Na powa\u017cnie zacz\u0119\u0142o si\u0119 w \u201eGazecie Wyborczej\u201d, w kt\u00f3rej \u2013 nie maj\u0105c z\u0142ych przyzwyczaje\u0144 \u2013 uczyli\u015bmy si\u0119 pracy od pocz\u0105tku, i tak powsta\u0142a nowa formu\u0142a. [W \u201eGazecie Wyborczej\u201d] etaty czeka\u0142y na pi\u0119ciu fotoreporter\u00f3w, kt\u00f3rzy opublikuj\u0105 najwi\u0119cej zdj\u0119\u0107 mi\u0119dzy majem a czerwcem 1989. Mia\u0142em dobre uk\u0142ady z NZS-em, Solidarno\u015bci\u0105 M\u0142odych, Pomara\u0144czow\u0105 Alternatyw<\/em> i wiedzia\u0142em, gdzie nale\u017cy si\u0119 zjawi\u0107, by zrobi\u0107 zdj\u0119cia. Dzi\u0119ki temu zrobi\u0142em ich najwi\u0119cej ze wszystkich. Na te pi\u0119\u0107 miejsc by\u0142o ponad dwadzie\u015bcia os\u00f3b. W\u015br\u00f3d nich wielu znanych i dobrych fotograf\u00f3w, ale im byt \u201eGazety\u201d wydawa\u0142 si\u0119 niepewny. Maj\u0105c prac\u0119 w innych redakcjach nie ryzykowali, bo mieli sporo do stracenia. My\u015bleli, \u017ce opozycja przegra wybory, a \u201eGazeta\u201d b\u0119dzie si\u0119 musia\u0142a rozwi\u0105za\u0107. Gdy powsta\u0142a \u201eGazeta Wyborcza\u201d, postawi\u0142em wszystko na jedn\u0105 kart\u0119. Poczu\u0142em wtedy, \u017ce fotografia jest zajebistym zaj\u0119ciem, bo jest okazj\u0105 obcowania z wielkimi wydarzeniami, lud\u017ami, i uwieczniania tego. Dzi\u0119ki temu historia, na przyk\u0142ad Okr\u0105g\u0142y St\u00f3\u0142, jest postrzegana przez jedno z moich zdj\u0119\u0107. Zreszt\u0105 kompozycyjni i fotograficznie takie sobie, ale robione z g\u00f3ry, a wszyscy inni byli na dole. Sukcesy w fotografii zawdzi\u0119czam chyba, paradoksalnie, trenerowi skok\u00f3w do wody, kt\u00f3ry interesowa\u0142 si\u0119 malarstwem i opowiada\u0142 mi o kompozycji, barwach itd. Sam malowa\u0142 i uczy\u0142 mnie patrze\u0107 na \u015bwiat z zupe\u0142nie innej perspektywy. I to mi zosta\u0142o.<\/em><\/p>\n\n\n\n Krzysztof Miller<\/strong> (ur. 1962, zm. 9 wrze\u015bnia 2016) fotoreporter, wielokrotny mistrz Polski junior\u00f3w i senior\u00f3w w skokach do wody z trampoliny i wie\u017cy. Od 1989 roku by\u0142 zwi\u0105zany z „Gazet\u0105 Wyborcz\u0105”. Fotoreporter wojenny. Autor dw\u00f3ch ksi\u0105\u017cek: „13 wojen i jedna. Prawdziwa historia reportera wojennego” oraz „Fotografie, kt\u00f3re nie zmieni\u0142y \u015bwiata.”<\/em><\/p>\n\n\n\n redakcja, 2022<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n M\u0142odzie\u0144cze fotografie z polskiej transformacji ustrojowej to jednak tylko przygrywka dla dojrza\u0142ej fotografii Millera, kt\u00f3rego najbardziej znane, wykonane g\u0142\u00f3wnie za granic\u0105 zdj\u0119cia, pochodz\u0105 z lat 90. W tym czasie Miller, ju\u017c jako etatowy fotoreporter \u201eGazety Wyborczej\u201d, podr\u00f3\u017cowa\u0142 po \u015bwiecie, utrwalaj\u0105c najgor\u0119tsze medialnie wydarzenia, konflikty na Ba\u0142kanach, w Czeczenii, Armenii i Azerbejd\u017canie, w RPA, kl\u0119sk\u0119 g\u0142odu w Afryce i \u017cycie w ogarni\u0119tym wojn\u0105 domow\u0105 Afganistanie. W\u00f3wczas Miller wypracowa\u0142 sw\u00f3j charakterystyczny, skupiony na cz\u0142owieku, kontaktowy i refleksyjny styl zaanga\u017cowanego emocjonalnie w wydarzenia fotoreportera. Postawa Millera charakterystyczna by\u0142a dla ca\u0142ego pokolenia dziennikarzy i fotoreporter\u00f3w pracuj\u0105cych w gor\u0105cych latach 90., cho\u0107 mo\u017cna te\u017c odnale\u017a\u0107 w jego specyficznej filozofii fotografii \u015blady fascynacji klasykami fotoreporta\u017cu wojennego spod znaku Agencji Magnum i \u2013 w szczeg\u00f3lno\u015bci \u2013 Roberta Capy. Na zadane przez Wojciecha Jagielskiego pytanie o to, jak blisko si\u0119 podchodzi, by wykona\u0107 dobre zdj\u0119cie, Miller w charakterystyczny dla siebie spos\u00f3b odpowiada, \u017ce ka\u017cdy ma t\u0119 granic\u0119 w sobie. I dodaje: \u201eZrobi\u0142em kiedy\u015b fotografi\u0119 ameryka\u0144skiego \u017co\u0142nierza rozbrajaj\u0105cego min\u0119. Podej\u015b\u0107 bli\u017cej ju\u017c nie mog\u0142em, bo musia\u0142bym na tej minie stan\u0105\u0107. Ile