{"id":20500,"date":"2022-12-11T11:16:55","date_gmt":"2022-12-11T10:16:55","guid":{"rendered":"https:\/\/kwartalnikfotografia.pl\/?p=20500"},"modified":"2022-12-15T06:09:26","modified_gmt":"2022-12-15T05:09:26","slug":"odra","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kwartalnikfotografia.pl\/en\/odra\/","title":{"rendered":"Oder - part two"},"content":{"rendered":"\n

Projekt Odra: Katastrofa ekologiczna na Odrze trwa kolejny miesi\u0105c. Masowa \u015bmier\u0107 zwierz\u0105t i zniszczenia ekosystemu rzeki sk\u0142aniaj\u0105 do zadawania pyta\u0144 zar\u00f3wno o rol\u0119 dzikiej przyrody dla cz\u0142owieka, jak i o skuteczno\u015b\u0107 polityk publicznych w zakresie ochrony \u015brodowiska.
Przy wsparciu European Climate Foundation kolektyw Sputnik Photos realizuje projekt zwi\u0105zany z sytuacj\u0105 na Odrze.<\/p>\n\n\n\n


Rafa\u0142 Milach, Justyna Streichsbier, Micha\u0142 \u0141uczak, Adam Pa\u0144czuk, Agnieszka Rayss i Karolina Gembara zbieraj\u0105 historie o katastrofie ekologicznej na Odrze, wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105c z dziennikarzami_kami i aktywistami_kami.
B\u0119dziemy starali_\u0142y si\u0119 patrze\u0107 na spraw\u0119 Odry szeroko, wykraczaj\u0105c poza newsowe narracje.<\/p>\n\n\n\n


Tu mo\u017cecie przeczyta\u0107 pierwsz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 artyku\u0142u: https:\/\/kwartalnikfotografia.pl\/projekt-odra-2\/<\/a><\/p>\n\n\n\n

\"\"
fot. Rafa\u0142 Milach<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

***<\/p>\n\n\n\n

Milena Soporowska:<\/strong> W twoim filmie malownicze, wr\u0119cz romantyczne obrazy przyrody przeplataj\u0105 si\u0119 z opowie\u015bci\u0105 o smrodzie truj\u0105cego fenolu osadzaj\u0105cego si\u0119 w mi\u0119\u015bniach ryb, w mule, o \u015bni\u0119tych w\u0119gorzach i toksycznej parze unosz\u0105cej si\u0119 nad rzek\u0105. Dlaczego zdecydowa\u0142e\u015b si\u0119 na zastosowanie tak mocnego kontrastu?\u00a0<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Adam Pa\u0144czuk: <\/strong>\u2013 Zale\u017ca\u0142o mi, \u017ceby pokaza\u0107, co mo\u017cemy straci\u0107, jak ta sama rzeka potrafi wygl\u0105da\u0107, gdy nie wyrz\u0105dzamy jej krzywdy. Kadrom towarzyszy jednocze\u015bnie g\u0142os pana Alfreda informuj\u0105cy o systemowym niszczeniu jej ekosystemu. Materia\u0142 by\u0142 celowo realizowany na odcinku Odry, kt\u00f3ry najmniej ucierpia\u0142 w wyniku katastrofy. Wybiera\u0142em takie kadry, by szkody nie by\u0142y tak widoczne, jak w okolicach kana\u0142u gliwickiego.<\/p>\n\n\n\n

Historia Alfreda Ogorzelca pokazuje, \u017ce katastrof\u0119 na Odrze poprzedza\u0142 szereg nierozwa\u017cnych i cz\u0119sto nielegalnych dzia\u0142a\u0144, jak np. konsekwentne wylewanie \u015bciek<\/strong>\u00f3<\/strong>w. Dlaczego dopiero sierpniowe wydarzenia przyku\u0142y wreszcie uwag\u0119 <\/strong>medi<\/strong>\u00f3<\/strong>w, szerszej opinii publicznej? <\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u2013 Jak si\u0119 okazuje, do tej pory trucie rzeki odbywa\u0142o si\u0119 po cichu, stopniowo. Wtedy nie zd\u0105\u017cy\u0142y jeszcze zaistnie\u0107 graniczne dla jej ekosystemu warto\u015bci, takie jak zasolenia czy znacz\u0105ce zmiany poziomu wody. W sierpniu wszystkie te czynniki uleg\u0142y spi\u0119trzeniu, wyzwalaj\u0105c katastrofaln\u0105 w skutkach reakcj\u0119 \u0142a\u0144cuchow\u0105. Ta spektakularna katastrofa, si\u0142\u0105 rzeczy przyku\u0142a uwag\u0119 opinii publicznej.<\/p>\n\n\n\n

