztwa pilskiego (fotografia 50, 45 i 44; patrz \u2013 Aneks<\/em>), ustawiane zazwyczaj przy drogach, kt\u00f3re wiod\u0142y w g\u0142\u0105b oznakowanego w ten spos\u00f3b terytorium. Co ciekawe, te trzy obrazy, z racji tego, co na nich wida\u0107, mog\u0105 kojarzy\u0107 si\u0119 z trzema krzy\u017cami ustawionymi dwa tysi\u0105ce lat temu na Golgocie, zw\u0142aszcza \u017ce pierwszy z nich (fotografia 50) by\u0142 wi\u0119kszy \u2013 w sensie formatu \u2013 od dw\u00f3ch pozosta\u0142ych. Jest to zatem ikoniczne (powszechnie znany tutaj motyw), ale te\u017c ikonograficzne odwo\u0142anie do mitologii chrze\u015bcija\u0144skiej; odwo\u0142anie, jak s\u0105dz\u0119, nieintencjonalne w przypadku autora i chyba ryzykowne, bo poniek\u0105d anegdotyczne, w przypadku odbiorc\u00f3w, u kt\u00f3rych zadzia\u0142a\u0142 (je\u017celi zadzia\u0142a\u0142) automatyzm skojarzeniowy. Wystaw\u0119 zamyka\u0142 kadr ukazuj\u0105cy dosy\u0107 tajemniczy krzy\u017c nagrobny (fotografia 32; patrz \u2013 Aneks<\/em>), pod kt\u00f3rym autor umie\u015bci\u0142 podpis: 14 czerwca 2011, \u0141ekno. Ostatnie zdj\u0119cie. Spad\u0142 pierwszy od wielu dni deszcz. W \u0141eknie by\u0142em po raz pierwszy od 25 lat.  Stali\u015bmy z Lechem ko\u0142o jakiego\u015b dziwnego nagrobka, kt\u00f3ry w przeci\u0119ciu ramion krzy\u017ca mia\u0142 umieszczone oko opatrzno\u015bci. Nie mog\u0142em sobie nic przypomnie\u0107. Wiedzia\u0142em, \u017ce zdj\u0119cie si\u0119 nie uda. 25 lat to du\u017co czasu. Na\u015bwietli\u0142em dwa listki. Drugiego jeszcze nie wywo\u0142a\u0142em. Mo\u017ce kiedy\u015b\u2026 Deszcz pada\u0142 coraz mocniej\u2026<\/em> <\/p>\n\n\n\n