takich min uda\u0142o nam si\u0119 razem przypadkiem unikn\u0105\u0107? Nie by\u0142o sytuacji, kt\u00f3rych by\u015bmy nie wykorzystali, zachowuj\u0105c si\u0119 asekuracyjnie. Zawsze starali\u015bmy si\u0119 podej\u015b\u0107 tak blisko, \u017ce bli\u017cej ju\u017c si\u0119 nie da\u0142o\u201d. <\/p>\n\n\n\n Nic dziwnego, \u017ce fotografie Millera wyr\u00f3\u017cnia\u0142y si\u0119 i zapada\u0142y w pami\u0119\u0107. Dla wielu os\u00f3b dorastaj\u0105cych w latach 90. jednym z wa\u017cniejszych moment\u00f3w fotograficznych by\u0142 kontakt z \u201eMagazynem Gazety Wyborczej\u201d, w kt\u00f3rym regularnie publikowa\u0142 swoje zdj\u0119cia m.in. w\u0142a\u015bnie Krzysztof Miller. Ka\u017cdy numer cotygodniowego, kolorowego dodatku drukowanego w wielkim formacie \u2013 ale naprawd\u0119 du\u017cym, a nie w takim w\u0105t\u0142ym wymiarze i na lichym papierze, jak teraz \u2013 by\u0142 wydarzeniem. W \u201eMagazynie\u201d g\u0119sto by\u0142o od tre\u015bci, od rubryk mniejszych i wi\u0119kszych, kolumn wype\u0142nianych przez autor\u00f3w tekst\u00f3w i zdj\u0119\u0107. Najlepiej zilustruje to chyba przyk\u0142ad w\u0142asny, z \u017cycia wzi\u0119ty, gdy\u017c r\u00f3wnie\u017c w moim przypadku \u201eMagazyn\u201d mia\u0142 kluczowe znaczenie. Wielokrotnie p\u00f3\u017aniej powraca\u0142em do od\u0142o\u017conych na p\u00f3\u0142k\u0119, trudnych z racji wymiaru do archiwizacji numer\u00f3w dodatku do \u201eGazety Wyborczej\u201d (z mojej perspektywy to \u201eGazeta\u201d by\u0142a dodatkiem do \u201eMagazynu\u201d). Pami\u0119ta\u0142em zdj\u0119cia przera\u017aliwie wychudzonych wi\u0119\u017ani\u00f3w oboz\u00f3w tworzonych w trakcie walk w b. Jugos\u0142awii czy publikowane p\u00f3\u017aniej na wp\u00f3\u0142 \u017cywych z g\u0142odu dzieci z Konga, apokaliptyczne pejza\u017ce Kabulu, Groznego, mistyczne portrety mieszka\u0144c\u00f3w Afganistanu, krwawe religijne \u015bwi\u0119ta w Iraku. Przy kolejnych powrotach do zapami\u0119tanych zdj\u0119\u0107 okazywa\u0142o si\u0119, \u017ce niemal zawsze ich autorem jest Krzysztof Miller.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Miller je\u017adzi\u0142 na wojn\u0119 z wieloma dziennikarzami, ale najcz\u0119\u015bciej z Wojciechem Jagielskim. Autor \u201eModlitwy o deszcz\u201d na spotkaniu zorganizowanym w 2010 w Nadba\u0142tyckim Centrum Kultury opowiada\u0142, \u017ce musi mie\u0107 kogo\u015b takiego jak Miller obok siebie, bo wtedy wie, \u017ce jest w centrum wydarze\u0144. Gdy dziennikarze zostawali w hotelach, by pisa\u0107 teksty o wojnie, fotoreporterzy bezwzgl\u0119dnie udawali si\u0119 na miejsce akcji. Byli tam, gdzie dzia\u0142a si\u0119 historia. W powsta\u0142ym p\u00f3\u017aniej tek\u015bcie, zatytu\u0142owanym \u201eBractwo Pif-Paf\u201d i dedykowanym Krzysztofowi Millerowi, Jagielski doprecyzowywa\u0142: \u201eChc\u0105c nie chc\u0105c, musia\u0142em pracowa\u0107 jak oni. Z bliska. Kiedy wybuchaj\u0105 wojny, za wszelk\u0105 cen\u0119 usi\u0142uj\u0105 si\u0119 dosta\u0107 do miejsc, z kt\u00f3rych inni pr\u00f3buj\u0105 uciec. Gdy ludzie, s\u0142ysz\u0105c strzelanin\u0119, bior\u0105 nogi za pas, oni p\u0119dz\u0105 tam, sk\u0105d padaj\u0105 strza\u0142y, by podej\u015b\u0107 jak najbli\u017cej. A b\u0119d\u0105c ju\u017c blisko, tu\u017c obok, nie szukaj\u0105 schronienia, lecz wystawiaj\u0105 g\u0142owy, by widzie\u0107 jak najwi\u0119cej i zrobi\u0107 najlepsze zdj\u0119cia. Nosz\u0105 si\u0119 nieco z wysoka, spogl\u0105daj\u0105 z g\u00f3ry na innych dziennikarzy. Jak frontowi \u017co\u0142nierze na sztabowc\u00f3w lub tych z kompanii reprezentacyjnej\u201d.