{"id":17053,"date":"2022-06-04T13:13:30","date_gmt":"2022-06-04T11:13:30","guid":{"rendered":"https:\/\/kwartalnikfotografia.pl\/?p=17053"},"modified":"2022-06-08T12:41:51","modified_gmt":"2022-06-08T10:41:51","slug":"czy-mnie-jeszcze-pamietasz-prl-w-obiektywie-fotoreporterow-prasy-lokalnej-na-przykladzie-cieszyna","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kwartalnikfotografia.pl\/en\/czy-mnie-jeszcze-pamietasz-prl-w-obiektywie-fotoreporterow-prasy-lokalnej-na-przykladzie-cieszyna\/","title":{"rendered":"Do you still remember me? PRL in the lens of local press photojournalists on the example of Cieszyn"},"content":{"rendered":"\n

Du\u017co wi\u0119cej na ten temat mog\u0105 zapewne powiedzie\u0107 historycy sztuki lub kulturoznawcy zajmuj\u0105cy si\u0119 ochron\u0105 i badaniem archiw\u00f3w fotograficznych, jakie pozostawili po sobie fotoreporterzy zatrudniani do roku 1989 w redakcjach lokalnych tygodnik\u00f3w, obejmuj\u0105cych swoim zasi\u0119giem g\u0142\u00f3wnie miasta \u015bredniej wielko\u015bci i przyleg\u0142e do nich regiony, gdy\u017c lokalna prasa tak zwana powiatowa (w dzisiejszym kszta\u0142cie gmin i powiat\u00f3w) zacz\u0119\u0142a powstawa\u0107 dopiero po prze\u0142omie ustrojowym lat 1989\/1990. Wszystkie te \u00f3wczesne gazety, nawet je\u015bli powstawa\u0142y w latach 50. lub 60. XX wieku z inicjatywy miejscowych \u015brodowisk i w\u0142adz partyjnych, ostatecznie sta\u0142y si\u0119 w\u0142asno\u015bci\u0105 koncernu RSW \u201ePrasa-Ksi\u0105\u017cka-Ruch\u201d i funkcjonowa\u0142y jako organ prasowy PZPR. Zatrudniani w nich etatowi lub wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105cy z redakcjami fotoreporterzy mieli wi\u0119c niejednokrotnie wy\u0142\u0105czno\u015b\u0107 na fotograficzne dokumentowanie \u017cycia miast, lokalnej spo\u0142eczno\u015bci, uroczysto\u015bci i \u015bwi\u0105t pa\u0144stwowych, miejskich i zak\u0142adowych organizacji partyjnych, przemian spo\u0142ecznych i gospodarczych, rozwoju lokalnego przemys\u0142u i handlu, a tak\u017ce kultury, sportu, o\u015bwiaty i s\u0142u\u017cby zdrowia.<\/p>\n\n\n\n

Najwytrwalsi dotrwali na posterunku do roku 1989, dokumentuj\u0105c koniec PRL-u oraz przemiany gospodarcze, polityczne i ustrojowe w swoich \u015brodowiskach. Pozostawiali zazwyczaj w domowych lub redakcyjnych archiwach po kilka tysi\u0119cy negatyw\u00f3w (bezcennych z dzisiejszej perspektywy), b\u0119d\u0105cych niejednokrotnie najpe\u0142niejszym lokalnym dokumentem fotograficznym tamtej epoki \u2013 dokumentem czasu, miejsc, ludzi, zdarze\u0144. I zazwyczaj s\u0105 to zbiory obejmuj\u0105ce g\u0142\u00f3wnie tak zwan\u0105 codzienno\u015b\u0107, zwyczajno\u015b\u0107, tak\u017ce t\u0119 od\u015bwi\u0119tn\u0105, czyli partyjno-pa\u0144stwow\u0105, ale r\u00f3wnie\u017c wszelkie przemiany (a nawet ma\u0142e rewolucje) w krajobrazie miejskim, w kt\u00f3rym co\u015b bezpowrotnie znika i co\u015b nowego stale si\u0119 pojawia lub zaczyna funkcjonowa\u0107 w nowym otoczeniu czy na nowych zasadach.