{"id":20436,"date":"2022-12-03T21:01:57","date_gmt":"2022-12-03T20:01:57","guid":{"rendered":"https:\/\/kwartalnikfotografia.pl\/?p=20436"},"modified":"2022-12-03T21:54:09","modified_gmt":"2022-12-03T20:54:09","slug":"przezroczystosc-o-fotografii-evy-rubinstein","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kwartalnikfotografia.pl\/en\/przezroczystosc-o-fotografii-evy-rubinstein\/","title":{"rendered":"Transparency - about the photography of Eva Rubinstein"},"content":{"rendered":"\n

\u2026o czym nie da si\u0119 m\u00f3wi\u0107<\/em>, o tym trzeba milcze\u0107\u2026<\/em><\/p>\n\n\n\n

Ludwig Wittgenstein, Tractatus logico-filosoficus<\/em><\/p>\n\n\n\n

Fotografie Evy Rubinstein s\u0105 przezroczyste niczym woda w g\u00f3rskim strumieniu. S\u0105 te\u017c przejrzyste (diafaniczne) jak spokojne jezioro, gdzie poprzez odbicie w jego tafli przeziera z g\u0142\u0119bi co\u015b skrytego. I tak jak woda we wzburzonym strumieniu rozmywa kszta\u0142ty kamieni w jego wn\u0119trzu, lustro jeziora kusi wzrok odbiciem zewn\u0119trzno\u015bci, jakby (strumie\u0144 i jezioro) nie chcia\u0142y wyda\u0107 strze\u017conych przez siebie tajemnic. Pi\u0119kny, m\u0142ody Narcyz zachwycony swym odbiciem pr\u00f3bowa\u0142 go dotkn\u0105\u0107, ale umoczy\u0142 jedynie d\u0142o\u0144 i wprowadzi\u0142 chwilowy zam\u0119t w \u2013 zdawa\u0142o si\u0119 trwa\u0142e niczym on sam \u2013 ukochane kszta\u0142ty. Maj\u0105c w pami\u0119ci do\u015bwiadczenie Narcyza, fotograf (artysta) mo\u017ce podj\u0105\u0107 wyzwanie przezroczysto\u015bci, czyli zachowania harmonii mi\u0119dzy szyb\u0105 i lustrem, wn\u0119trzem i zewn\u0119trzem. Warunek jest jeden: trzeba mie\u0107 w sobie wystarczaj\u0105co du\u017co pokory, aby ledwie prze\u015bwieca\u0107 spoza wype\u0142niaj\u0105cego obraz odbicia realno\u015bci. Postawa taka mog\u0142aby sugerowa\u0107 spirytualizm, czy wr\u0119cz religijno\u015b\u0107, gdyby nie fakt, \u017ce w mowie laickiej ten sam sens wyra\u017camy m\u00f3wi\u0105c o uczuciach, sumieniu, etyce, lub moralnej odpowiedzialno\u015bci. Eva Rubinstein przynale\u017cy w moim odczuciu do niewielkiego grona diafanicznych fotograf\u00f3w, kt\u00f3rzy nie tylko potrafi\u0105 dostrzec, ale i skutecznie wyrazi\u0107 cisz\u0105 obrazu najintymniejsze, wa\u017cne chwile strumienia swego \u017cycia: zachwyt\u00f3w i rado\u015bci, jak i smutk\u00f3w i rozpaczy. Eva zdaje si\u0119 nie stawia\u0107 pyta\u0144 swoimi zdj\u0119ciami, cho\u0107 zawsze jest w nich to nieuchwytne, niedefiniowalne, nieodgadnione co\u015b, kt\u00f3re niczym muzyka potrafi koi\u0107 lub niepokoi\u0107.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Te fotografie, niczym miniaturowe japo\u0144skie haiku, milcz\u0105 o sprawach zasadniczych, s\u0105 zwierzeniem z nieoczywisto\u015bci, w kt\u00f3rej rozpacz niekoniecznie spowita jest mrokiem, a \u015bwietlisto\u015b\u0107 mo\u017ce wyra\u017ca\u0107 gorycz ludzkiego, jednostkowego losu. Bo Eva wypowiada si\u0119 jedynie w swoim w\u0142asnym imieniu, cho\u0107 m\u00f3wi o sprawach uniwersalnych: ponad, poza,<\/p>\n\n\n\n