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Jagielski towarzyszy\u0142 Millerowi w byciu w centrum, w fotografowaniu wojny, nierzadko w \u015bwiadkowaniu masakrze. Ale te\u017c bez przesady \u2013 cho\u0107 Miller potrafi\u0142 szokowa\u0107, to jednak nie tak samo jak Kevin Carter ani \u017caden z fotograf\u00f3w z owianego czarn\u0105 legend\u0105 \u201eBractwa Pif-Paf \u201d. Na zdj\u0119ciach Millera dominuje ludzki wymiar wydarze\u0144. Uwaga fotografa i odbiorcy koncentruje si\u0119 na niewinnych ofiarach, uciekinierach, tak cz\u0119sto pomijanym w mediach losie \u201ekobiet, starc\u00f3w i dzieci\u201d. T\u0119 r\u00f3\u017cnic\u0119 dobrze wida\u0107, por\u00f3wnuj\u0105c podobne formalnie fotografie Cartera i Millera. S\u0142ynne zdj\u0119cie Cartera przedstawia le\u017c\u0105c\u0105 na ziemi, skulon\u0105 i umieraj\u0105c\u0105 z g\u0142odu dziewczynk\u0119, do kt\u00f3rej zbli\u017ca si\u0119 s\u0119p; na tym wykonanym przez Millera w trakcie zamieszek w RPA w roli s\u0119pa wyst\u0119puje czo\u0142\u00f3wka \u015bwiatowej klasy fotoreporter\u00f3w, kt\u00f3rzy z bliska, w charakterystycznym zawodowym skuleniu fotografuj\u0105 le\u017c\u0105ce na ulicy zw\u0142oki czarnosk\u00f3rego m\u0119\u017cczyzny. Miller mia\u0142 dystans, Miller nie epatowa\u0142 i stroni\u0142 od pustego rozg\u0142osu. Wci\u0105\u017c zale\u017cy mu na zleceniach i publikacji zdj\u0119\u0107 w prasie, ale w \u015brodowisku znany jest z ostentacyjnego lekcewa\u017cenia wszelkiego rodzaju nagr\u00f3d i konkurs\u00f3w fotografii prasowej. Faktycznie, cho\u0107 nie nosi si\u0119 mo\u017ce a\u017c tak z wysoka, to ma w sobie co\u015b z weterana. <\/p>\n\n\n\n Tak jakby wiedzia\u0142, \u017ce po latach pozostaj\u0105 w\u0142a\u015bnie zdj\u0119cia, a o nagrodach i wyr\u00f3\u017cnieniach pami\u0119taj\u0105 tylko zdobywcy i historycy. Ale nagrody generuj\u0105 zainteresowanie, i by\u0107 mo\u017ce dlatego Miller pozostaje wci\u0105\u017c nieznany rzeszy fan\u00f3w fotografii. Poczytne ksi\u0105\u017cki Wojciecha Jagielskiego ilustrowane s\u0105 wprawdzie jego zdj\u0119ciami, ale okrutnie skadrowanymi i wydrukowanymi byle jak, w czerni i bieli. Wystaw te\u017c nie ma, bo fotoreporta\u017cu w Polsce w\u0142a\u015bciwie si\u0119 nie pokazuje, za wyj\u0105tkiem objazdowych ekspozycji konkursowych. Ekspozycja z przywo\u0142anego wcze\u015bniej Nadba\u0142tyckiego Centrum Kultury by\u0142a, delikatnie rzecz ujmuj\u0105c, wyj\u0105tkowo skromna. Dotarcie zatem do fotografii, kt\u00f3re le\u017c\u0105 przecie\u017c u podstaw legendy Millera, nie jest \u0142atwe. Sam bym zapewne tego nie zrobi\u0142, gdyby nie fakt, \u017ce w 2011 zaproponowano mi przej\u0119cie redakcji okoliczno\u015bciowego albumu, kt\u00f3ry chcia\u0142a wyda\u0107 Polska Akcja Humanitarna. Idea by\u0142a tyle\u017c prosta, co skomplikowana: nale\u017ca\u0142o wybra\u0107 najlepsze zdj\u0119cia fotograf\u00f3w polskich, kt\u00f3rzy dzia\u0142ali za granic\u0105, podobnie jak PAH \u2013 cz\u0119sto zreszt\u0105 wsp\u00f3lnie \u2013 je\u017adzili na akcj\u0119 w regiony obj\u0119te kl\u0119sk\u0105 suszy, powodziami, wojn\u0105. Polska to stosunkowo biedny kraj z rozwijaj\u0105cym si\u0119 po upadku PRL systemem wolnych medi\u00f3w, wi\u0119c tych dziennikarzy i fotograf\u00f3w by\u0142o w sumie kilkunastu. Pisali teksty, robili zdj\u0119cia publikowane i udost\u0119pniane przez kilka raczej nieistotnych z punktu widzenia globalnego obiegu informacji medi\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n Du\u017co przypadku, ma\u0142o fotograficznego konkretu. Szybko okaza\u0142o si\u0119, \u017ce materia\u0142y ze strefy granicznej pomi\u0119dzy \u015bmierci\u0105 i \u017cyciem, pomi\u0119dzy wojn\u0105 i pokojem, najg\u0142\u0119biej eksploruje Miller. Trudno powiedzie\u0107, czy wynika to z do\u015bwiadczenia, spojrzenia, umiej\u0119tno\u015bci nie tylko chwytania klatek, ale te\u017c empatii, syntetyzowania obrazu konfliktu, umiej\u0119tno\u015bci przekazania do\u015bwiadczenia ofiar. Przy tym Millerowi nie zdarzy\u0142o si\u0119 to raz czy dwa razy, by zdoby\u0107 przykuwaj\u0105c\u0105 na d\u0142ugo klatk\u0119, tylko robi\u0142 to nagminnie, robi\u0142 to ca\u0142y czas, dop\u00f3ki choroba i problemy z psychik\u0105 mu na to pozwoli\u0142y. Organizatorom jubileuszu PAH zaproponowa\u0142em, jak mi si\u0119 wydawa\u0142o, uczciwy uk\u0142ad: zamiast wydawania przeci\u0119tnej ksi\u0105\u017cki z przeci\u0119tnymi fotografiami wszystkich wyje\u017cd\u017caj\u0105cych za granic\u0119 fotoreporter\u00f3w nale\u017ca\u0142oby wreszcie wyda\u0107 monografi\u0119 jednego, ale za to z ponadprzeci\u0119tnym dorobkiem tw\u00f3rcy. Propozycja zosta\u0142a odrzucona. Jubileusz mija, a ksi\u0105\u017cki nie ma.