Bogus\u0142aw Biegowski, artysta wielkoformatowy, dok\u0142adnie opisuje (lub tylko odnotowuje) w swoim podr\u00f3\u017cnym kajecie wszystkie fakty ekspresji fotograficznej. Dzi\u0119ki temu wiemy dok\u0142adnie, gdzie i kiedy powsta\u0142y poszczeg\u00f3lne kadry, a bywa, \u017ce poznajemy tak\u017ce okoliczno\u015bci powstania kolejnych obraz\u00f3w oraz zwi\u0105zane z tymi sytuacjami autorskie refleksje. Z takich w\u0142a\u015bnie zapisk\u00f3w wzi\u0119\u0142y si\u0119 r\u0119kopi\u015bmienne teksty umieszczone pod styk\u00f3wkami Zielnika Pilskiego<\/em>. Niekt\u00f3re powstawa\u0142y od razu w miejscu fotografowania, a potem zosta\u0142y tylko przeniesione z zeszytu na passe-partout, inne za\u015b nabiera\u0142y ostatecznego kszta\u0142tu dopiero w trakcie oprawiania zdj\u0119\u0107. <\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Jak ju\u017c wcze\u015bniej ustalili\u015bmy Zielnik Pilski<\/em> nie tylko daje si\u0119 ogl\u0105da\u0107. Mo\u017cna go tak\u017ce czyta\u0107. I to na dwa sposoby \u2013 linearnie, od pierwszego do ostatniego zdj\u0119cia wystawy, albo chronologicznie, pod\u0142ug dat, od kt\u00f3rych zaczynaj\u0105 si\u0119 wszystkie autorskie para-komentarze. Ponadto mo\u017cna go czyta\u0107 na dw\u00f3ch poziomach \u2013 na poziomie znacze\u0144 i znak\u00f3w odpowiadaj\u0105cych sfotografowanej rzeczywisto\u015bci (proste, szczeg\u00f3\u0142owe odniesienie do desygnat\u00f3w) oraz na poziomie metafory i mitu, kiedy znaczenia i znaki poszerzaj\u0105 sw\u00f3j zakres semantyczny o sygnalizowane przez artyst\u0119 konteksty, na przyk\u0142ad ideologiczne i egzystencjalne czy historyczne i kulturowe. \u015amiem twierdzi\u0107, \u017ce owe konteksty \u2013 jak w ka\u017cdej pr\u00f3bie metaforyzowania (lub mitologizowania) rzeczywisto\u015bci \u2013 s\u0105 istotne nie tylko dla zrozumienia (rozkodowania) ca\u0142o\u015bciowej idei Zielnika<\/em>. S\u0105 istotne tak\u017ce dla kogo\u015b, kto swoim namys\u0142em pr\u00f3buje wnikn\u0105\u0107 g\u0142\u0119biej w fotograficzn\u0105 tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Biegowskiego. Skoro wi\u0119c o czytaniu mowa, to pora rzuci\u0107 okiem na j\u0119zykowy obraz \u015bwiata. W naszym przypadku sprowadza si\u0119 to do kilku prostych pyta\u0144 rodz\u0105cych si\u0119 w g\u0142owie pisz\u0105cego te s\u0142owa. Na przyk\u0142ad, o czym informuj\u0105 i czym s\u0105 r\u0119kopi\u015bmienne dopiski umieszczone przez fotografa pod zdj\u0119ciami? Jak za ich pomoc\u0105 autor (je\u017celi faktycznie to robi) charakteryzuje\/okre\u015bla siebie i swoje przebywanie w nieodleg\u0142ej przesz\u0142o\u015bci by\u0142ego ju\u017c wojew\u00f3dztwa pilskiego lub obecne przebywanie poza nim? Wreszcie w jaki spos\u00f3b s\u0142owa (ale i frazy) z tych dopisk\u00f3w \u0142\u0105cz\u0105 si\u0119 z jednej strony ze \u015bwiatem przedstawionym (sfotografowanym), kt\u00f3rego realno\u015b\u0107, czyli materialno\u015b\u0107, mo\u017cna zweryfikowa\u0107, a z drugiej \u2013 ze \u015bwiatem wewn\u0119trznym, b\u0119d\u0105cym poza jak\u0105kolwiek prost\u0105 weryfikacj\u0105, na kt\u00f3ry sk\u0142adaj\u0105 si\u0119: pami\u0119\u0107, emocje, do\u015bwiadczenie \u017cyciowe i wyznawany system warto\u015bci? By\u0107 mo\u017ce pisz\u0105cy te s\u0142owa b\u0142\u0105dzi, by\u0107 mo\u017ce wybra\u0142 niew\u0142a\u015bciwe pytania, by\u0107 mo\u017ce brakuje mu wiedzy i kompetencji badawczej, ale na pewno ta oto (zapewne niedoskona\u0142a) pr\u00f3ba opisu tw\u00f3rczo\u015bci Biegowskiego wzi\u0119\u0142a si\u0119 z fascynacji fotografi\u0105 tradycyjn\u0105 i z potrzeby zrozumienia fenomenu artystycznego, kt\u00f3ry funkcjonuje w tak zwanej niszy warsztatowej i estetycznej, jak dot\u0105d ca\u0142kowicie poza sfer\u0105 komercji. Za t\u0105 motywacj\u0105 stoj\u0105 wy\u0142\u0105cznie intencje poznawcze i ca\u0142kowita bezinteresowno\u015b\u0107. Mam oczywi\u015bcie \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce dobrymi ch\u0119ciami wybrukowane jest piek\u0142o (np. piek\u0142o intelektualnych nieudacznik\u00f3w i s\u0142abuj\u0105cych eseist\u00f3w), ale poniewa\u017c bior\u0119 odpowiedzialno\u015b\u0107 za ka\u017cde zdanie tego tekstu, to licz\u0119 na chocia\u017c odrobin\u0119 wyrozumia\u0142o\u015bci ze strony prawdziwych znawc\u00f3w materii, o kt\u00f3rej tutaj mowa.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Tak wi\u0119c zacznijmy od kwestii zasadniczej \u2013 o czym informuj\u0105 i czym s\u0105 odr\u0119czne dopiski umieszczone przez fotografa pod zdj\u0119ciami? W pierwszej kolejno\u015bci s\u0105, gdyby spojrze\u0107 na nie okiem archiwisty, form\u0105 dokumentacyjnej sygnatury, kronik\u0105 dzia\u0142a\u0144 fotograficznych (czas i miejsce oraz okoliczno\u015bci powstania negatywu), s\u0105 zbiorem metryczek pozwalaj\u0105cych prze\u015bledzi\u0107 kilkuletni\u0105 w\u0119dr\u00f3wk\u0119 artysty po drogach i bezdro\u017cach by\u0142ego wojew\u00f3dztwa, znaczon\u0105 nieprzypadkowo dobranymi przystankami. Natomiast w pozakronikarskiej warstwie tekstu owe odr\u0119cznie nanoszone notatki, umieszczone pod w\u0142\u0105czonymi do Zielnika<\/em> kadrami, s\u0105 rodzajem frapuj\u0105cych zapisk\u00f3w z podr\u00f3\u017cy. Przypominaj\u0105 one zwi\u0119z\u0142e i nasycone poetyck\u0105 energi\u0105 zapiski Edwarda Stachury z jego opublikowanych niedawno dw\u00f3ch tom\u00f3w Dziennik\u00f3w<\/em> zatytu\u0142owanych Zeszyty podr\u00f3\u017cne 1<\/em> i Zeszyty podr\u00f3\u017cne 2<\/em>. Jest w nich prosta konstatacja i egzystencjalna refleksja, wspomnienie z m\u0142odo\u015bci i zaczyn d\u0142u\u017cszej opowie\u015bci, metafora i namys\u0142 antropologa. Zapiski te nie tylko informuj\u0105 o czasie pracy i miejscu pobytu fotografa-samotnika rodem z Trzcianki, one tak\u017ce przybli\u017caj\u0105 (nazywaj\u0105) sfotografowan\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107 oraz definiuj\u0105 stany emocjonalne autora, wobec kt\u00f3rych naga fotografia jest najcz\u0119\u015bciej bezsilna. A mo\u017ce raczej niezdolna do samo-obja\u015bnienia-si\u0119, do nazwania tego co-w-kadrze, do przekazania odbiorcom wiedzy o tym co-poza-obrazem. J\u0119zyk fotografii w swej funkcji referencyjnej odsy\u0142a widza do rzeczywistych przedmiot\u00f3w i zjawisk, ale pod r\u0119k\u0105 Bogus\u0142awa Biegowskiego, no i w przypadku samego Zielnika<\/em>, staje si\u0119  medium poniek\u0105d bezbronnym wobec obrazu-znaku, ale te\u017c medium niewystarczaj\u0105cym dla opisu i trafnego skomentowania tego-co-wida\u0107. St\u0105d nie dziwi \u015bwiadome po\u0142\u0105czenie obrazu z tekstem. Wiele wskazuje na to, \u017ce \u2013 nawet jako eksperymentalna pr\u00f3ba komunikowania si\u0119 z odbiorc\u0105 \u2013 jest to po\u0142\u0105czenie uzasadnione i celowe. Przynajmniej w moim odczuciu. Zabieg ten, niekiedy ku szczeremu zaskoczeniu samego autora zdj\u0119\u0107, oferuje uczestnikom wernisa\u017cu now\u0105 jako\u015b\u0107 zdarzenia\/aktu artystycznego, stwarza okazj\u0119 do g\u0142\u0119bszego wejrzenia w kadr fotograficzny, a przez to dopuszcza do g\u0142osu poszerzaj\u0105ce sfer\u0119 percepcji dzia\u0142anie, kt\u00f3re nie tylko interesuj\u0105co, ale i obiecuj\u0105co wykracza poza horyzont banalnych uczynk\u00f3w literackich. <\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Kolejna sprawa \u2013 zapytajmy, jak za pomoc\u0105 tych w\u0142a\u015bnie obiecuj\u0105cych zdarze\u0144 literackich autor (je\u017celi faktycznie to robi) charakteryzuje\/okre\u015bla siebie i swoje przebywanie w nieodleg\u0142ej przesz\u0142o\u015bci by\u0142ego ju\u017c wojew\u00f3dztwa pilskiego lub obecne przebywanie poza nim? Owo drobne zastrze\u017cenie \u2013 \u201eje\u017celi faktycznie to robi\u201d \u2013 wynika z faktu, \u017ce pisz\u0105cy te s\u0142owa nie wie (bo i wiedzie\u0107 nie mo\u017ce, skoro nie przeprowadzi\u0142 na t\u0119 okoliczno\u015b\u0107 socjologizuj\u0105cego wywiadu z autorem Zielnika<\/em>), czy B. Biegowski, uk\u0142adaj\u0105c swoj\u0105 wystaw\u0119, kompletuj\u0105c maj\u0105ce j\u0105 tworzy\u0107 obrazy, odczuwa\u0142 potrzeb\u0119, aby cokolwiek charakteryzowa\u0107 w zwi\u0105zku ze swoim wieloletnim przebywaniem w obr\u0119bie niegdysiejszego wojew\u00f3dztwa. Zak\u0142adaj\u0105c jednak, \u017ce taka okoliczno\u015b\u0107 zasz\u0142a w obr\u0119bie warstwy tekstowej Zielnika Pilskiego<\/em>, zreszt\u0105 by\u0107 mo\u017ce mimochodem, spr\u00f3bujmy podj\u0105\u0107 ten w\u0105tek ze zwyk\u0142ej cho\u0107by ciekawo\u015bci. Wbrew pozorom, zbi\u00f3r nied\u0142ugich i zupe\u0142nie kr\u00f3tkich odr\u0119cznych zapisk\u00f3w, kt\u00f3re znalaz\u0142y si\u0119 pod pi\u0119\u0107dziesi\u0119cioma fotografiami, tworzy w sumie dosy\u0107 poka\u017any zestaw (patrz \u2013 Aneks<\/em>) notatek, opis\u00f3w i komentarzy. Ich niew\u0105tpliwy walor poznawczy, ale i \u2013 wspomniany ju\u017c \u2013 walor literacki, uczyni\u0142y z wystawy co\u015b w rodzaju opowie\u015bci, a nie tylko prezentacji. Spora doza autotematyzmu, jaki mo\u017cna dostrzec w tych odr\u0119cznych zapiskach, niezale\u017cnie od ewentualnych intencji autora (lub ich braku) pozwala odbiorcy (widzowi\/czytelnikowi) zrekonstruowa\u0107 szcz\u0105tkowy chocia\u017c portret cz\u0142owieka fotografuj\u0105cego oraz zebra\u0107 gar\u015b\u0107 jego nieortodoksyjnych pogl\u0105d\u00f3w. Ten w\u0142a\u015bnie ujmuj\u0105cy brak ortodoksyjno\u015bci, ta nieskrywana niech\u0119\u0107 wobec jakichkolwiek fundamentalizm\u00f3w czyni\u0105 z Biegowskiego (czy tego chce, czy nie) osob\u0119 \u017cyczliw\u0105 \u015bwiatu, \u017cyczliw\u0105 lokalnej spo\u0142eczno\u015bci, obdarzon\u0105 naturaln\u0105 sk\u0142onno\u015bci\u0105 do empatii w kontaktach z drugim cz\u0142owiekiem. Autor tych zapisk\u00f3w nie popada w tani\u0105 egzaltacj\u0119 (gdy odwo\u0142uje si\u0119 do mitologii by\u0142ego ju\u017c wojew\u00f3dztwa), ale te\u017c nie spogl\u0105da na tamten czas i tamt\u0105 krain\u0119 z pozycji bezlitosnego szydercy. Wszystkie jego pr\u00f3by ogl\u0105du tego, co by\u0142o i tego, co jest (w momencie fotografowania), pe\u0142ne s\u0105 ciep\u0142a, zrozumienia, a nawet pietyzmu okazywanego dookolnej rzeczywisto\u015bci. W warstwie tekstowej Zielnika<\/em> trudno doszuka\u0107 si\u0119 jakiejkolwiek agresji i niech\u0119ci (emocjonalnej czy werbalnej) wobec trud\u00f3w w\u0142asnego dorastania (nie\u0142atwe dzieci\u0144stwo, niezbyt komfortowa m\u0142odo\u015b\u0107) oraz wobec minionej epoki oraz \u00f3wczesnych reali\u00f3w politycznych i gospodarczych, natomiast wiele tam dobrej energii, niemal czu\u0142o\u015bci w obchodzeniu si\u0119 z \u2013 nie tylko w\u0142asnym \u2013 \u017cyciem i (b\u0119d\u0105c\u0105 wsp\u00f3ln\u0105 w\u0142asno\u015bci\u0105) materi\u0105 nieo\u017cywion\u0105. Wszystko to razem przywo\u0142uje klimaty z krainy \u0142agodno\u015bci, nie tylko dzie\u0144 po dniu wrastaj\u0105ce w brutalny niekiedy porz\u0105dek tego \u015bwiata, ale i \u2013 co jest warto\u015bci\u0105 sam\u0105 w sobie \u2013 wyznawane ka\u017cdym zapisanym zdaniem jako nieustaj\u0105cy akt wiary. I jeszcze jedno \u2013 ukryte w zapiskach autotematyczne uwagi Biegowskiego maj\u0105ce zwi\u0105zek z uprawian\u0105 przez niego sztuk\u0105 fotografii, pozwalaj\u0105 lepiej zrozumie\u0107 zwi\u0105zane z tym faktem jego ci\u0105gle rozproszone niestety pogl\u0105dy i wa\u017cne konstatacje, kt\u00f3re odnosz\u0105 si\u0119 zar\u00f3wno do teorii, jak i praktyki tej w\u0142a\u015bnie dziedziny ekspresji artystycznej.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Pozosta\u0142a do kr\u00f3tkiego rozwa\u017cenia kwestia ostatnia \u2013 w jaki spos\u00f3b s\u0142owa z tych dopisk\u00f3w \u0142\u0105cz\u0105 si\u0119 z jednej strony ze \u015bwiatem przedstawionym (sfotografowanym), a z drugiej \u2013 ze \u015bwiatem wewn\u0119trznym autora, na kt\u00f3ry sk\u0142adaj\u0105 si\u0119: pami\u0119\u0107, emocje, do\u015bwiadczenie \u017cyciowe i wyznawany system warto\u015bci? Tylko tytu\u0142em odwo\u0142ania si\u0119 do \u017ar\u00f3de\u0142 napomknijmy tutaj o Ludwiku Wittgensteinie, kt\u00f3rego wcze\u015bniejszy Traktat logiczno-filozoficzn<\/em>y oraz p\u00f3\u017aniejsze Dociekania filozoficzne<\/em> wywo\u0142a\u0142y trwaj\u0105c\u0105 do dzi\u015b dwudziestowieczn\u0105 dyskusj\u0119 o pojmowaniu \u0142\u0105czenia si\u0119 s\u0142\u00f3w ze \u015bwiatem<\/em>. R\u00f3\u017cnym typom owego pojmowania, kt\u00f3re zarysowuj\u0105 si\u0119 ju\u017c \u2013 odpowiednio \u2013 w Traktacie<\/em> i Dociekaniach<\/em>, mo\u017cna, jak twierdzi Jerzy Kmita, nada\u0107 nazwy: pojmowanie semantyczne oraz pojmowanie przyczynowe. Nie brn\u0105c dalej (z braku kompetencji pisz\u0105cego te s\u0142owa) w rozwa\u017cania czysto filozoficzne, spr\u00f3bujmy w kilku zdaniach rozezna\u0107 kwesti\u0119 Zielnika Pilskiego<\/em> wy\u0142\u0105cznie na poziomie fakt\u00f3w i s\u0142\u00f3w. Fakty \u2013 to stykowe odbitki, na kt\u00f3rych ukazana zosta\u0142a \u201ejaka\u015b\u201d rzeczywisto\u015b\u0107, miniona i tera\u017aniejsza. Jest ona w\u0142asn\u0105 (nabyt\u0105 z racji miejsca urodzenia i zamieszkania) rzeczywisto\u015bci\u0105 fotografa, wpisan\u0105 w histori\u0119 jego \u017cycia. Stanowi te\u017c umowne (w znaczeniu odg\u00f3rnej decyzji administracyjnej) ramy jego niegdysiejszego \u015bwiata, czyli wojew\u00f3dztwa pilskiego. S\u0142owa natomiast \u2013 zapisane i przypisane konkretnym faktom-obrazom tworz\u0105cym Zielnik<\/em> \u2013 skierowane s\u0105 do \u015brodka tego \u015bwiata, cho\u0107 powsta\u0142y ju\u017c poza nim. Na tym, jak s\u0105dz\u0119 polega owa \u0142\u0105czno\u015b\u0107, wolna od artystowskiej kreacji i publicystycznej manipulacji, \u0142\u0105czno\u015b\u0107 bior\u0105ca sw\u00f3j pocz\u0105tek w pr\u00f3bie nazywania tego-co-by\u0142o (realno\u015b\u0107 wojew\u00f3dztwa pilskiego) oraz poszukiwaniem to\u017csamo\u015bci w obr\u0119bie tego-co-jest (\u017cywa mitologia miejsca w obr\u0119bie materialnych pozosta\u0142o\u015bci obumar\u0142ej struktury). Ta sytuacja przypomina poniek\u0105d kondycj\u0119 mi\u0142o\u015bnika ruin staro\u017cytnej Grecji, kt\u00f3ry ogl\u0105da je, oswaja (fizycznie i mentalnie), kt\u00f3ry \u201eprze\u017cywa\u201d ich form\u0119 i tre\u015b\u0107, id\u0105c tropem mitologii staro\u017cytnych Grek\u00f3w, ale te\u017c maj\u0105c \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce ta mitologia zros\u0142a si\u0119 na sta\u0142e z ich prawdziw\u0105 i zrekonstruowan\u0105 po cz\u0119\u015bci histori\u0105. Tak to widz\u0119, gdy my\u015bl\u0119 o materialnej rzeczywisto\u015bci Zielnika<\/em> oraz realno\u015bci \u015bwiata, do kt\u00f3rego odwo\u0142uj\u0105 si\u0119 (wracaj\u0105) obrazy fotograficzne Biegowskiego. A \u015bwiat wewn\u0119trzny artysty? Emanacj\u0105 tego, co \u00f3w \u015bwiat zawiera, jak funkcjonuje i ku czemu (by\u0107 mo\u017ce) zmierza, s\u0105 wypowiedziane wprost (niekiedy tak\u017ce metaforyzuj\u0105ce w\u0142asny przekaz) uwagi i refleksje rozsiane po pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu odr\u0119cznych zapiskach umieszczonych pod pi\u0119\u0107dziesi\u0119cioma wielkoformatowymi styk\u00f3wkami. Mo\u017cna je bada\u0107 i rozbiera\u0107, a w ko\u0144cu \u2013 id\u0105c za Jerzym Kmit\u0105 \u2013 pojmowa\u0107 semantycznie albo przyczynowo. Ale to jest propozycja na inny tekst oraz zupe\u0142nie inn\u0105 okoliczno\u015b\u0107. Teraz to ju\u017c wszystko. Wszystko, co ni\u017cej (lub wy\u017cej) podpisany uzna\u0142 w Zielniku Pilskim<\/em> za wa\u017cne, cenne, interesuj\u0105ce. A to, z czym sobie nie poradzi\u0142, niech badaj\u0105 m\u0105drzejsi od niego. <\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

