{"id":16270,"date":"2022-05-09T12:10:56","date_gmt":"2022-05-09T10:10:56","guid":{"rendered":"https:\/\/kwartalnikfotografia.pl\/?p=16270"},"modified":"2023-11-26T16:13:42","modified_gmt":"2023-11-26T15:13:42","slug":"slady-dawnego-omanu-jerzego-wierzbickiego","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kwartalnikfotografia.pl\/en\/slady-dawnego-omanu-jerzego-wierzbickiego\/","title":{"rendered":"Traces of ancient Oman by Jerzy Wierzbicki"},"content":{"rendered":"\n

Fotografie Jerzego Wierzbickiego z Omanu, kt\u00f3re powsta\u0142y w ostatnich latach, maj\u0105 zar\u00f3wno co\u015b wsp\u00f3lnego z jego wcze\u015bniejszymi realizacjami, jak te\u017c r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 od nich. W takich cyklach prac jak \u201eGda\u0144sk \u2013 Suburbia\u201d (1995-2004) czy \u201e\u015al\u0105sk postindustrialny\u201d (2001-2006) zajmowa\u0142 si\u0119 on miejscami, kt\u00f3re ucierpia\u0142y z powodu kryzysu ekonomicznego. <\/p>\n\n\n\n

Jego uwag\u0119 przyci\u0105ga\u0142a zdewastowana architektura i og\u00f3lna tymczasowo\u015b\u0107 sytuacji, ale tam r\u00f3wnie wa\u017cne by\u0142o ukazywanie ludzi zwi\u0105zanych z tymi miejscami. To w\u0142a\u015bnie oni o\u017cywiali melancholijn\u0105 sceneri\u0119, manifestuj\u0105c mimo wszystko swoj\u0105 witalno\u015b\u0107 i otwarto\u015b\u0107 na kontakt. Tak\u017ce perfekcyjnie zastosowana do tych temat\u00f3w estetyka czarno-bia\u0142ej fotografii neutralizowa\u0142a jednoznacznie pesymistyczne odczucia. Natomiast fotografie Jerzego Wierzbickiego z Omanu s\u0105 inne cho\u0107by przez to, \u017ce w og\u00f3le nie pokazuj\u0105 ludzi lecz tylko wn\u0119trza opuszczonych dom\u00f3w. R\u00f3\u017cnica wynika te\u017c z ekspresyjnego wykorzystania naturalnej kolorystyki tych miejsc. Wn\u0119trza porzuconych domostw intryguj\u0105 mocno nasyconymi barwami, wyrazistymi mimo stygmat\u00f3w rozk\u0142adu, co kontrastuje w bolesny dla oka spos\u00f3b z jaskrawo\u015bci\u0105 s\u0142o\u0144ca, kt\u00f3re agresywnie prze\u015bwieca przez otwory w \u015bcianach.<\/p>\n\n\n\n

     Jak wyja\u015bnia autor, taki stan rzeczy nie jest skutkiem jakiego\u015b kataklizmu wywo\u0142anego przez wojn\u0119 czy \u017cywio\u0142 natury, ale wynikn\u0105\u0142 z nag\u0142ej prosperity spo\u0142eczno\u015bci zamieszkuj\u0105cej niegdy\u015b te domy. Dochody ze sprzeda\u017cy ropy naftowej pozwoli\u0142y Su\u0142tanowi Omanu uposa\u017cy\u0107 swoich obywateli tak, \u017ce ci przenie\u015bli si\u0119 do nowoczesnych budynk\u00f3w w miastach, do \u017cycia  o znacznie wy\u017cszym standardzie. Porzucili swoje tradycyjnie konstruowane domy, wraz z du\u017c\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 ich zawarto\u015bci i te wn\u0119trza fotograf ukaza\u0142 w stanie zmierzaj\u0105cym do ich ca\u0142kowitego unicestwienia. Utrwalenie tego, co przemija, jest podstawowym impulsem dla ka\u017cdego fotografuj\u0105cego. Dlatego mo\u017ce on doceni\u0107 w r\u00f3wnym stopniu banalne przejawy wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci, jak i unikalne pozosta\u0142o\u015bci odleg\u0142ej historii. Ekonomiczny sukces spo\u0142ecze\u0144stwa mo\u017ce przyt\u0142umi\u0107 w ludziach potrzeb\u0119 dba\u0142o\u015bci o w\u0142asn\u0105 histori\u0119 i pozwoli\u0107 na zniszczenie jej \u015blad\u00f3w. To cz\u0119sto przybysze z zewn\u0105trz zwracaj\u0105 uwag\u0119 na \u015blady przesz\u0142o\u015bci, gdy\u017c chc\u0105 si\u0119 raczej ni\u0105 zainspirowa\u0107 ni\u017c od niej uwolni\u0107.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Jerzy Wierzbicki, \u015alady dawnego Omanu<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