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Z materia\u0142u archiwalnego udost\u0119pnionego przez PAH wynika\u0142o, \u017ce po 2000 Miller zwolni\u0142 tempo. Z jednej strony wynika\u0142o to z ci\u0119\u0107 w bud\u017cetach redakcji, kt\u00f3re powoli zaczyna\u0142y odczuwa\u0107 kryzys i ogranicza\u0142y kosztowne podr\u00f3\u017ce dziennikarzy w egzotyczne rejony \u015bwiata, z drugiej za\u015b na\u0142o\u017cy\u0142y si\u0119 na to problemy osobiste autora. Jeszcze w 2004, w cytowanej rozmowie \u201ePlayboya\u201d, na pytanie dziennikarzy o to, co zmienia si\u0119 w nim po przyje\u017adzie, na przyk\u0142ad z obozu uchod\u017ac\u00f3w z Zairu, Miller ze swad\u0105 odpowiada\u0142: \u201eKocham \u017cycie, wi\u0119c musz\u0119 mie\u0107 dystans. Nie narzekam, jestem optymist\u0105, a po takim Zairze problemy w Polsce nie s\u0105 dla mnie \u017cadnymi problemami. Podr\u00f3\u017cuj\u0105c, zyskuj\u0119 dystans do mojego \u017cycia\u201d. R\u00f3wnie\u017c strach w trakcie pracy wydawa\u0142 si\u0119 nie gra\u0107 wi\u0119kszej roli. Miller wprawdzie przyznawa\u0142, \u017ce bywaj\u0105 momenty, kiedy si\u0119 boi, ale \u2013 dodawa\u0142 \u2013 \u201ejest to strach kontrolowany\u201d. Nie po raz pierwszy i nie ostatni por\u00f3wnywa\u0142 te\u017c fotografi\u0119 z trenowan\u0105 w m\u0142odo\u015bci dyscyplin\u0105 olimpijsk\u0105: \u201eSkoki do wody te\u017c s\u0105 nieustaj\u0105cym prze\u0142amywaniem l\u0119ku. Jak stajesz na wie\u017cy i masz zrobi\u0107 dwa salta, wiedz\u0105c, \u017ce mo\u017cesz z\u0142ama\u0107 kr\u0119gos\u0142up, musisz prze\u0142amywa\u0107 strach. Podobnie jest w fotografii. Nie mo\u017cna panikowa\u0107, bo trzeba jeszcze wywie\u017a\u0107 zdj\u0119cia z gor\u0105cego terenu. <\/p>\n\n\n\n Nie mo\u017cna wi\u0119c da\u0107 si\u0119 zastrzeli\u0107. Ci, kt\u00f3rzy si\u0119 nie boj\u0105, gin\u0105, cho\u0107 regu\u0142\u0105 to nie jest. Cz\u0119sto ci\u015bnienie medi\u00f3w na jaki\u015b niesamowity materia\u0142 ko\u0144czy si\u0119 tragicznie\u201d. Wreszcie, na pytanie o to, czy zdarzaj\u0105 si\u0119 fotografowie wojenni, kt\u00f3rzy po tym, co zobaczyli, maj\u0105 problemy emocjonalne, Miller odpowiada\u0142, co nast\u0119puje: \u201eO tym si\u0119 nie m\u00f3wi. Najwy\u017cej zmieniasz dzia\u0142k\u0119, kt\u00f3rych fotografia ma sporo\u201d. Czujni dziennikarze magazynu \u201edla pan\u00f3w\u201d dr\u0105\u017cyli dalej, chc\u0105c wiedzie\u0107, czy fotografowanie kra\u0144cowych sytuacji zmieni\u0142o Millera. \u201eTakie prze\u017cycia trudno opowiedzie\u0107\u201d, deklarowa\u0142 fotograf. \u201eJest to wstrz\u0105saj\u0105ce, cho\u0107 na szcz\u0119\u015bcie moja g\u0142owa jako\u015b sobie z tym radzi. Mo\u017ce jednak gdzie\u015b to si\u0119 odk\u0142ada i wyjdzie za dziesi\u0119\u0107, pi\u0119tna\u015bcie lat\u201d. Odk\u0142ada\u0142o si\u0119 i wysz\u0142o du\u017co szybciej, ni\u017c Miller si\u0119 spodziewa\u0142. Zw\u0142aszcza, \u017ce pracy dla fotoreportera wojennego by\u0142o w \u201eGazecie\u201d coraz mniej, a te wyjazdy, kt\u00f3re si\u0119 jeszcze zdarza\u0142y, mog\u0142y mie\u0107 tragiczne konsekwencje:<\/p>\n\n\n\n Pojecha\u0142em do Konga, Ugandy By\u0142y kolorowe, wielowymiarowe,<\/em> Kiedy indziej budzi\u0142em si\u0119 <\/p>\n\n\n\n Millera z zapa\u015bci wyci\u0105gn\u0119li znajomi z \u0142\u00f3dzkiej szko\u0142y filmowej, gdzie studiowa\u0142 fotografi\u0119. Swoj\u0105 decyzj\u0105 o rozpocz\u0119ciu studi\u00f3w licencjackich Miller, kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142by na film\u00f3wce z powodzeniem wyk\u0142ada\u0107, zaskoczy\u0142 \u015brodowisko. Jeszcze wi\u0119ksze zdziwienie budzi\u0142y rezultaty edukacji szkolnej wybitnego fotoreportera, kt\u00f3ry odnalaz\u0142 si\u0119 w roli animatora \u017cycia uczelnianego: wsp\u00f3\u0142tworzy\u0142 kolektyw fotograf\u00f3w Slowphoto<\/em>, a tak\u017ce grupy Arty\u015bci 24 h <\/em>i Nie ma chuja na mariole<\/em>.