{"id":19174,"date":"2022-09-21T15:53:40","date_gmt":"2022-09-21T13:53:40","guid":{"rendered":"https:\/\/kwartalnikfotografia.pl\/?p=19174"},"modified":"2022-09-21T15:53:44","modified_gmt":"2022-09-21T13:53:44","slug":"wielki-sen-malych-miast","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kwartalnikfotografia.pl\/en\/wielki-sen-malych-miast\/","title":{"rendered":"The big dream of small towns"},"content":{"rendered":"\n

Z jednej strony zbudowali multikino<\/em><\/p>

Z drugiej strony powi\u0119kszaj\u0105 cmentarz<\/em><\/p>

\u2013 Marcin \u015awietlicki<\/p>

<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Czasem, gdy patrzy si\u0119 na fotografie, to pojawiaj\u0105 si\u0119 s\u0142owa, s\u0142owa ulubionych wierszy czy piosenek, kt\u00f3re chocia\u017c s\u0105 cz\u0119sto wycinkiem z kontekstu, to jednak wprowadzaj\u0105 nas pod drzwi wyobra\u017ani, pewnych historii. Prowokuj\u0105 do odkrywania i zapraszaj\u0105 by i\u015b\u0107 dalej; i tak zacz\u0105\u0142em odkrywa\u0107 fotografie i przestrzenie Wojciecha Karli\u0144skiego, gdzie drzewa pokornie przed blokiem podtrzymuj\u0105 pranie, gdzie cmentarz ma niskie ceny, gdzie\u2026<\/p>\n\n\n\n

Przez wiele lat mieszka\u0142em w podobnych blokach, jak na zdj\u0119ciach Karli\u0144skiego. Dzieci\u0144stwo sp\u0119dzi\u0142em w jedynym czteropi\u0119trowym bloku, jaki pozostawi\u0142a armia radziecka przy ulicy Koszarowej. Samotny blok po\u015br\u00f3d niewielkich czerwonych kamieniczek. Nieopodal mia\u0142 jednak podobnych sobie s\u0105siad\u00f3w z ulicy Kili\u0144skiego, czy po drugiej stronie z ulicy Ko\u015bciuszki. Wychowa\u0142em si\u0119 na tych blokowiskach i doskonale pami\u0119tam metalowe place zabaw oraz zaadaptowane piwnice blok\u00f3w na sklepy czy salony gier. W doros\u0142ym \u017cyciu przysz\u0142o mi mieszka\u0107 w starym bloku, kt\u00f3ry by\u0142 kiedy\u015b blokiem pracowniczym dla robotnik\u00f3w z Tonsilu (onegdaj najwi\u0119kszego zak\u0142adu pracy we Wrze\u015bni). Osiedle blok\u00f3w przecinane przez place zabaw i spo\u0142emowskie Supersamy.<\/p>\n\n\n\n

Przez lata 90., a nawet du\u017co p\u00f3\u017aniejsze, nie by\u0142o mowy o tym, by architektura PRL-u nabiera\u0142a kolor\u00f3w, pi\u0119knia\u0142a i dostosowywa\u0142a si\u0119 do reszty miasta. Niedu\u017ce osiedla ca\u0142kiem nie tak dawno wyremontowa\u0142y swoje \u201eszare potwory\u201d, kt\u00f3re nie tylko by\u0142y przestrzeniami mieszkalnymi dla ludzi, ale te\u017c reliktami minionego \u015bwiata. Dla fotograf\u00f3w i dokumentalist\u00f3w, z mimo wieloletniego oswajania, zawsze te budowle by\u0142y obiektami wdzi\u0119cznymi nie tylko do zdj\u0119\u0107, ale przede wszystkim do opowiadania wielowarstwowych historii. Tak\u017ce na osiedlach mi\u0119dzy blokami nawet w niewielkich miastach, na prowincjach, abstrakcja i surrealizm codzienno\u015bci r\u00f3wnie\u017c bywa\u0142 tak intensywny, co w wielkich aglomeracjach.<\/p>\n\n\n\n