    Sfotografowane przez Jerzego Wierzbickiego wn\u0119trza dom\u00f3w z pewno\u015bci\u0105 nie maj\u0105 w sobie nic, co dla ich w\u0142a\u015bcicieli mog\u0142o by by\u0107 przedmiotem dumy w nowoczesnym \u015bwiecie, gdzie ceni si\u0119 jako\u015bci uniwersalne i \u0142atwe do zast\u0105pienia. Czujemy jednak, \u017ce w\u0142a\u015bnie w resztkach wyposa\u017cenia tych dom\u00f3w zapisane zosta\u0142y potrzeby, zwyczaje, a tak\u017ce hierarchie wa\u017cno\u015bci ich mieszka\u0144c\u00f3w. Czy b\u0119d\u0105 w stanie gdzie indziej podtrzymywa\u0107 to, co decyduje o ich to\u017csamo\u015bci? Okoliczno\u015bci pozwoli\u0142y im si\u0119 przenie\u015b\u0107 w miejsca bardziej dla nich obiecuj\u0105ce i nie trudzi\u0107 si\u0119 ju\u017c o przetrwanie w tym miejscu. Widzimy wi\u0119c jak natura bierze w posiadanie wydart\u0105 jej niegdy\u015b przestrze\u0144 i wdziera si\u0119 do wn\u0119trz dom\u00f3w gwa\u0142townymi uderzeniami s\u0142o\u0144ca i czynnikami wzmagaj\u0105cymi proces erozji.<\/p>\n\n\n\n