<\/p>\n\n\n\n Miller na tym nie poprzesta\u0142. W ramach szkolnych warsztat\u00f3w po\u015bwi\u0119conych technikom dawnym przepracowywa\u0142 sw\u00f3j dorobek. Przy u\u017cyciu techniki mokrego kolodionu jeszcze raz wywo\u0142ywa\u0142 ikoniczne zdj\u0119cia, odkrywaj\u0105c przy tym kolejne pok\u0142ady znacze\u0144. Efekt ko\u0144cowy wzbudzi\u0142 zachwyt jednych i konsternacj\u0119 drugich. Szklane p\u0142yty z obrazem pozytywowym (nie negatywowym, jak to by\u0142o w oryginalnej technice kolodionowej) eksponowane by\u0142y m.in. na jubileuszowej wystawie \u201eGazety Wyborczej\u201d w Narodowej Galerii Sztuki Zach\u0119ta w Warszawie w 2009. \u201eNa jednej szklanej p\u0142ycie jest prawie ca\u0142a historia fotografii\u201d, pisa\u0142 przy tej okazji Miller. \u201eM\u00f3j obraz przechodzi przez trzy historyczne rewolucje technologiczne w fotografii: obraz z negatywu, opracowany cyfrowo, reprodukuj\u0119 w mokrym kolodionie. Emulsja wylewana na powierzchni\u0119 nigdy nie jest taka sama, staje si\u0119 unikaln\u0105 kopi\u0105. Wyb\u00f3r kadr\u00f3w i techniki fotograficznej jest nieprzypadkowy. Mokry kolodion sk\u0142ada si\u0119 mi\u0119dzy innymi z bawe\u0142ny strzelniczej.<\/p>\n\n\n\n Jest ona tak\u017ce sk\u0142adnikiem materia\u0142\u00f3w wybuchowych, kt\u00f3re na wojnie nios\u0105 \u015bmier\u0107, okaleczaj\u0105 cia\u0142a, powoduj\u0105 cierpienie \u2013 w procesie fotograficznym materia\u0142 ten daje moim bohaterom nie\u015bmiertelno\u015b\u0107. Poprzez technik\u0119 kolodionow\u0105 chcia\u0142bym ich na nowo przywr\u00f3ci\u0107 do \u017cycia, pokaza\u0107, jak \u017cyli w swoich trudnych czasach, uczyni\u0107 nie\u015bmiertelnymi. To m\u00f3j ho\u0142d dla nich i dla historii, kt\u00f3ra rozgrywa\u0142a si\u0119 przed moim aparatem\u201d.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Manifest Millera trafnie uzupe\u0142nia\u0142a Basia Soko\u0142owska, kt\u00f3ra zwr\u00f3ci\u0142a uwag\u0119, \u017ce kolodion \u201eopr\u00f3cz zastosowania w fotografii by\u0142 tak\u017ce u\u017cywany w medycynie do opatrywania ran. A wi\u0119c jeszcze jeden zwi\u0105zek mi\u0119dzy ranami wojennymi i fotograficznym ich gojeniem. Jest to my\u015blenie alchemiczne, ale w odniesieniu do mokrego kolodionu w\u0142a\u015bnie takie wydaje si\u0119 wyja\u015bnia\u0107 najwi\u0119cej\u201d. Rany wojenne w wypadku Millera maj\u0105 charakter nie tyle fizyczny, co przede wszystkim psychiczny. Nieprzypadkowo ostatnie projekty grupy Slowphoto<\/em>, nazywane pofotografi\u0105, powstaj\u0105 w Klinice Psychiatrii i Stresu Bojowego. Tam fotograf, wraz z polskimi \u017co\u0142nierzami wracaj\u0105cymi z misji w Iraku i Afganistanie, odbywa\u0142 terapi\u0119 postresow\u0105, zwi\u0105zan\u0105 z traum\u0105 wojenn\u0105. Kolodionowe obrazy to i tak nie najradykalniejsze odej\u015bcie Millera od wsp\u00f3\u0142czesnego fotoreporta\u017cu w stron\u0119 artystycznych kreacji. W wykonanej pod kierunkiem dr. hab. Miros\u0142awa Ledwosiosiego i obronionej w film\u00f3wce pracy licencjackiej pt. +\/- Niesko\u0144czono\u015b\u0107. Czyli 4 Je\u017ad\u017ac\u00f3w<\/em> Apokalipsy. Czyli 4×4 Ja<\/em>, Miller przedstawia szereg kompozycji graficznych, \u201epofotograficznych\u201d, jak je sam opisuje, powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na termin zaproponowany mu przez Joann\u0119 Kinowsk\u0105. Abstrakcyjne motywy i figury geometryczne (tr\u00f3jk\u0105ty) odnosz\u0105 si\u0119 do do\u015bwiadcze\u0144 z dwudziestu pi\u0119ciu lat fotografii reporterskiej, kt\u00f3ra teraz jest przez autora poddawana analizie, obraz ulega destylacji, jest redukowany do niemal abstrakcyjnego detalu, przesi\u0105kni\u0119tej mistycyzmem na granicy psychodelii kompozycji. Najlepiej klimat tej niezwyk\u0142ej pracy licencjackiej oddadz\u0105 obszerne cytaty tekstu Millera, kt\u00f3ry we wst\u0119pie powo\u0142uje si\u0119 na Apokalips\u0119 \u015awi\u0119tego Jana, a konkretnie na Czterech Je\u017ad\u017ac\u00f3w Apokalipsy