Szara p\u0142yta niczym mury ochronne danej spo\u0142eczno\u015bci, a za nimi skwery z \u0142awkami, gdzie tubylcy w upalne wieczory przesiadywali w \u015bwiat\u0142ach okien otaczaj\u0105cych ich betonowych stra\u017cnik\u00f3w. Na fotografiach Wojciecha Karli\u0144skiego widzimy to, co wielu z nas mog\u0142o widywa\u0107 b\u0119d\u0105c mieszka\u0144cem bloku. W ma\u0142ych miastach blokowiska coraz cz\u0119\u015bciej s\u0105 \u201epudrowane\u201d, a wsp\u00f3\u0142istniej\u0105ce z nimi aran\u017cacje, jak skwerki, \u0142aweczki, \u201edzikie boiska\u201d, znikaj\u0105. Coraz cz\u0119\u015bciej stare bloki, poprzez sw\u00f3j makija\u017c, na\u015bladuj\u0105 wsp\u00f3\u0142czesno\u015b\u0107 i pr\u00f3buj\u0105 si\u0119 dostosowa\u0107 do iluzorycznej p\u00f3\u0142ki luksusu. W wi\u0119kszych miastach jest z tym trudniej, dlatego mo\u017cemy jeszcze ,,podziwia\u0107” skupiska \u201eszarych kolos\u00f3w\u201d oraz wszystkie cz\u0119sto bardzo absurdalne rzeczy, kt\u00f3re z nimi wsp\u00f3\u0142istniej\u0105 w symbiozie.<\/p>\n\n\n\n

Rzadko\u015bci\u0105 s\u0105 ju\u017c betonowe boiska pod blokiem czy metalowe hu\u015btawki, a jednak autor cyklu Wielki sen ma\u0142ych miast<\/em> nadal je odnajduje i mimo oswajania tych element\u00f3w przez lata jest na nie wra\u017cliwy. Przez swoj\u0105 form\u0119 i kompozycj\u0119 pokazuje nam ten \u201eniedopasowany \u015bwiat\u201d, kt\u00f3ry przetrwa\u0142. Plastyka obrazu, jak\u0105 operuje autor zdj\u0119\u0107, jest celnym dope\u0142nieniem kompozycji, kt\u00f3ra buduje ca\u0142\u0105 histori\u0119 i wprowadza troch\u0119 dramaturgii w odbiorze powsta\u0142ych w ten spos\u00f3b fotografii. To zdecydowanie pasuje do przedstawionego nam \u015bwiata, kt\u00f3ry w obecnych czasach z jednej strony jest niechcianym elementem historii, a z drugiej wiecznie \u017cyw\u0105 przestrzeni\u0105 mieszkaln\u0105, \u017cywym organizmem, kt\u00f3ry nieustannie jednak adaptuje si\u0119 i trwa. To wa\u017cne wsp\u00f3\u0142czesne historie na szarych kartkach minionego b\u00f3stwa, betonowego b\u00f3stwa, kt\u00f3re mia\u0142o wielkie ambicje pracy dla spo\u0142ecze\u0144stwa. Dzisiaj to b\u00f3stwo, to niezbyt urodziwe sarkofagi, mieszkalne trumny z oknami, a w nich nieko\u0144cz\u0105ce si\u0119 historie. Przygl\u0105daj\u0105c si\u0119 fotografiom Karli\u0144skiego w\u0142a\u015bnie takie wra\u017cenie si\u0119 pojawia, jakby ka\u017cdy kadr, ka\u017cdy blok, by\u0142 betonow\u0105 gazet\u0105, z kt\u00f3rej mo\u017cemy czyta\u0107.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Wojciech Karli\u0144ski, Szczecinek <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Wojciech Karli\u0144ski, Szczytno<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

 O swoim projekcie autor pisze tak:<\/p>\n\n\n\n

Bloki \u2013 zespo\u0142y mieszka\u0144 po\u0142\u0105czonych wsp\u00f3ln\u0105 struktur\u0105 przestrzenn\u0105, w wi\u0119kszych aglomeracjach funkcjonuj\u0105ce jako blokowiska. Ich budowa wspierana w rz\u0105dzonej przez komunist\u00f3w Polsce, by\u0142a znakiem post\u0119pu, zw\u0142aszcza \u017ce przed wojn\u0105 ma\u0142e miasteczka by\u0142y najcz\u0119\u015bciej skupiskiem rozpadaj\u0105cych si\u0119 cha\u0142up. W PRL, bloki sta\u0142y si\u0119 synonimem wielkomiejskiego sukcesu, w ma\u0142ych miastach jawi\u0142y si\u0119 jako znak d\u0105\u017cenia do lepszego \u015bwiata, mia\u0142y by\u0107 \u015bwiadkiem rozwoju i sposobem na pokazanie \u201emy te\u017c jeste\u015bmy wielcy\u201d, \u201edo nas te\u017c dociera wsp\u00f3\u0142czesno\u015b\u0107\u201d. <\/p>\n\n\n\n