W Twoich wcze\u015bniejszych projektach cz\u0119sto wyst\u0119puje przyroda, badasz zwi\u0105zki cz\u0142owieka z natur\u0105. Co najbardziej uderzy\u0142o Ci\u0119 podczas podr\u00f3\u017cy nad Odr\u0119?\u00a0<\/strong> <\/p>\n\n\n\n

\u2013 Najbardziej uderzy\u0142o mnie to, \u017ce paradoksalnie ten zwi\u0105zek cz\u0142owieka z rzek\u0105 na skutek zatrucia nie zosta\u0142 przerwany – wr\u0119cz przeciwnie. Mieszka\u0144cy nadodrza zorganizowali si\u0119 oddolnie i walczyli o oczyszczenie rzeki. Ta katastrofa pokaza\u0142a, \u017ce rzeka nale\u017cy do nich.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

***<\/p>\n\n\n\n

Zaczyna\u0142a\u015b projekt par\u0119 miesi\u0119cy po katastrofie, z dala od medialnego szumu i newsowych doniesie\u0144. Co daje Ci \u2013 jako fotografce \u2013 dystans czasowy i spokojniejszy rytm przy takich tematach? Jak wp\u0142ywa na sam proces fotografowania?\u00a0<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Agnieszka Rayss: <\/strong>\u2013 Taka sytuacja ma swoje wady i zalety \u2013 praca po up\u0142ywie d\u0142u\u017cszego czasu od katastrofy odcina mnie od spektakularnych obraz\u00f3w martwych ryb, w\u0119dkarzy brodz\u0105cych po wodzie, ekspert\u00f3w pokazuj\u0105cych skutki katastrofy. Up\u0142yw czasu jest te\u017c zalet\u0105, pozwala na zastanowienie si\u0119 nad przyczynami i skutkami katastrofy, na uczestnictwo w codzienno\u015bci ludzi \u017cyj\u0105cych nad Odr\u0105. Mo\u017cna sobie u\u015bwiadomi\u0107, jak bardzo zale\u017cymy od rzeki i \u017ce nasze dzia\u0142ania nie s\u0105 dla niej oboj\u0119tne. Nawet je\u015bli wiadomo\u015bci znad Odry zesz\u0142y na dalszy plan, ta katastrofa nie sko\u0144czy\u0142a si\u0119 wraz ze znikni\u0119ciem newsowych nag\u0142\u00f3wk\u00f3w. Mo\u017cemy mie\u0107 z ni\u0105 do czynienia w przysz\u0142o\u015bci, mo\u017ce si\u0119 pog\u0142\u0119bi\u0107, m\u00f3wi si\u0119 tak\u017ce o tym, \u017ce dotknie inne rzeki.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

W okolicach K\u0119dzierzyna-Ko\u017ale mija\u0142a\u015b m.in. port, \u015b<\/strong>luz<\/strong>\u0119 K\u0142odnica na Kanale Gliwickim czy Zak\u0142ady Azoty. Niekt<\/strong>\u00f3<\/strong>re z tych obiekt<\/strong>\u00f3<\/strong>w nie funkcjonuj\u0105 w pierwotnej formie, inne dzia\u0142aj\u0105 od lat 40. Jak\u0105 rol\u0119 w ich dzia\u0142alno\u015bci odgrywa Odra?<\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u2013 Na G\u00f3rnym \u015al\u0105sku Odra jest rzek\u0105, z kt\u00f3rej si\u0119 korzysta, rzek\u0105 u\u017cyteczn\u0105, co nie znaczy, \u017ce jest ca\u0142kowicie podporz\u0105dkowana cz\u0142owiekowi, Dzi\u0119ki \u015bluzom na kanale Gliwickim i wyr\u00f3wnaniu przez nie poziomu wody mo\u017cna przep\u0142yn\u0105\u0107 od Odry a\u017c do Gliwic. Odra jest szlakiem \u017ceglownym. Spektakularnym przyk\u0142adem by\u0142 transport olbrzymiej maszyny TBM z portu w Szczecinie do Opola. Zak\u0142ady przemys\u0142owe cz\u0119sto buduje si\u0119 na brzegach rzek w\u0142a\u015bnie z powodu blisko\u015bci transportu rzecznego. Korzysta si\u0119 tak\u017ce z s\u0105siedztwa wody do ch\u0142odzenia urz\u0105dze\u0144, jak w przypadku elektrociep\u0142owni. Niestety, cz\u0119sto do rzek, tak\u017ce do Odry, spuszcza si\u0119 nieczysto\u015bci. By\u0107 mo\u017ce w\u0142a\u015bnie to by\u0142o pocz\u0105tkiem katastrofy ekologicznej na Odrze.<\/p>\n\n\n\n