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Reprodukcja ok\u0142adki – K. Sz. tom 1<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Reprodukcja ok\u0142adki – K. Sz. tom 2<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Dzisiaj, je\u017celi takie zbiory autorskich negatyw\u00f3w trafi\u0105 w dobrym stanie do oddzia\u0142u Archiwum Pa\u0144stwowego lub miejscowego Muzeum, istniej\u0105 ku temu mo\u017cliwo\u015bci techniczne, organizacyjne i finansowe, aby zawarta w nich historia epoki Gomu\u0142ki, Gierka i Jaruzelskiego ujrza\u0142a \u015bwiat\u0142o dzienne nie tylko w postaci okazjonalnych wystaw, kt\u00f3re trwaj\u0105 kr\u00f3tko i szybko znikaj\u0105 z oferty miejskich instytucji kultury, ale tak\u017ce w postaci wyda\u0144 albumowych, dzi\u0119ki kt\u00f3rym spora cz\u0119\u015b\u0107 kadr\u00f3w zebrana mi\u0119dzy ok\u0142adkami ma szans\u0119 przetrwa\u0107 d\u0142u\u017cej ni\u017c gazeta i wystawa oraz dotrze\u0107 do szerszego kr\u0119gu odbiorc\u00f3w, je\u017celi owe albumy trafiaj\u0105 do otwartej sprzeda\u017cy. Taka w\u0142a\u015bnie sytuacja zaistnia\u0142a w roku 2021 w Cieszynie, a konkretnie w Muzeum \u015al\u0105ska Cieszy\u0144skiego. W jednym roku ukaza\u0142y si\u0119 tam dwa albumy czarno-bia\u0142ej fotografii prasowej i dokumentalnej. Tom pierwszy, zawieraj\u0105cy 245 fotografii Tadeusza Kopoczka, obejmuje lata 60. i 70., a tom drugi, ze 289 zdj\u0119ciami Henryki Tomaszczyk i Tadeusza Kopoczka, zawiera chronologicznie u\u0142o\u017cone kadry od roku 1960 do 1989. Na stronie cieszy\u0144skiego Muzeum, w zwi\u0105zku z ukazaniem si\u0119 drugiego tomu, mo\u017cna przeczyta\u0107:  <\/p>\n\n\n\n

Z przyjemno\u015bci\u0105 informujemy, \u017ce Muzeum \u015al\u0105ska Cieszy\u0144skiego we wsp\u00f3\u0142pracy z Drukarni\u0105 Modena wyda\u0142o drugi album fotografii w serii zatytu\u0142owanej \u201eCzy mnie jeszcze pami\u0119tasz?\u201d. Tym razem motywami przewodnimi s\u0105 \u201eLudzie i wydarzenia\u201d, a autorami opublikowanych fotografii Henryka Tomaszczyk oraz Tadeusz Kopoczek. Na fotografiach, w przeciwie\u0144stwie do pierwszego albumu, kt\u00f3ry skupi\u0142 si\u0119 na Cieszynie, ogl\u0105damy ca\u0142y cieszy\u0144ski powiat, czyli wschodni\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 historycznego \u015al\u0105ska Cieszy\u0144skiego. Prezentowane fotografie powstawa\u0142y od ko\u0144ca lat 50. do roku 1989 i stanowi\u0105 wyb\u00f3r przebogatych archiw\u00f3w fotograficznych Henryki Tomaszczyk i Tadeusza Kopoczka, kt\u00f3rzy w r\u00f3\u017cnym czasie wsp\u00f3\u0142pracowali z \u201eG\u0142osem Ziemi Cieszy\u0144skiej\u201d. Archiwa te sta\u0142y si\u0119 niedawno cz\u0119\u015bci\u0105 zbior\u00f3w Dzia\u0142u Fotografii Muzeum \u015al\u0105ska Cieszy\u0144skiego. Na prawie 300 fotografiach zobaczy\u0107 Pa\u0144stwo mog\u0105 wydarzenia z okresu PRL-u oraz bohater\u00f3w tego pierwszego, drugiego czy trzeciego planu. Co