symbolizuj\u0105cych Boga (czyli Religi\u0119, Nadziej\u0119), Wojn\u0119, G\u0142\u00f3d i \u015amier\u0107. \u201eProblemy Nadziei, Wojny, G\u0142odu i \u015amierci s\u0105 tak\u017ce tematami \u015bwiadectw, kt\u00f3re dawa\u0142em ja, swoj\u0105 fotografi\u0105 prasow\u0105, reporta\u017cow\u0105 czy dokumentaln\u0105\u201d, pisze Miller i dodaje:<\/p>\n\n\n\n Praca fotograficzna licencjacka,<\/em> Oko Boga \u2013 sprawcy galimatiasu <\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Praca licencjacka jest \u015bwiadectwem mierzenia si\u0119 z tym \u201egalimatiasem w g\u0142owie\u201d zawodowca, ale te\u017c sporo tu interesuj\u0105cych opinii, s\u0105d\u00f3w, definicji, kt\u00f3re pozwalaj\u0105 odtworzy\u0107 wizj\u0119 profesji i tok rozumowania, przybli\u017cy\u0107 wra\u017cliwo\u015b\u0107 i zrozumie\u0107 kondycj\u0119 wsp\u00f3\u0142czesnego fotoreportera. W kulturze chrze\u015bcija\u0144skiej<\/em> tekst czytamy od strony lewej do<\/em> prawej, w kulturze muzu\u0142ma\u0144skiej<\/em> od prawej do lewej, w kulturze dalekowschodniej<\/em> z g\u00f3ry na d\u00f3\u0142, a w kulturze<\/em> pisma sznurkowego, w zale\u017cno\u015bci<\/em> w kt\u00f3rym kierunku zawieje wiatr i jak<\/em> u\u0142o\u017c\u0105 nam si\u0119 supe\u0142ki przez wiatr<\/em> rozwiewane. Fotografia natomiast<\/em> jest uniwersalnym j\u0119zykiem \u015bwiata.<\/em> Mo\u017cna j\u0105 czyta\u0107 we wszystkich<\/em> kierunkach, niezale\u017cnie od kultury<\/em> deprecjonuj\u0105cej nasze \u017cycie.<\/em> W tek\u015bcie pisanym ze szczero\u015bci\u0105 niespotykan\u0105 zwykle w wym\u0119czonych rozprawkach student\u00f3w s\u0105 r\u00f3wnie\u017c liczne odniesienia do toku studi\u00f3w, do idei nauczania, refleksji nad fotografi\u0105, a tak\u017ce sposobu apelowania do student\u00f3w przez wyk\u0142adowc\u00f3w. Prof. Pra\u017cmowski, na jednym<\/em> z wyk\u0142ad\u00f3w powiedzia\u0142: \u201eR\u00f3bcie rewolucj\u0119<\/em> w fotografii. Kto jak nie WY, m\u0142odzi<\/em> studenci, mo\u017ce zrobi\u0107 Rewolucj\u0119\u201d.<\/em> Pofotografia jest tak\u0105 moj\u0105 osobist\u0105<\/em> rewolucj\u0105, kt\u00f3rej przyczyny i skutek poni\u017cej wy\u0142uszczam. <\/em>Pofotografia, postfotografia, to, <\/em>co przychodzi ju\u017c w momencie wykonania <\/em>dziesi\u0105tek i setek materia\u0142\u00f3w <\/em>reporterskich, czyli refleksja nad \u015bwiatem <\/em>i zdj\u0119ciami, s\u0105 tu najmocniejszym punktem, gwo\u017adziem tkwi\u0105cym w m\u00f3zgu autora-\u015bwiadka wydarze\u0144. <\/p>\n\n\n\n Gdy widziane dramaty wracaj\u0105 do mojej g\u0142owy, to nie w formie efektu pojedynczego czy dodawania, tylko si\u0119 pot\u0119guj\u0105. B\u0119d\u0105c biernym obserwatorem jednej, dw\u00f3ch, czterech, szesnastu i wi\u0119cej tragedii ludzkich, kwadratowa\u0142y i pot\u0119gowa\u0142y si\u0119 one we mnie wraz z kolejnym przegl\u0105daniem styk\u00f3wek, odbitek, skan\u00f3w. Ka\u017cdy wyb\u00f3r, czy to do publikacji, wystawy, prezentacji, powodowa\u0142 powr\u00f3t wspomnie\u0144 wydarze\u0144 rozgrywaj\u0105cych si\u0119 przed szk\u0142em mojego obiektywu. I w\u0142a\u015bnie te najbardziej traumatyczne do\u015bwiadczenia zawodowe w pewnym momencie \u017cycia na\u0142o\u017cy\u0142y mi si\u0119 na z\u0142e do\u015bwiadczenia \u017cycia osobistego. Eksplodowa\u0142y w mojej g\u0142owie i m\u00f3j organizm przesta\u0142 sprawnie funkcjonowa\u0107 […]. Niegdy\u015b robienie zdj\u0119\u0107 by\u0142o magi\u0105. Negatyw trzeba by\u0142o precyzyjnie na\u015bwietli\u0107. Potem przechodzi\u0142 przez szereg k\u0105pieli, by\u0142 suszony i trafia\u0142 do roz\u015bwietlonej jedynie czerwonym \u015bwiat\u0142em ciemni, pod powi\u0119kszalnik. Odbywa\u0142o si\u0119 wybieranie zdj\u0119cia, kadrowanie, na\u015bwietlanie papieru, kt\u00f3ry te\u017c trafia\u0142 do k\u0105pieli. W wywo\u0142ywaczu pojawia\u0142 si\u0119 obraz, wy\u0142ania\u0142 z bieli, nabiera\u0142 mocy, ale zanim wynios\u0142o si\u0119 go na \u015bwiat\u0142o dzienne, trzeba go by\u0142o jeszcze utrwali\u0107. Tak, fotografia by\u0142a magi\u0105 […]. Kiedy jako fotoreporter wyje\u017cd\u017ca\u0142em z Wojtkiem Jagielskim do Afryki czy Afganistanu, na dwa, trzy tygodnie wpadali\u015bmy w komunikacyjn\u0105 czarn\u0105 dziur\u0119. Redakcja nie mia\u0142a z nami \u017cadnego kontaktu, nie wiedzia\u0142a, jaki materia\u0142 przywieziemy, czeka\u0142a, a\u017c si\u0119 odezwiemy. O po\u0142\u0105czeniu kom\u00f3rkowym nawet nie marzy\u0142em. Na tych wyjazdach robi\u0142em ma\u0142o zdj\u0119\u0107 newsowych, wi\u0119cej fotoreporta\u017cy \u2013 du\u017cych fotograficznych opowie\u015bci.