ANEKS<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Fotografia 1<\/strong> (IMG_4909) \u2013 17 marca 2006, Pi\u0142a. Wie\u017ca ci\u015bnie\u0144. Zaadoptowana na mieszkanie przez pana Lewi\u0144skiego. Wyprucie otwor\u00f3w i osadzenie plastikowych okien bardzo dyskusyjne. Tu dowiedzia\u0142em si\u0119, \u017ce w Polsce jest oko\u0142o 800 wie\u017c ci\u015bnie\u0144. Od tego czasu m\u00f3j zapa\u0142 do fotografowania ich znacznie os\u0142ab\u0142<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Fotografia 2<\/strong> (IMG_4910) \u2013 20 sierpnia 2007, Pi\u0142a G\u0142\u00f3wna. Infrastruktura kolejowa jest chyba najmniej podatna na zmiany. Jej trwanie zadziwia. Wie\u017ce kolejowe budowano bezpo\u015brednio przy linii tor\u00f3w. Nie nadaj\u0105 si\u0119 do zamieszkania. B\u0119d\u0105 sta\u0142y a\u017c si\u0119 rozpadn\u0105<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Fotografia 3<\/strong> (IMG_4911) \u2013 17 marca 2007, Pi\u0142a. Trzecia wie\u017ca, w\u0142a\u015bciwie zbiornik. W swojej prywatnej typologii dziel\u0119 miasta na te, kt\u00f3re maj\u0105 wie\u017c\u0119 ci\u015bnie\u0144 i te bez. Trzy wie\u017ce to ju\u017c jest co\u015b<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Fotografia 4<\/strong> (IMG_4913) \u2013 19 sierpnia 2007, Pi\u0142a ko\u0142o dworca PKS. Przyjecha\u0142em do Pi\u0142y po kilkunastu latach. Schody do nieba, jak je nazywali\u015bmy, sta\u0142y nadal, jak przed trzydziestu laty, kiedy je fotografowa\u0142em pierwszy raz. Transformacj\u0119 ustrojow\u0105 prze\u017cy\u0142em w Poznaniu. Pi\u0142a zosta\u0142a w moich wyobra\u017ceniach niezmieniona<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Fotografia 5<\/strong> (IMG_4915) \u2013 20 sierpnia 2007, Pi\u0142a, szko\u0142a muzyczna. Muzyka zawsze zwi\u0105zana by\u0142a dla mnie z wdzi\u0119kiem i wznios\u0142o\u015bci\u0105\u2026<\/em><\/p>\n\n\n\n