wi\u0119cej, mog\u0105 tam Pa\u0144stwo zobaczy\u0107 znajome twarze! Kt\u00f3\u017c nie chodzi\u0142 na pochody pierwszomajowe czy do\u017cynki, na projekcje Dyskusyjnego Klubu Filmowego \u201eFafik\u201d czy na mecze koszyk\u00f3wki KS \u201ePiast\u201d Cieszyn. S\u0105 fotografie z wy\u015bcig\u00f3w samochodowych, w kt\u00f3rych wygrywa\u0142 Sobies\u0142aw Zasada, ale i Targi Staroci czy Tydzie\u0144 Prasy i Ksi\u0105\u017cki, powodzie w Skoczowie i kolej linowa na Czantori\u0119. Zobacz\u0105 Pa\u0144stwo wn\u0119trza sklep\u00f3w fabryk i innych zak\u0142ad\u00f3w pracy. Pretekst\u00f3w do reporterskiego dokumentowania \u017cyciu cieszy\u0144skiego powiatu by\u0142o sporo, wystarczy otworzy\u0107 nasz album, by si\u0119 o tym przekona\u0107! Polecamy gor\u0105co t\u0119 ekskluzywn\u0105 publikacj\u0119! Autorzy fotografii: Henryka Tomaszczyk, Tadeusz Kopoczek. Skanowanie, wyb\u00f3r i obr\u00f3bka negatyw\u00f3w: Marian Dembiniok. Podpisy do fotografii: Irena French, Marian Dembiniok. Wydawca: Muzeum \u015al\u0105ska Cieszy\u0144skiego, wydanie pierwsze 2021<\/em>.   <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Zdj\u0119cie ze strony Muzeum w Cieszynie \/ www.muzeumcieszyn.p<\/a>l<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Z kolei, o pierwszym tomie, kt\u00f3ry ukaza\u0142 si\u0119 kilka miesi\u0119cy wcze\u015bniej (8 marca 2021), tak informowa\u0142 lokalny portal OX.pl:  Jak wygl\u0105da\u0142 Cieszyn w latach 60. i 70. XX wieku? Uwieczni\u0142 to na swych kliszach Tadeusz Kopoczek. Jego fotografie przez dziesi\u0119ciolecia ilustrowa\u0142y artyku\u0142y publikowane w \u201eG\u0142osie Ziemi Cieszy\u0144skiej\u201d. A teraz Muzeum \u015al\u0105ska Cieszy\u0144skiego, w kt\u00f3rego zbiorach si\u0119 znalaz\u0142y, zebra\u0142o je i opublikowa\u0142o w formie niepowtarzalnego albumu \u201eCzy mnie jeszcze pami\u0119tasz? Cieszyn w latach 60. i 70. XX wieku\u201d. Przenie\u015b\u0107 si\u0119 do Cieszyna sprzed p\u00f3\u0142 wieku mo\u017cna przegl\u0105daj\u0105c album fotografii Tadeusza Kopoczka, kt\u00f3ry zakupi\u0107 mo\u017cna w kasie Muzeum. To jednak dopiero pocz\u0105tek planowanego przez Muzeum wydawnictwa. Na 245 fotografiach zobaczy\u0107 mo\u017cna i ten stary Cieszyn \u2013 budowle najbardziej charakterystyczne, jak i te ju\u017c nieistniej\u0105ce, w\u00f3wczas burzone, ale przede wszystkim nowe obiekty \u2013 osiedla mieszkaniowe i fabryki, dworzec autobusowy i budynek odpraw celnych i paszportowych przy mo\u015bcie granicznym, podw\u00f3rka i zau\u0142ki, wn\u0119trze baru mlecznego, \u201eTrojaka\u201d czy ksi\u0119garni Piastowskiej. Czar tych dokumentalnych fotografii przypomni wielu cieszyniakom aur\u0119 dzieci\u0144stwa oraz czasy m\u0142odo\u015bci, a m\u0142odym pozwoli zobaczy\u0107, jak wygl\u0105da\u0142o miasto, po kt\u00f3rym chodzili ich rodzice i dziadkowie. Album ukazuj\u0105cy Nadolzia\u0144ski Gr\u00f3d okiem i obiektywem Tadeusza Kopoczka jest pierwszym albumem w planowanym cyklu, kt\u00f3ry ukazywa\u0107 b\u0119dzie bogate zbiory fotograficzne Muzeum<\/em>. (indi)<\/p>\n\n\n\n