a mo\u017ce nawet przedczasowych. Osobno\u015b\u0107 jej tw\u00f3rczo\u015bci \u2013 przez sw\u0105 unikalno\u015b\u0107 \u2013 czyni j\u0105 \u015bwi\u0105tyni\u0105 wewn\u0119trznej prawdy, o kt\u00f3rej istnieniu ciemne si\u0142y nie maj\u0105 bladego poj\u0119cia, bo w te przestrzenie prywatno\u015bci nie mia\u0142y, nie maj\u0105 i nigdy nie b\u0119d\u0105 mia\u0142y odwagi wst\u0105pi\u0107. Nie b\u0119d\u0105, bo nie jest to murowana \u015bwi\u0105tynia kultu b\u00f3stwa, lecz delikatna, \u017cywa \u015bwi\u0105tynia sztuki, m\u0105dro\u015bci i wiary w prawd\u0119, chroniona przez wn\u0119trze artysty. Wspania\u0142o\u015b\u0107 tej \u015bwi\u0105tyni objawi si\u0119 \u015bwiatu poprzez jego dzie\u0142a.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ogrody Tuileries, Pary\u017c, 1968<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Wyb\u00f3r i uk\u0142ad zdj\u0119\u0107 do tej ksi\u0105\u017cki zosta\u0142 dokonany przez ich autork\u0119. Otwiera j\u0105 samotnie fotografia hotelowego holu, gdzie nad opuszczonymi przez cz\u0142owieka fotelami, niczym \u015bwietliste, \u0142agodne duchy unosz\u0105 si\u0119 wydymane podmuchem wiatru firanki. Mam uczucie, jakby w to wn\u0119trze co\u015b si\u0119 ws\u0105cza\u0142o i poprzez fotografie dociera\u0142o a\u017c tutaj do mnie: w inny czas i w inn\u0105 odleg\u0142\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107. To, co poczu\u0142em ogl\u0105daj\u0105c j\u0105 po raz pierwszy, powraca i dzi\u015b z r\u00f3wn\u0105 si\u0142\u0105. To zdj\u0119cie si\u0119 nie zestarzeje nigdy, bo wzi\u0105\u0142 je we w\u0142adanie \u015bwiat duch\u00f3w, na kt\u00f3re up\u0142yw czasu nie ma wp\u0142ywu, poniewa\u017c s\u0105 z niematerialnego \u015bwiata \u2013 a wi\u0119c wieczne. Istota ludzka, z natury swej \u015bmiertelna, mo\u017ce jedynie przed\u0142u\u017cy\u0107 pami\u0119\u0107 o sobie, a najpi\u0119kniejszym sposobem na to jest umi\u0142owanie sztuki i tej cz\u0119\u015bci \u017cycia ziemskiego, kt\u00f3r\u0105 w\u0142ada mi\u0142o\u015b\u0107. Mo\u017ce w\u0142a\u015bnie dlatego wi\u0119kszo\u015b\u0107 zdj\u0119\u0107 po\u0142\u0105czy\u0142a Eva w pary, mi\u0119dzy kt\u00f3rymi wyst\u0119puj\u0105 sekretne zwi\u0105zki na przek\u00f3r r\u00f3\u017cnicom czasowym i przestrzennym \u2013 dat i miejsc ich wykonania. To tak jakby pozwala\u0142a si\u0119 nie\u015b\u0107 \u017cyciu niczym kropla wody strumieniowi, kt\u00f3ry i tak poprowadzi j\u0105 od \u017ar\u00f3d\u0142a do uj\u015bcia. Bo na poznanie obu brzeg\u00f3w czasu zawsze jest wystarczaj\u0105co, nale\u017cy tylko