Fotografia 6<\/strong> (IMG_4916) \u2013 1 kwietnia 2011,<\/em> Wronki. We Wronkach by\u0142em ze dwa razy, mo\u017ce trzy. Zawsze czu\u0142em tam jak\u0105\u015b presj\u0119. Ostatnim razem dopiero zrozumia\u0142em, sk\u0105d to si\u0119 bierze. Wyobra\u017cam sobie, \u017ce za chwil\u0119 b\u0119dzie bunt w wi\u0119zieniu i zza mur\u00f3w wyleje si\u0119 masa rozw\u015bcieczonych z\u0142oczy\u0144c\u00f3w, niszcz\u0105c wszystko po drodze. Naogl\u0105da\u0142em si\u0119 chyba zbyt wiele ameryka\u0144skich film\u00f3w<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Fotografia 7<\/strong> (IMG_4917) \u2013 17 marca 2006, Bia\u0142a Pilska. Bia\u0142a Pilska budzi\u0142a postrach w\u015br\u00f3d podr\u00f3\u017cnych ostatniego poci\u0105gu relacji Krzy\u017c \u2013 Pi\u0142a wysiadaj\u0105cych w Trzciance. Najczarniejszy sen \u2013 przejecha\u0107 stacj\u0119 i obudzi\u0107 si\u0119 w Bia\u0142ej. Pieszo w nocy jakie\u015b 8 kilometr\u00f3w. Zgroza<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Fotografia 8<\/strong> (IMG_4918) \u2013 24 marca 2007, Rosko. Rosko, Gulcz, Wrzeszczyna: kto jecha\u0142 legendarn\u0105 tras\u0105 z Inowroc\u0142awia do Krzy\u017ca \u2013 jakie\u015b 150 km w 8 godzin \u2013 ten nigdy tego nie zapomni<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Fotografia 9<\/strong> (IMG_4919) \u2013 16 kwietnia 2011, Z\u0142ot\u00f3w, Dworzec PKP.  Ko\u0142o po\u0142udnia przyjecha\u0142 poci\u0105g. Nikt nie wysiad\u0142 i nikt nie wsiad\u0142. Posta\u0142 chwil\u0119 i wr\u00f3ci\u0142, sk\u0105d przyjecha\u0142. Chyba wszyscy st\u0105d wyjechali ju\u017c wcze\u015bniej. Kopia wykonana jest nieprawid\u0142owo. Obraz odwr\u00f3cony jest stronami. Zastanawiam si\u0119, czy ma to jakie\u015b znaczenie, gdzie jest prawa strona?\u2026<\/em><\/p>\n\n\n\n