Odwiedzi\u0142a\u015b r\u00f3wnie\u017c na pr\u00f3bie otwartej Dorot\u0119 Mi\u015bkiewicz, Agnieszk\u0119 Wilczy\u0144sk\u0105, Len\u0119 Frankiewicz i Mi\u0142osza P\u0119kal\u0119 tworz\u0105cych G\u0142osy rzeki<\/em>. Poetycko-wokalno-d\u017awi\u0119kowy projekt to ho\u0142d dla Odry. Efekt tego spotkania to nie tylko dokumentacja, ale i kr\u00f3tkie wideo z podr\u00f3\u017cy po Odrze zestawione z nagraniami audio. Jakie nowe w\u0105tki otwiera dla Ciebie praca z obrazem ruchomym i d\u017awi\u0119kiem? Jaki nowy rozdzia\u0142 otwiera w opowie\u015bci o rzece? <\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u2013 Zestawienie d\u017awi\u0119ku, obrazu i tekstu w tym przypadku to sygna\u0142, \u017ce arty\u015bci w r\u00f3\u017cnych mediach zajmuj\u0105 si\u0119 podobnym tematem i \u017ce mo\u017cemy \u0142\u0105czy\u0107 si\u0142y w wa\u017cnej sprawie, w spos\u00f3b kt\u00f3ry nam wszystkim odpowiada. Pracowa\u0142am ju\u017c wcze\u015bniej z wideo kr\u0119c\u0105c film na Islandii, w kt\u00f3rym du\u017c\u0105 rol\u0119 gra\u0142a przyroda. Nie jest to wi\u0119c dla mnie nowo\u015b\u0107, a raczej od\u015bwie\u017cenie do\u015bwiadcze\u0144. Obraz wideo wnosi rodzaj od\u015bwie\u017cenia do praktyki skupionej na sta\u0142ym obrazie, pozwala skoncentrowa\u0107 si\u0119 na innych aspektach, jest rozci\u0105gni\u0119ty w czasie, wiele mo\u017cliwo\u015bci daje monta\u017c obrazu. W przypadku G\u0142os\u00f3w rzeki<\/em> wielk\u0105 rol\u0119 gra tekst autorstwa Zuzanny Bojdy i Sandry Szwarc,\u00a0kt\u00f3ry wybiera\u0142am z projektu do kr\u00f3tkich film\u00f3w. Ten tekst \u015bwietnie gra z obrazem i bez patosu m\u00f3wi o katastrofie.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n
\n\n\t\n\t
\n\t\t
\n\t
<\/div>\n\n\t
\n\n\t\t<\/a>\"G\u0142osy\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t<\/div>\n\n<\/div>
\n\t
<\/div>\n\n\t
\n\n\t\t<\/a>\"G\u0142osy\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t<\/div>\n\n<\/div>
\n\t
<\/div>\n\n\t
\n\n\t\t<\/a>\"G\u0142osy\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t<\/div>\n\n<\/div>
\n\t
<\/div>\n\n\t
\n\n\t\t<\/a>\"G\u0142osy\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t<\/div>\n\n<\/div>
\n\t
<\/div>\n\n\t
\n\n\t\t<\/a>\"G\u0142osy\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t<\/div>\n\n<\/div>
\n\t
<\/div>\n\n\t
\n\n\t\t<\/a>\"G\u0142osy\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t<\/div>\n\n<\/div>\t\t\n\t<\/div>\n\n\t\n\t\n\t