wierzy\u0107, \u017ce kiedy nas tam nurt przyniesie, b\u0119dzie to w\u0142a\u015bciwe miejsce i czas. W fotografiach Evy Rubinstein znale\u017a\u0107 mo\u017cna wszystko to, co stanowi o \u017cyciu, \u015bmierci i mi\u0142o\u015bci. Przesyca je nadzieja, oczekiwanie, macierzy\u0144stwo, samotno\u015b\u0107 i zw\u0105tpienie. Jest tu wiele uchylonych, oczekuj\u0105cych drzwi, okien, ledwie opuszczonych i jeszcze ciep\u0142ych \u0142\u00f3\u017cek, luster odbijaj\u0105cych \u015bwiat zamieniony stronami. Jest tu i u\u015bpiona karuzela, jakby \u017cycie posz\u0142o na chwil\u0119 odpocz\u0105\u0107, s\u0105 ci\u0119\u017ckie, drewniane kufry niezdatne na ostateczn\u0105 podro\u017c i p\u0142acz\u0105ca \u017cyw\u0105 wod\u0105 twarz fontanny. Jest zapakowany, g\u0142uchy fortepian w domu Chopina w \u017belazowej Woli, jak i plecy Ojca Artura siedz\u0105cego przed pianinem. S\u0105 r\u0119ce poety i autoportret Evy, w kt\u00f3rym jaka\u015b maska pr\u00f3buje zast\u0105pi\u0107 jej w\u0142asny wizerunek. S\u0105 tu te\u017c cmentarze, schody prowadz\u0105ce nie wiadomo: w g\u00f3r\u0119 czy w d\u00f3\u0142? Jest te\u017c labirynt \u015bcian i mur\u00f3w, z kt\u00f3rych najbardziej enigmatyczny jest ten sfotografowany noc\u0105, z przystawion\u0105 jasn\u0105 drabin\u0105, jakby kto\u015b postanowi\u0142 sprawdzi\u0107 co przes\u0142ania i nie chcia\u0142, lub nie m\u00f3g\u0142 ju\u017c powr\u00f3ci\u0107. Poza wieloma innymi s\u0105 jeszcze moje szczeg\u00f3lnie ulubione fotografie: spleciona (1977) i le\u017c\u0105ca (1970) para. Bo zdarzaj\u0105 si\u0119 takie fotografie, o kt\u00f3rych nie da si\u0119 nic powiedzie\u0107, mo\u017cna tylko wraz z nimi milcze\u0107\u2026 <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Eva Rubinstein, 1977<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Ca\u0142o\u015b\u0107 zamyka r\u00f3wnie\u017c samotna fotografia. Jest to jedno ze starszych zdj\u0119\u0107 Evy (1970): wielkoformatowa kamera na statywie spowita czarnym p\u0142\u00f3tnem na placu \u015bwi\u0119tego Marka w Wenecji. Umieszczenie jej przez Ev\u0119 na ko\u0144cu, ma zapewne wymow\u0119 symboliczn\u0105. \u015amiem podejrzewa\u0107, \u017ce jest to zarazem szept wdzi\u0119czno\u015bci wobec fotografii, jak i symbol rozstania z ni\u0105, bowiem Eva przesta\u0142a fotografowa\u0107 \u0142adnych kilka lat temu\u2026 Korzystaj\u0105c z okazji, chcia\u0142bym Evie podzi\u0119kowa\u0107 za to, \u017ce jest i za jej fotografie, kt\u00f3re sprawi\u0142y, \u017ce na mojej artystycznej \u015bcie\u017cce nie czuj\u0119 si\u0119 zupe\u0142nie sam.<\/p>\n\n\n\n