<\/p>\n\n\n\n Nie wspominam przesz\u0142o\u015bci, Nie musz\u0119 w og\u00f3le zjawia\u0107 si\u0119 w redakcji, Moje podej\u015bcie do fotografii radykalnie <\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n To na tych zaj\u0119ciach po raz pierwszy namalowa\u0142em kredkami \u015bwiecowymi pomara\u0144czowy prostok\u0105t z dwiema<\/em> <\/p>\n\n\n\n Praca nad sob\u0105 i nad w\u0142asnymi zdj\u0119ciami, kt\u00f3rych akcja rozgrywa si\u0119 w g\u0142owie fotografa, ma wiele z terapii, z ol\u015bnienia, mistycznej wizji albo psychotropowego haju. Nie ma tu miejsca, by przywo\u0142ywa\u0107 ka\u017cdy z opis\u00f3w mistycznych, pofotograficznych tr\u00f3jk\u0105t\u00f3w Millera, ale warto poda\u0107 cho\u0107 jeden przyk\u0142ad. Podstaw\u0105 sekwencji \u201eSurrealizm\u201d<\/em> s\u0105 [zdj\u0119cia] surowe, wywo\u0142ywane na miejscu zdarzenia obrazki, sytuacje, kt\u00f3re cz\u0119sto wracaj\u0105 do mnie w czasie snu. Dramatyczne historie<\/em> przyozdobione w surrealistyczne<\/em> motywy. Powracaj\u0105 do mnie ze spot\u0119gowan\u0105<\/em> si\u0142\u0105. Jednym z cz\u0119stszych<\/em> motyw\u00f3w s\u0105 bohaterowie moich zdj\u0119\u0107<\/em> unosz\u0105cy si\u0119 w przestrzeni na skrzyd\u0142ach<\/em> motylich. Jedna z moich czarownic wyja\u015bni\u0142a mi, \u017ce moi bohaterowie \u017cyj\u0105 jeden dzie\u0144 w momencie, gdy ich fotografuj\u0119, i w momencie publikacji. \u017byj\u0105 kr\u00f3tko, podobnie jak motyle. Tylko w mojej g\u0142owie s\u0105 nie\u015bmiertelni.<\/em> Surrealistyczne tr\u00f3jk\u0105ty przesycone <\/em>znacz\u0105cymi barwami zaludniaj\u0105 <\/em>fragmenty fotografii Millera, starannie <\/em>wyszparowane i uzupe\u0142nione motylimi <\/em>skrzyd\u0142ami. Swoj\u0105 prac\u0119 licencjack\u0105 <\/em>Miller podsumowuje nast\u0119puj\u0105co:<\/p>\n\n\n\n Z racji wykonywanego zawodu Dzi\u015b z perspektywy trzech lat Pomimo rosn\u0105cego na studiach zainteresowania Millera fotografi\u0105 kreacyjn\u0105 i dawnymi technikami jako narz\u0119dziem przewarto\u015bciowania wyczerpuj\u0105cego si\u0119 j\u0119zyka fotografii prasowej, sam autor deklaruje: \u201eReporta\u017c to ca\u0142e moje \u017cycie, od czasu do czasu mog\u0119 si\u0119 pobawi\u0107 w fotografi\u0119 kreacyjn\u0105, ale jestem fotoreporterem, nie wyobra\u017cam sobie \u017cycia bez codziennej fotografii prasowej\u201d. Pomimo grupowych zwolnie\u0144 w \u201eGazecie Wyborczej\u201d, likwidacji Dzia\u0142u Foto, a tak\u017ce konfliktu wydawcy gazety z fotografami, Miller zdecydowa\u0142 si\u0119 przyj\u0105\u0107 odrzucane przez wi\u0119kszo\u015b\u0107 koleg\u00f3w i kole\u017canek warunki Agory. Decyzja Millera by\u0142a na tyle kontrowersyjna, \u017ce dzi\u015b niekt\u00f3rzy z wieloletnich przyjaci\u00f3\u0142 i koleg\u00f3w po fachu nawet nie podaj\u0105 mu r\u0119ki. Miller si\u0119 tym nie przejmuje, woli robi\u0107 zdj\u0119cia i publikowa\u0107 w \u201eGazecie\u201d, ni\u017c podpisywa\u0107 pozwy zbiorowe przeciw pracodawcy. W 2011 zacz\u0105\u0142 prac\u0119 nad autobiografi\u0105. Na pocz\u0105tku 2012 zaproponowano mu nakr\u0119cenie filmu dokumentalnego po\u015bwi\u0119conego jego historii i fotografii. Wygl\u0105da na to, \u017ce ju\u017c wkr\u00f3tce dowiemy si\u0119, kim w\u0142a\u015bciwie jest Krzysztof Miller.