Fotografia 10<\/strong> (IMG_4920) \u2013 16 kwietnia 2011, Z\u0142ot\u00f3w, Dworzec PKP. Dwie godziny p\u00f3\u017aniej pojawi\u0142y si\u0119 dwie nastolatki. Bez celu kr\u0119ci\u0142y si\u0119 po dworcu. Poci\u0105gi dzi\u015b ju\u017c nie odje\u017cd\u017ca\u0142y. Kiedy\u015b nie fotografowa\u0142em w s\u0142oneczne dni. Czeka\u0142em na \u201elepsze\u201d \u015bwiat\u0142o. Nie wiedzia\u0142em, kiedy nast\u0119pny raz tu b\u0119d\u0119. Zrobi\u0142em. Ciesz\u0119 si\u0119, \u017ce s\u0142o\u0144ce mi ju\u017c nie przeszkadza..<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Fotografia 11 <\/strong>(IMG_4921) \u2013 9 lutego 2008, Wapno, wie\u017ca ci\u015bnie\u0144. Niezbyt ch\u0119tnie jad\u0119 na zdj\u0119cia z innymi, zw\u0142aszcza fotografami. Tu by\u0142em z Witkiem przed spotkaniem z Lechem w W\u0105growcu. Byli\u015bmy w \u201ejego\u201d Wapnie. Tak, jak obieca\u0142em, kopalni nie fotografowa\u0142em. Wie\u017ca mi wystarczy. Fotografowanie jest dla mnie czynno\u015bci\u0105 intymn\u0105<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Fotografia 12<\/strong> (IMG_4922) \u2013 9 lutego 2008, Wapno, dom mieszkalny. Dzie\u0144 po moich urodzinach i po powrocie z dzie\u0107mi z zimowiska by\u0142em w \u201e\u015bwietnej\u201d formie fotograficznej i jeszcze ta mg\u0142a. Nie zdziwi\u0142a mnie nawet wielka \u015bwinia mieszkaj\u0105ca w wie\u017cy ci\u015bnie\u0144 i ilo\u015b\u0107 okien w domu w\u0142a\u015bciciela<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Fotografia 13<\/strong> (IMG_4923) \u2013 30 czerwca 2007, Ludomy. Droga nr 178. Jecha\u0142em ni\u0105 tysi\u0105ce razy autobusem, rowerem, samochodem. Od kilku lat zdarza mi si\u0119 zatrzyma\u0107 i sfotografowa\u0107 jaki\u015b motyw, kt\u00f3ry mija\u0142em wcze\u015bniej wielokrotnie<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Fotografia 14<\/strong> (IMG_4925) \u2013 10 kwietnia 2010, g. 7.00, Grz\u0119py. Nie wiem, dlaczego akurat tego dnia zatrzyma\u0142em si\u0119 wreszcie przy motywie, kt\u00f3ry od dawna chcia\u0142em zrobi\u0107. Od Rafa\u0142a Nadolnego \u201eodkupi\u0142em\u201d w Wapnie licencj\u0119 na fotografowanie architektonicznych form s\u0142omianych. Tak przynajmniej twierdzi Witek\u2026<\/em><\/p>\n\n\n\n

Fotografia 15<\/strong> (IMG_4926) \u2013 11 czerwca 2011, Sypniewo, spichlerz. Dzi\u0119ki kolegom z Wa\u0142cza, kt\u00f3rzy byli bli\u017cej, wiedzia\u0142em, \u017ce s\u0105 takie miejscowo\u015bci jak Nadarzyce, Sypniewo, czy wreszcie Borne-Sulinowo. Jednak nigdy tam wcze\u015bniej nie by\u0142em. Wyobra\u017ania przewy\u017csza rzeczywisto\u015b\u0107<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Fotografia 16<\/strong> (IMG_4927) \u2013 13 maja 2006, Czarnk\u00f3w, most na Noteci. Po przekroczeniu mostu do dzi\u015b mam wra\u017cenie, \u017ce pokonuj\u0119 granic\u0119 domu, pr\u00f3g. Kiedy\u015b, jad\u0105c do Trzcianki, za mostem czu\u0142em, \u017ce jestem ju\u017c w domu. Dzi\u015b nie wiem\u2026<\/em><\/p>\n\n\n\n

Fotografia 17<\/strong> (IMG_4928) \u2013 12 kwietnia 2011, Bzowo-Goraj. Na stacji Bzowo-Goraj by\u0142em tylko raz w \u017cyciu: 14 maja 1981 roku. Byli\u015bmy na plenerze fotograficznym w pobliskim Lubaszu i stamt\u0105d z kuzynem Ry\u015bkiem Szymczakiem wyruszyli\u015bmy o 4 rano do Gorzowa, na wystaw\u0119 fotograficzn\u0105 w Stilonie. Wtedy pierwszy raz widzia\u0142em wystaw\u0119 z wydarze\u0144 na Wybrze\u017cu w 1970 i 1980 roku. + Wojnecki na p\u0142\u00f3tnie. By\u0142 to dla mnie szok<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Fotografia 18<\/strong> (IMG_4929) \u2013 30 stycznia 2007, Siedlisko. Na t\u0119 stacj\u0119 kolejow\u0105 przyjecha\u0142em poci\u0105giem z Krzy\u017ca wcze\u015bnie rano. By\u0142a mg\u0142a. Przypomnia\u0142em sobie, \u017ce to w\u0142a\u015bnie do Siedliska odby\u0142em swoj\u0105 pierwsz\u0105 w \u017cyciu, samodzieln\u0105 podr\u00f3\u017c kolej\u0105. Musia\u0142em mie\u0107 mniej ni\u017c 9 lat. Jecha\u0142em do ojca, na pole, pomaga\u0107 zrywa\u0107 len<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Fotografia 19<\/strong> (IMG_4930) \u2013 4 czerwca 2006, W\u0105growiec. S\u0105 miasta, gdzie s\u0105 wie\u017ce ci\u015bnie\u0144 i s\u0105 miasta niefotograficzne. Na szcz\u0119\u015bcie W\u0105growiec ma wie\u017c\u0119. Ma te\u017c bifurkacj\u0119, kt\u00f3r\u0105 nie wiem, jak sfotografowa\u0107. Pomnik konia rotmistrza zostawiam na lepszy czas\u2026<\/em><\/p>\n\n\n\n