Ich budowa, przybli\u017ca\u0142a obywateli do \u201ewielkiego \u015bwiata\u201d mieszka\u0144 z wielkiej p\u0142yty i stanowi\u0142a swoiste \u201estatus quo\u201d w tkance miasteczka. \u017bycie prowadzone w mieszkaniu, ju\u017c nie w wolno stoj\u0105cym domu pokazywa\u0142o nowoczesny spos\u00f3b my\u015blenia i post\u0119p, lokuj\u0105c mieszka\u0144c\u00f3w niejako wy\u017cej ni\u017c wcze\u015bniejsze pokolenie. Z czasem jednak, zmieniaj\u0105ca si\u0119 sytuacja polityczna zmieni\u0142a znaczenie powsta\u0142ych w\u00f3wczas blok\u00f3w i sta\u0142y si\u0119 one reliktem tego jak my\u015blano kiedy\u015b, czym\u015b wstydliwym, co ulegnie degradacji i zniknie z mapy miasteczek. Jednak tak si\u0119 nie sta\u0142o, dalej \u017cyj\u0105 tam ludzie, kolejne pokolenia adaptuj\u0105 przestrze\u0144 na nowo. Czasem \u0142ataj\u0105c otoczenie z mozo\u0142em, u\u017cywaj\u0105c dost\u0119pnych sobie \u015brodk\u00f3w, czasem dzi\u0119ki pieni\u0105dzom od gminy. Niezale\u017cnie, od sposobu modernizacji przestrzeni mieszkalnej i otaczaj\u0105cej je infrastruktury, wida\u0107 tam podej\u015bcie cz\u0142owieka do \u201edomu\u201d jako miejsca do \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Wojciech Karli\u0144ski, Wielki Sen Ma\u0142ych Miast, \u017bMIGR\u00d3D<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Dlatego te\u017c projekt fotograficzny \u201eWielki sen ma\u0142ych miast\u201d to opowie\u015b\u0107 o miejscu, kt\u00f3re jest przez nas oswojone na tyle, \u017ce wydaje si\u0119 by\u0107 zwyczajne i bezpieczne. Przestrzeni, kt\u00f3ra nie  jest zauwa\u017cana, bo jest tak oczywista jak nasze w niej \u017cycie. Spr\u00f3bujmy jednak spojrze\u0107 na bloki jeszcze raz. I tak pierwsze fotografie, pokazuj\u0105 je z oddalenia. Ich bry\u0142owata, geometryczna forma wy\u0142ania si\u0119 w kadrze powoli. Zbli\u017camy si\u0119 ku niej zaczynaj\u0105c widzie\u0107 detale. Anonimowe kwadraty okien, rytmik\u0119 zamys\u0142u architekta, fragmenty dr\u00f3g czy zieleni ods\u0142aniaj\u0105ce nam powoli indywidualne podej\u015bcie ka\u017cdego z mieszka\u0144c\u00f3w. Firanki w oknach, doniczki z kwiatami, czasem cie\u0144 postaci schowanych za szyb\u0105. Dociera w\u00f3wczas do nas, \u017ce po drugiej stronie s\u0105 ludzie dla kt\u00f3rych przestrze\u0144, na kt\u00f3r\u0105 ch\u0142odno patrzmy z drugiej strony obiektywu jest czym\u015b to\u017csamym z ich stylem \u017cycia czy upodobaniami.<\/p>\n\n\n

\n\n\t\n\t
\n\t\t
\n\t
<\/div>\n\n\t
\n\n\t\t<\/a>\"Wojciech\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Bardo \u015al\u0105skie, Poland\rAPX400<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t<\/div>\n\n<\/div>
\n\t
<\/div>\n\n\t
\n\n\t\t<\/a>\"Wojciech\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
K\u0142odzko, Poland\rAPX400<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t<\/div>\n\n<\/div>
\n\t
<\/div>\n\n\t
\n\n\t\t<\/a>\"Wojciech\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Wielki Sen Ma\u0142ych Miast\rNidzica<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t<\/div>\n\n<\/div>
\n\t
<\/div>\n\n\t
\n\n\t\t<\/a>\"Wojciech\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Wielki Sen Ma\u0142ych Miast\rPrabuty<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t<\/div>\n\n<\/div>\t\t\n\t<\/div>\n\n\t\n\t\n\t