Tekst jest wst\u0119pem do ksi\u0105\u017cki Evy Rubinstein, Fotografie w latach 1967-1990<\/em>, Wydawnictwo Kropka, 2003. Mo\u017cna j\u0105 kupi\u0107 w naszej ksi\u0119garni internetowej, czyli w Galerii KF <\/a><\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Eva Rubinstein, Wenecja 1969<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Pary\u017c, 10 marca 2003<\/p>\n\n\n\n

Eva Rubinstein<\/strong> \u2013 urodzi\u0142a si\u0119 w 1933 w Argentynie podczas tourn\u00e9e koncertowego swojego ojca, jako c\u00f3rka Anieli M\u0142ynarskiej Rubinstein i jej m\u0119\u017ca Artura, pianisty. Podczas przerw w podr\u00f3\u017cach mieszka\u0142a w Pary\u017cu. W wieku pi\u0119ciu lat zacz\u0119\u0142a nauk\u0119 ta\u0144ca baletowego u Matyldy Krzesi\u0144skiej. Po wybuchu II wojny \u015bwiatowej w 1939 rodzina wyemigrowa\u0142a do Stan\u00f3w Zjednoczonych. W Nowym Jorku ta\u0144czy\u0142a w balecie, a nast\u0119pnie wyst\u0119powa\u0142a jako aktorka (Dybuk<\/em>, Trzy siostry<\/em>, pierwsze wykonanie na Broadwayu Dziennika Anny Frank<\/em>). Wysz\u0142a za m\u0105\u017c za pastora Williama Sloane Coffina. Urodzi\u0142a troje dzieci. Po rozwodzie w 1968 zaj\u0119\u0142a si\u0119 fotografi\u0105. Przez kr\u00f3tki czas by\u0142a uczennic\u0105 Lisette Model i Diane Arbus. W pewnym okresie wykonywa\u0142a prace komercyjne(prasowe, dokumentacyjne, portrety, zdj\u0119cia do sprawozda\u0144 rocznych przedsi\u0119biorstw) po czym zaj\u0119\u0142a si\u0119 fotografi\u0105 o charakterze osobistym. Od 1970 wystawia na ca\u0142ym \u015bwiecie, mi\u0119dzy 1974 i 1990 prowadzi\u0142a warsztaty w Stanach Zjednoczonych i Europie. Wyda\u0142a 3 portfolia o limitowanym nak\u0142adzie, 4 monografie (Morgan and Morgan, 1974; Fabbri, 1983; Kropka, 2003; Zhejiang Photo Press, 2018) oraz album \u0141\u00f3d\u017a: Chwilowe Spotkanie<\/em> (red. W. Grochowalski, \u0141\u00f3d\u017a 1998).<\/p>\n\n\n

\n\n\t\n\t
\n\t\t
\n\t
<\/div>\n\n\t
\n\n\t\t<\/a>\"\"\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Eva Rubinstein, Candice sitting, 1977<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t<\/div>\n\n<\/div>
\n\t
<\/div>\n\n\t
\n\n\t\t<\/a>\"\"\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Eva Rubinstein, Artur Rubinstein, 1969<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t<\/div>\n\n<\/div>
\n\t
<\/div>\n\n\t
\n\n\t\t<\/a>\"\"\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Eva Rubinstein, \u0141\u00f3\u017cko, Minnesota, 1978<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t<\/div>\n\n<\/div>
\n\t
<\/div>\n\n\t
\n\n\t\t<\/a>\"\"\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Eva Rubinstein, Jerozolima, 1983<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t<\/div>\n\n<\/div>
\n\t
<\/div>\n\n\t
\n\n\t\t<\/a>\"\"\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Eva Rubinstein i lufcik, \u0141\u00f3\u017cko, 1984<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t<\/div>\n\n<\/div>
\n\t
<\/div>\n\n\t
\n\n\t\t<\/a>\"\"\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Eva Rubinstein, \u0141\u00f3\u017cko, Ancona, 1979<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t<\/div>\n\n<\/div>
\n\t
<\/div>\n\n\t
\n\n\t\t<\/a>\"\"\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Eva Rubinstein, Karusela, Pary\u017c, 1990<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t<\/div>\n\n<\/div>
\n\t
<\/div>\n\n\t
\n\n\t\t<\/a>\"\"\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Eva Rubinstein, Park, Lyon, 1988<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t<\/div>\n\n<\/div>\t\t\n\t<\/div>\n\n\t\n\t\n\t