Fotografia 20<\/strong> (IMG_4931) \u2013 4 czerwca 2006, W\u0105growiec. Na ok\u0142adce wydanego w ko\u0144cu lat siedemdziesi\u0105tych albumu pt. <\/em>Pilskie by\u0142a przedstawiona pla\u017ca w W\u0105growcu. W por\u00f3wnaniu ze zdj\u0119ciami w \u015brodku albumu fotografia by\u0142a zjawiskowa. B\u0142yszcz\u0105ca i kolorowa jak w zagranicznym kurorcie. Przez lata my\u015bla\u0142em, \u017ce w W\u0105growcu tak w\u0142a\u015bnie jest\u2026 Po latach z pewnym rozczarowaniem zrozumia\u0142em, \u017ce to by\u0142a tylko fotografia<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Fotografia 21<\/strong> (IMG_4932) \u2013 9 lutego 2008, Wapno. Wie\u017ce przewa\u017cnie stoj\u0105 w \u015brodku miast i bardzo trudno znale\u017a\u0107 dobre miejsce do sfotografowania ich w dobrej perspektywie. W Wapnie mo\u017cna j\u0105 fotografowa\u0107 z ka\u017cdej strony. Urocza odmiana<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Fotografia 22<\/strong> (IMG_4933) \u2013 16 kwietnia 2011, Z\u0142ot\u00f3w. Z\u0142ot\u00f3w by\u0142 zawsze dla mnie jednym z najbardziej egzotycznych miast wojew\u00f3dztwa. Tam si\u0119 po prostu nie je\u017adzi\u0142o. Nie by\u0142o po co. Byli\u015bmy tam raz. By\u0142o to chyba w roku orwellowskim. Pojechali\u015bmy rozklekotan\u0105 Nysk\u0105 z p. Kr\u00f3lem odebra\u0107 nagrod\u0119 na lokalnym konkursie fotograficznym. Jak to cz\u0119sto bywa\u0142o, nasze k\u00f3\u0142ko zdoby\u0142o wszystkie nagrody. Jak to cz\u0119sto bywa\u0142o, wypili\u015bmy ca\u0142e wernisa\u017cowe wino i nie wiem jak wr\u00f3cili\u015bmy do domu. Ju\u017c chyba wtedy rozpocz\u0105\u0142em pr\u00f3by i przygotowania do \u201efotografii poza \u015bwiadomo\u015bci\u0105\u201d<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Fotografia 23<\/strong> (IMG_4934) \u2013 26 marca 2011, Tuczno Kraje\u0144skie. Tuczno Kraje\u0144skie, stacja przy linii kolejowej Wa\u0142cz \u2013 Stargard Szczeci\u0144ski. Wa\u017cne miejsce. Tu wysiada\u0142o si\u0119 jad\u0105c poci\u0105giem na Bety\u0144, przez Pi\u0142\u0119 i Wa\u0142cz. Jad\u0105c rowerem z Trzcianki, ju\u017c si\u0119 prawie by\u0142o na miejscu. Jeszcze tylko kilka kilometr\u00f3w. Dzi\u015b linia zamkni\u0119ta, jak wiele w regionie<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Fotografia 24<\/strong> (IMG_4935) \u2013 16 kwietnia 2011, Z\u0142ot\u00f3w. Trwanie infrastruktury kolejowej mo\u017ce by\u0107 przyczynkiem do podj\u0119cia szerszych bada\u0144 nad kultur\u0105 materialn\u0105, a zw\u0142aszcza \u201eulotno\u015bci\u0105\u201d i kr\u00f3tkim trwaniem (jednorazowo\u015bci\u0105) wsp\u00f3\u0142czesnej architektury. Solidnie wykonane obiekty kolejowe, nawet bez szczeg\u00f3lnej \u201eopieki\u201d, wydaje si\u0119, \u017ce mog\u0105 trwa\u0107 wiecznie, pozbawione funkcji absurdalne monstra. Zadziwiaj\u0105cy kontrast mi\u0119dzy brakiem funkcji a jako\u015bci\u0105<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Fotografia 25<\/strong> (IMG_4936) \u2013 19 sierpnia 2007, Pi\u0142a. Pierwsze odczucie \u2013 miasto po wyj\u015bciu z dworca nie pozostawia z\u0142udze\u0144, gdzie jeste\u015bmy. Milicyjno-wojskowy charakter miasta czu\u0142o si\u0119 na ka\u017cdym kroku. Przygn\u0119biaj\u0105ce<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Fotografia 26<\/strong> (IMG_4937) \u2013 21 sierpnia 2007, Pi\u0142a G\u0142\u00f3wna. Do Pi\u0142y je\u017adzi\u0142o si\u0119 autobusem, ale cz\u0119sto wraca\u0142o poci\u0105giem. Trzeba by\u0142o zd\u0105\u017cy\u0107 na ostatni, oko\u0142o 22.45. Nast\u0119pny by\u0142 dopiero po 4 rano. Noc sp\u0119dzona w poczekalni przypominaj\u0105cej dzi\u00f3b statku, by\u0142a niezapomnianym prze\u017cyciem<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Fotografia 27<\/strong> (IMG_4938) \u2013 21 sierpnia 2007. Budynek przy dworcu PKS w Pile. Wszyscy ju\u017c chyba wyjechali z tego domu<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Fotografia 28<\/strong> (IMG_4939) \u2013 20 sierpnia 2007, Pi\u0142a, nastawnia. Dzi\u0119ki zaproszeniu przez Artura \u0141azowego  na warsztaty do Pi\u0142y, mog\u0142em przez kilka sierpniowych porank\u00f3w w\u0142\u00f3czy\u0107 si\u0119 po Pile z aparatem. Cho\u0107 moje zainteresowanie zabytkow\u0105 architektur\u0105 przemys\u0142ow\u0105 powoli ju\u017c wygasa\u0142o, nie mog\u0142em sobie podarowa\u0107 sfotografowania tego obiektu<\/em>. <\/p>\n\n\n\n

Fotografia 29<\/strong> (IMG_4940) \u2013 20 sierpnia 2007. Pi\u0142a, nastawnia. Podobno w Europie s\u0105 jeszcze tylko takie dwa obiekty. Nie robi to, jak wida\u0107, na nikim wra\u017cenia. Tego obiektu te\u017c pewnie nie uda si\u0119 uratowa\u0107. Mo\u017ce jednak?<\/em><\/p>\n\n\n\n

Fotografia 30<\/strong> (IMG_4941) \u2013 7 maja 2005, Czarnk\u00f3w. Czo\u0142g w Czarnkowie by\u0142 od zawsze. Ale nigdy nie by\u0142o okazji, aby go dobrze sfotografowa\u0107. Dopiero wizja, \u017ce maj\u0105 \u201ego\u201d przenie\u015b\u0107, zmobilizowa\u0142a mnie do dzia\u0142ania. Tym razem si\u0119 nie sp\u00f3\u017ani\u0142em. W Trzciance mieli\u015bmy w\u0142asny czo\u0142g. Oczywi\u015bcie lepszy i wi\u0119kszy ni\u017c w Czarnkowie. Mam go na zdj\u0119ciu, ale ju\u017c bez lufy. Podczas fotografowania pozna\u0142em uroczego koleg\u0119, majstra budowlanego z Zofiowa, kt\u00f3ry w obronie czo\u0142gu chcia\u0142 si\u0119 do niego przywi\u0105za\u0107. Wr\u00f3cili\u015bmy razem do Poznania, gdzie pracowa\u0142. Nauczy\u0142 mnie zaci\u0105ga\u0107 gips na mokro. Jak przenosili czo\u0142g, pewnie by\u0142 w Poznaniu. <\/em><\/p>\n\n\n\n

Fotografia 31<\/strong> (IMG_4942) \u2013 28 maja 2011, Miros\u0142awiec. Jeden z wielu symboli wojew\u00f3dztwa. Tu pokazany rewers. Normalnie miecze sta\u0142y ko\u0142o drogi i by\u0142y widoczne z dw\u00f3ch stron. W Miros\u0142awcu zosta\u0142 przeniesiony i ustawiony na skwerze. Wje\u017cd\u017caj\u0105cych do miasta, jakby nie wiedzieli, gdzie s\u0105, wita\u0142 napis. Mieszka\u0144cy dom\u00f3w \u017cyj\u0105cy w cieniu monumentu, zapewne wiedz\u0105 gdzie s\u0105 i nie trzeba im ci\u0105gle przypomina\u0107, \u017ce mieszkaj\u0105 w Miros\u0142awcu. W roku 1848 w Dre\u017anie podczas zamieszek anarchi\u015bci ustawili na barykadzie zabrany z muzeum obraz Rafaela Santi <\/em>Madonna Seksty\u0144ska. Na kule przeciwnika wystawili symbol europejskiej kultury. Sami zadowolili si\u0119 rewersem. Obrazoburcze odwr\u00f3cenie i pogarda. <\/em><\/p>\n\n\n\n

Fotografia 32<\/strong> (IMG_4943) \u2013 14 czerwca 2011, \u0141ekno. Ostatnie zdj\u0119cie. Spad\u0142 pierwszy od wielu dni deszcz. W \u0141eknie by\u0142em po raz pierwszy od 25 lat.  Stali\u015bmy z Lechem ko\u0142o jakiego\u015b dziwnego nagrobka, kt\u00f3ry w przeci\u0119ciu ramion krzy\u017ca mia\u0142 umieszczone oko opatrzno\u015bci. Nie mog\u0142em sobie nic przypomnie\u0107. Wiedzia\u0142em, \u017ce zdj\u0119cie si\u0119 nie uda. 25 lat to du\u017co czasu. Na\u015bwietli\u0142em dwa listki. Drugiego jeszcze nie wywo\u0142a\u0142em. Mo\u017ce kiedy\u015b\u2026 Deszcz pada\u0142 coraz mocniej\u2026<\/em><\/p>\n\n\n\n