\"\"
T. Kopoczek, Przej\u015bcie graniczne na Mo\u015bcie Przyja\u017ani, 1971<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

W tym miejscu warto doda\u0107 kilka s\u0142\u00f3w o autorach fotografii, kt\u00f3re trafi\u0142y do obu album\u00f3w. Tadeusz Kopoczek<\/strong> \u2013 urodzi\u0142 si\u0119 w roku 1930 w Czechowicach-Dziedzicach. Ju\u017c w latach szkolnych rozpocz\u0105\u0142 aktywno\u015b\u0107 dziennikarsk\u0105, a w roku 1955, od ukazania si\u0119 pierwszego numeru, na sta\u0142e zwi\u0105za\u0142 si\u0119 z redakcj\u0105 \u201eG\u0142osu Ziemi Cieszy\u0144skiej\u201d. Od roku 1972 by\u0142 cz\u0142onkiem Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich. Okaza\u0142 si\u0119 dziennikarzem wszechstronnym: uprawia\u0142 \u017curnalistyk\u0119 b\u0119d\u0105c jednocze\u015bnie \u015bwietnym redaktorem technicznym. Zainteresowanie fotografi\u0105, id\u0105ce w parze z potrzebami redakcji, gdy sz\u0142o o serwis fotograficzny, zaowocowa\u0142o tysi\u0105cami zdj\u0119\u0107 wykonanych na terenie \u015al\u0105ska Cieszy\u0144skiego. Zmar\u0142 w Cieszynie w roku 2018, ale dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci spadkobierc\u00f3w ogromny zbi\u00f3r prawie 6 tysi\u0119cy negatyw\u00f3w fotograficznych jego autorstwa trafi\u0142 do Muzeum \u015al\u0105ska Cieszy\u0144skiego. Henryka Tomaszczyk<\/strong> \u2013 z domu Molin, urodzi\u0142a si\u0119 w roku 1954 w Cieszynie. Uko\u0144czy\u0142a Technikum Mechaniczno-Elektryczne, a zainteresowania fotografi\u0105 przej\u0119\u0142a od swojego ojca, Jana Molina. Po uko\u0144czeniu szko\u0142y \u015bredniej pracowa\u0142a w zak\u0142adzie fotograficznym w Katowicach, w kt\u00f3rym rozwija\u0142a swoje zainteresowania i poznawa\u0142a r\u00f3\u017cne techniki fotograficzne. W latach 1981-1990 pracowa\u0142a w redakcji \u201eG\u0142osu Ziemi Cieszy\u0144skiej\u201d jako fotoreporter, dokumentuj\u0105c wydarzenia z terenu Cieszyna i powiatu cieszy\u0144skiego. W roku 2020 ca\u0142y sw\u00f3j zbi\u00f3r, licz\u0105cy ponad 5 tysi\u0119cy negatyw\u00f3w, przekaza\u0142a do Muzeum \u015al\u0105ska Cieszy\u0144skiego.<\/p>\n\n\n

\n\n\t\n\t
\n\t\t
\n\t
<\/div>\n\n\t
\n\n\t\t<\/a>\"Bar\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t<\/div>\n\n<\/div>
\n\t
<\/div>\n\n\t
\n\n\t\t<\/a>\"Dawny\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t<\/div>\n\n<\/div>
\n\t
<\/div>\n\n\t
\n\n\t\t<\/a>\"Graniczny\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t<\/div>\n\n<\/div>
\n\t
<\/div>\n\n\t
\n\n\t\t<\/a>\"Milicjanci\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t<\/div>\n\n<\/div>
\n\t
<\/div>\n\n\t
\n\n\t\t<\/a>\"Przysta\u0144\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t<\/div>\n\n<\/div>
\n\t
<\/div>\n\n\t
\n\n\t\t<\/a>\"Wn\u0119trze\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t<\/div>\n\n<\/div>\t\t\n\t<\/div>\n\n\t\n\t\n\t