     Wymowa tych fotografii w przewrotny spos\u00f3b mo\u017ce nawi\u0105zywa\u0107 do tych znacze\u0144, kt\u00f3re w sztuce kojarz\u0105 si\u0119 zazwyczaj z tematem \u201emartwej natury\u201d. Taki rodzaj obrazu zazwyczaj mia\u0142 sk\u0142ania\u0107 do filozoficznej zadumy nad nietrwa\u0142o\u015bci\u0105 posiadania i nieuchronnym up\u0142ywem czasu, mimo \u017ce jednocze\u015bnie eksponowa\u0142 urod\u0119 \u015bwiata i powabno\u015b\u0107 egzystencji w\u015br\u00f3d przedmiot\u00f3w luksusu. Tego rodzaju moralizowanie poprzez sztuk\u0119 kiedy\u015b by\u0142o motywowane religijnie i skierowane do elit, natomiast w nowszych czasach ust\u0105pi\u0142o formom przekazu zwi\u0105zanym z kultur\u0105 masow\u0105 i mechanizmami demokratycznej konsumpcji d\u00f3br. Nieobecni mieszka\u0144cy starych domostw w Omanie najpewniej skuszeni zostali wizj\u0105 \u017cycia lansowan\u0105 wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie. Przypomina si\u0119 tutaj s\u0142awny kola\u017c Richarda Hamiltona z 1956 r. \u201eDlaczego nowoczesne domy s\u0105 takie inne, tak poci\u0105gaj\u0105ce?\u201d, gdzie autor nagromadzi\u0142 reprodukcje r\u00f3\u017cnych powszechnie po\u017c\u0105danych akcesori\u00f3w nowoczesno\u015bci. To tytu\u0142owe pytanie nie straci\u0142o swojej aktualno\u015bci, gdy\u017c o\u017cywiane jest przez coraz to nowszy asortyment d\u00f3br konsumpcyjnych. Fotografie Jerzego Wierzbickiego nie pokazuj\u0105 jednak tej nowej rzeczywisto\u015bci. Ludzie i uzyskana przez nich uroda nowoczesnego \u017cycia s\u0105 gdzie indziej, a w polu widzenia pozosta\u0142 tylko obraz wzgardzonej przesz\u0142o\u015bci. Autor, kt\u00f3ry w r\u00f3\u017cnych cyklach swoich prac koncentrowa\u0142 si\u0119 na symptomach kryzysu i rozpadu r\u00f3\u017cnych  form \u017cycia spo\u0142ecznego, wydaje si\u0119 w ten spos\u00f3b przekazywa\u0107 krytyczn\u0105 ocen\u0119 ca\u0142ej kategorii nowoczesno\u015bci. Nowoczesno\u015b\u0107 \u2013 jako rozwijaj\u0105cy si\u0119 od przesz\u0142o 200 lat proces industrializacji, urbanizacji, automatyzacji, standaryzacji \u2013  przechodzi\u0142a przez szereg etap\u00f3w powoduj\u0105cych kolejne wstrz\u0105sy. Na ka\u017cdym etapie ludzie byli zmuszani do porzucania ukszta\u0142towanego ju\u017c trybu \u017cycia, aby dostosowa\u0107 si\u0119 do kolejnych regu\u0142 nowoczesno\u015bci i unikn\u0105\u0107 marginalizacji. Chocia\u017c nowoczesno\u015b\u0107 za ka\u017cdym razem obiecuje zbli\u017cenie si\u0119 do po\u017c\u0105danego idea\u0142u \u017cycia, to z wielu powod\u00f3w mo\u017cna s\u0105dzi\u0107, \u017ce to w porzuconych formach egzystencji pozostaje wi\u0119cej autentycznych warto\u015bci ni\u017c gwarantuje to nowy etap. Pozostaje nadzieja, \u017ce z czasem ludzie odtworz\u0105 te warto\u015bci w nowych warunkach, jakkolwiek nie zawsze s\u0105 one r\u00f3wnie temu sprzyjaj\u0105ce.<\/p>\n\n\n

\n\n\t\n\t
\n\t\t
\n\t
<\/div>\n\n\t
\n\n\t\t<\/a>\"\"\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t<\/div>\n\n<\/div>
\n\t
<\/div>\n\n\t
\n\n\t\t<\/a>\"\"\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Jerzy Wierzbicki, \u015alady dawnego Omanu<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t<\/div>\n\n<\/div>
\n\t
<\/div>\n\n\t
\n\n\t\t<\/a>\"\"\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t<\/div>\n\n<\/div>
\n\t
<\/div>\n\n\t
\n\n\t\t<\/a>\"\"\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t<\/div>\n\n<\/div>
\n\t
<\/div>\n\n\t
\n\n\t\t<\/a>\"\"\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t<\/div>\n\n<\/div>
\n\t
<\/div>\n\n\t
\n\n\t\t<\/a>\"\"\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t<\/div>\n\n<\/div>
\n\t
<\/div>\n\n\t
\n\n\t\t<\/a>\"\"\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t<\/div>\n\n<\/div>
\n\t
<\/div>\n\n\t
\n\n\t\t<\/a>\"\"\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t<\/div>\n\n<\/div>
\n\t
<\/div>\n\n\t
\n\n\t\t<\/a>\"\"\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t<\/div>\n\n<\/div>
\n\t
<\/div>\n\n\t
\n\n\t\t<\/a>\"\"\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t<\/div>\n\n<\/div>
\n\t
<\/div>\n\n\t
\n\n\t\t<\/a>\"\"\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t<\/div>\n\n<\/div>
\n\t
<\/div>\n\n\t
\n\n\t\t<\/a>\"\"\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t<\/div>\n\n<\/div>
\n\t
<\/div>\n\n\t
\n\n\t\t<\/a>\"\"\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t<\/div>\n\n<\/div>
\n\t
<\/div>\n\n\t
\n\n\t\t<\/a>\"\"\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t<\/div>\n\n<\/div>\t\t\n\t<\/div>\n\n\t\n\t\n\t