Fotografia 33<\/strong> (IMG_4944) \u2013 Czerwiec 2007, Rychlik. Rychlik by\u0142 zawsze dla mnie miejscem wyj\u0105tkowym. Co\u015b w rodzaju czarnej dziury, niebytu czy antymaterii. Zawsze mia\u0142em tu odczucie, \u017ce rozpadam si\u0119 na tysi\u0105ce kawa\u0142k\u00f3w<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Fotografia 34<\/strong> (IMG_4945) \u2013 10 listopada 2007, Rychlik. Sala gimnastyczna. Chcie\u0107 to czasami tylko chcie\u0107. Ruina mo\u017ce chyba by\u0107 centraln\u0105 metafor\u0105 <\/em>Mojego Wojew\u00f3dztwa.<\/p>\n\n\n\n

Fotografia 35<\/strong> (IMG_4946) \u2013 11 czerwca 2011, Sypniewo. W polu imponuj\u0105cy szkielet modernistycznej konstrukcji. Powinni tu przyje\u017cd\u017ca\u0107 studenci architektury i jak w prosektorium uczy\u0107 si\u0119 anatomii.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Fotografia 36<\/strong> (IMG_4947) \u2013 26 marca 2011, Tuczno. Murali w Tucznie by\u0142o kiedy\u015b wi\u0119cej. Zosta\u0142y tylko dwa. Powsta\u0142y w 1987 roku, cho\u0107 da\u0142bym g\u0142ow\u0119, \u017ce by\u0142y tam wcze\u015bniej. \u201eMalczewski\u201d zawsze by\u0142 najlepszy warsztatowo, cho\u0107 \u201eczw\u00f3rka\u201d nowa i niezas\u0142oni\u0119ta krzakami robi\u0142a wi\u0119ksze wra\u017cenie. Jak zauwa\u017cy\u0142 Zb. Herbert, dobrze warsztatowo wykonane dzie\u0142o sztuki nawet w stanie ruiny czy destrukcji nic nie traci ze swojej jako\u015bci i si\u0142y oddzia\u0142ywania<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Fotografia 37<\/strong> (IMG_4948) \u2013 26 marca 2011, Tuczno. W\u0142a\u015bciciel stodo\u0142y twierdzi, \u017ce to jego twarz, wo\u017anic\u0119 z batem, uwiecznili studenci gda\u0144skiej ASP. Kiedy\u015b pr\u00f3bowa\u0142 zainteresowa\u0107 kogo\u015b ratowaniem murali, ale po latach zrezygnowa\u0142. Nie wycina ju\u017c dzikiego bzu zas\u0142aniaj\u0105cego cz\u0119\u015bciowo obraz<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Fotografia 38<\/strong> (IMG_4949) \u2013 25 listopada 2006, Trzcianka. Mauzoleum obok nieistniej\u0105cego ju\u017c hotelu  miejskiego i Gulki to najbardziej egzotyczne miejsca w moim mie\u015bcie. Jako dzieci wierzyli\u015bmy, \u017ce pochowani tam s\u0105 radzieccy bohaterowie, wyzwoliciele Trzcianki. Miejsce to by\u0142o \u015bwi\u0119te i magiczne. Omijali\u015bmy je i do g\u0142owy nikomu nie przysz\u0142o, aby tam wchodzi\u0107. Tabu to przestrzegali r\u00f3wnie\u017c doro\u015bli, pili piwo na skwerkach oddaj\u0105c szacunek miejscu. Po 1989 broni\u0142em mauzoleum przed radyka\u0142ami i patriotami. Dzi\u015b mam w\u0105tpliwo\u015bci. Forma architektoniczna bez idei jest pustym znakiem. Nie znaczy nic<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Fotografia 39<\/strong> (IMG_4950) \u2013 17 kwietnia 2010, Czarnk\u00f3w. Pierwszy autobus KSK z Trzcianki do Poznania odje\u017cd\u017ca\u0142 o 6 rano. Do Czarnkowa dociera\u0142 po 25 minutach. Rusza\u0142 dalej dopiero o 7. Wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce stoi wieczno\u015b\u0107. Je\u017celi by\u0142o wolne miejsce, zawsze siedzia\u0142em po prawej w trzecim rz\u0119dzie. Budzi\u0142em si\u0119 i zawsze widzia\u0142em ten sam widok. \u015aciany wok\u00f3\u0142 targowiska pokryte by\u0142y zielonymi kropkami kilkucentymetrowej \u015brednicy. Raster tworzy\u0142 przedstawienie. Z porannej szar\u00f3wki wy\u0142ania\u0142a si\u0119 dziewczyna na \u0142\u0105ce. Psychodeliczna wizja za oknem przepe\u0142nionego, zimnego autobusu.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Fotografia 40<\/strong> (IMG_4951) \u2013 20 sierpnia 2007, Pi\u0142a. W\u0142\u00f3cz\u0105c si\u0119 po Pile z aparatem sierpniowego poranka  nie przypuszcza\u0142em, \u017ce b\u0119dzie to pocz\u0105tek wyprawy w g\u0142\u0105b pilskiego mitu. Poszukiwanie to\u017csamo\u015bci, wspomnie\u0144 i sentymentu. Przewa\u017cnie wystawa jest podsumowaniem pracy nad tematem. W tym przypadku jest dok\u0142adnie odwrotnie. To dopiero pocz\u0105tek wyprawy w g\u0142\u0105b czasu i miejsc\u2026 w g\u0142\u0105b siebie. <\/em><\/p>\n\n\n\n

Fotografia 41<\/strong> (IMG_4952) \u2013 20 kwietnia 2008, Wa\u0142cz, wodoci\u0105gi. Wie\u017ca zosta\u0142a kupiona przez miejscowego architekta \u2013 zapale\u0144ca, kt\u00f3ry asystowa\u0142 mi podczas fotografowania. Koniecznie chcia\u0142 mnie nam\u00f3wi\u0107 na wsp\u00f3lne skakanie po zbiorniku. Podobno odczucie \u201eking sajzu\u201d bezcenne. Mo\u017ce innym razem\u2026<\/em><\/p>\n\n\n\n

Fotografia 42<\/strong> (IMG_4953) \u2013 12 kwietnia 2008, Wa\u0142cz, PKP. Wiosn\u0105 2008 zorganizowa\u0142em kilka wypraw do Wa\u0142cza. Z Poznania autobus KSK tras\u0119 oko\u0142o 120 kilometr\u00f3w pokonuje si\u0119 w trzy i p\u00f3\u0142 godziny. Mo\u017cna przypomnie\u0107 sobie ca\u0142e \u017cycie\u2026<\/em><\/p>\n\n\n\n

Fotografia 43<\/strong> (IMG_4954) \u2013 20 kwietnia 2008, Wa\u0142cz.  Nitragina, nazwa gorzelni i klubu \u017ceglarskiego. Cz\u0119sto tu je\u017adzili\u015bmy na regaty. Czasem udawa\u0142o si\u0119 nam wygra\u0107 z ekip\u0105 Juszczak\u00f3w. Nie by\u0142o wtedy ustawy o wychowaniu w trze\u017awo\u015bci. Duchowy patronat spirytuali\u00f3w nikomu nie przeszkadza\u0142 w kszta\u0142towaniu sportowej postawy m\u0142odzie\u017cy<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Fotografia 44<\/strong> (IMG_4955) \u2013 11 czerwca 2011, Wa\u0142cz. Monumenty odnosz\u0105ce si\u0119 do mitologii Wa\u0142u Pomorskiego generalnie zachowa\u0142y si\u0119 w lepszej kondycji. Wida\u0107, \u017ce stanowi\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 \u017cywej jeszcze tradycji zdobycia Wa\u0142u Pomorskiego. Bez bada\u0144 socjologicznych trudno jednoznacznie rozstrzygn\u0105\u0107, jak \u201egrunwaldzkie\u201d miecze s\u0105 postrzegane przez mieszka\u0144c\u00f3w by\u0142ego wojew\u00f3dztwa pilskiego. Na pewno stanowi\u0105 ciekawy ewenement architektoniczny w skali kraju<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Fotografia 45<\/strong> (IMG_4956) \u2013 28 maja 2011, Wronki. Dla os\u00f3b spoza naszego kontekstu kulturowego, kt\u00f3re nie rozpoznaj\u0105 \u201egrunwaldzkiej\u201d symboliki, miecze mog\u0105 by\u0107 odczytywane jako krzy\u017ce. Na przyk\u0142ad bardzo podobne zwie\u0144czenie pomnika Pozna\u0144skiego Czerwca 1956 w Poznaniu. Przyzwyczajeni do przydro\u017cnych krzy\u017cy upami\u0119tniaj\u0105cych ofiary wypadk\u00f3w. Podr\u00f3\u017cuj\u0105cy jeszcze mog\u0105 te miejsca kojarzy\u0107 w spos\u00f3b odmienny od zamierzonego. Teza wymaga udowodnienia<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Fotografia 46<\/strong> (IMG_4957) \u2013 20 kwietnia 2008, Wa\u0142cz, jezioro Radu\u0144. Wej\u015bcie do ruin hotelu robotniczego. Widoku na jezioro m\u00f3g\u0142by pozazdro\u015bci\u0107 niejeden wysokiej klasy obiekt turystyczny. Pami\u0119tam, \u017ce w podstaw\u00f3wce straszono co bardziej opornych na wiedz\u0119 uczni\u00f3w Hufcem Pracy w Wa\u0142czu. Cz\u0119sto pomaga\u0142o\u2026<\/em><\/p>\n\n\n\n

Fotografia 47<\/strong> (IMG_4958) \u2013 20 kwietnia 2008, Wa\u0142cz, PKP. W kwietniu 2008 roku ca\u0142y czas pada\u0142o, na pewno kiedy by\u0142em w Wa\u0142czu. Miasto, kt\u00f3re zawsze odwiedza\u0142em latem, odbiera\u0142em zawsze pozytywnie. Pewnie za spraw\u0105 mieszkaj\u0105cych tu koleg\u00f3w z Technikum, wsp\u00f3lnych wyjazd\u00f3w na ryby itp\u2026<\/em><\/p>\n\n\n\n

Fotografia 48<\/strong> (IMG_4959) \u2013 20 kwietnia 2008, Wa\u0142cz, dawny hotel. Obok stoi wielki, pusty, czteropi\u0119trowy blok. Wielodzietna rodzina mieszka w zaadoptowanym gara\u017cu lub warsztacie. Podczas rozstawiania sprz\u0119tu otworzy\u0142y si\u0119 drzwi i zacz\u0119li po kolei wychodzi\u0107 mieszka\u0144cy. Spora gromadka ma\u0142ych dzieci pod opiek\u0105 starszego brata. Byli od\u015bwi\u0119tnie ubrani. Chyba szli do ko\u015bcio\u0142a\u2026<\/em><\/p>\n\n\n\n

Fotografia 49<\/strong> (IMG_4960) \u2013 20 kwietnia 2008, Wa\u0142cz, Zak\u0142ady Zbo\u017cowe. Mi\u0119dzy Wa\u0142czem a Trzciank\u0105 nie ma bezpo\u015bredniego po\u0142\u0105czenia kolejowego. Trzeba by\u0142o jecha\u0107 z przesiadk\u0105 w Pile. Pokonanie 28 kilometr\u00f3w zajmowa\u0142o czasem wiele godzin<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Fotografia 50<\/strong> (IMG_4962) \u2013 16 kwietnia 2011, Podgaje. Przy g\u0142\u00f3wnych drogach wiod\u0105cych w g\u0142\u0105b terytorium dawnego \u201eWojew\u00f3dztwa\u201d stoj\u0105 do dzi\u015b pomniki. Dwa z\u0142\u0105czone betonowe miecze na postumencie. Mi\u0119dzy nimi, mniej wi\u0119cej w po\u0142owie wysoko\u015bci, kartusz herbowy z bia\u0142ym or\u0142em, pierwotnie wykonywanym z betonu. W wielu miejscach zast\u0105piono go plastikow\u0105 wyt\u0142oczk\u0105. Zachowa\u0142y si\u0119 jeszcze w kilku miejscach napisy \u201ewojew\u00f3dztwo\u201d. Natomiast napis \u201epilskie\u201d zosta\u0142 wsz\u0119dzie bez wyj\u0105tku usuni\u0119ty. W p\u00f3\u0142nocnej cz\u0119\u015bci dawnego pilskiego ta sama forma oznacza miejsca zwi\u0105zane z histori\u0105 walk i zdobyciem Wa\u0142u Pomorskiego. Takie podw\u00f3jne u\u017cycie symbolu mo\u017ce wskazywa\u0107 na ch\u0119\u0107 przeniesienia ideologii \u201ewyzwolicielskiej\u201d na ca\u0142y obszar, nie tylko Wa\u0142u Pomorskiego, ale i miejsc zupe\u0142nie nie zwi\u0105zanych z t\u0105 tradycj\u0105, m.in. pod Wronkami i Obornikami<\/em>.<\/p>\n\n\n

\n\n\t\n\t
\n\t\t
\n\t
<\/div>\n\n\t
\n\n\t\t<\/a>\"\"\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t<\/div>\n\n<\/div>
\n\t
<\/div>\n\n\t
\n\n\t\t<\/a>\"\"\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t<\/div>\n\n<\/div>
\n\t
<\/div>\n\n\t
\n\n\t\t<\/a>\"\"\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t<\/div>\n\n<\/div>
\n\t
<\/div>\n\n\t
\n\n\t\t<\/a>\"\"\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t<\/div>\n\n<\/div>
\n\t
<\/div>\n\n\t
\n\n\t\t<\/a>\"\"\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t<\/div>\n\n<\/div>
\n\t
<\/div>\n\n\t
\n\n\t\t<\/a>\"\"\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t<\/div>\n\n<\/div>
\n\t
<\/div>\n\n\t
\n\n\t\t<\/a>\"\"\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t<\/div>\n\n<\/div>
\n\t
<\/div>\n\n\t
\n\n\t\t<\/a>\"\"\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t<\/div>\n\n<\/div>
\n\t
<\/div>\n\n\t
\n\n\t\t<\/a>\"\"\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t<\/div>\n\n<\/div>
\n\t
<\/div>\n\n\t
\n\n\t\t<\/a>\"\"\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t<\/div>\n\n<\/div>
\n\t
<\/div>\n\n\t
\n\n\t\t<\/a>\"\"\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t<\/div>\n\n<\/div>
\n\t
<\/div>\n\n\t
\n\n\t\t<\/a>\"\"\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t<\/div>\n\n<\/div>
\n\t
<\/div>\n\n\t
\n\n\t\t<\/a>\"\"\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t<\/div>\n\n<\/div>
\n\t
<\/div>\n\n\t
\n\n\t\t<\/a>\"\"\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t<\/div>\n\n<\/div>\t\t\n\t<\/div>\n\n\t\n\t\n\t