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Ksi\u0105\u017cki Krzysztofa Millera <\/p>\n\n\n\n redakcja, 2022 <\/em> <\/p>\n<\/div>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Artyku\u0142 ukaza\u0142 si\u0119 w numerze 39 \u201eKwartalnika Fotografia\u201d w 2012<\/em><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Polish photography chronically suffers from a lack of figures, if not legendary, then at least of great stature. One of the few shrouded in an aura of contemporary authority is Krzysztof Miller. Born in 1962, Miller, like many of his contemporaries, not only participated in the events of martial law, but also actively began to convulse the decline of communist Poland with photography. In the second half of the 1980s, he approached the circle of...<\/p>","protected":false},"author":39,"featured_media":15859,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_editorskit_title_hidden":false,"_editorskit_reading_time":16,"_editorskit_is_block_options_detached":false,"_editorskit_block_options_position":"{}","footnotes":""},"categories":[222,220],"tags":[327,268,247,350,280,246,351,349],"class_list":["post-15851","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-archeo-kf","category-tworcy","tag-adam-mazur","tag-analogowa","tag-dokument","tag-fotograf-wojenny","tag-fotografia-polska","tag-fotoreportaz","tag-krzysztof-miller","tag-wojna"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kwartalnikfotografia.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15851","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kwartalnikfotografia.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kwartalnikfotografia.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kwartalnikfotografia.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/39"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kwartalnikfotografia.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15851"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/kwartalnikfotografia.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15851\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kwartalnikfotografia.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/15859"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kwartalnikfotografia.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15851"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kwartalnikfotografia.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15851"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kwartalnikfotografia.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15851"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"\"](\"https:\/\/kwartalnikfotografia.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/kmillww.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/kwartalnikfotografia.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/01mi-1024x684.jpg\")
<\/figure>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/kwartalnikfotografia.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/02mi-1024x684.jpg\")
<\/figure>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/kwartalnikfotografia.pl\/wp-content\/plugins\/trx_addons\/components\/lazy-load\/images\/placeholder.png\")
<\/figure>\n\n\n\n<\/figure>\n\n\n\n
i po\u0142udniowego Sudanu. Wr\u00f3ci\u0142em
z malari\u0105 m\u00f3zgow\u0105, w stanie skrajnego
wyczerpania. W szpitalu w \u0141odzi
orzekli, \u017ce mam niewielkie szanse na
prze\u017cycie, zw\u0142aszcza \u017ce nie maj\u0105 odpowiednich
lekarstw do leczenia malarii.
Jedyn\u0105 szans\u0105 by\u0142o zorganizowanie
b\u0142yskawicznego transportu lekarstw
ze szpitala zaka\u017anego w Warszawie.
Zdoby\u0107 lekarstwa pomog\u0142a Helena
\u0141uczywo, szefowa \u201eGazety Wyborczej\u201d.
Dzi\u0119ki nim wyci\u0105gni\u0119to mnie
ze \u015bpi\u0105czki, w jak\u0105 ju\u017c zapad\u0142em.
I wtedy w\u0142a\u015bnie zacz\u0119\u0142y mnie dr\u0119czy\u0107
sny.<\/em><\/p>\n<\/div>\n\n\n\n
jak \u017cywe. I wszystkie o wojnie, o przemocy,
strachu, kt\u00f3re mnie dopadaj\u0105
po kolei, a ja, zupe\u0142nie bezsilny, nie
mog\u0119 uciec ani si\u0119 schowa\u0107. Nigdy nie
gin\u0105\u0142em, ale cierpia\u0142em m\u0119czarnie.
Siedzia\u0142em skulony w okopach w Czeczenii,
zasypywany piaskiem, kt\u00f3ry
wdziera\u0142 mi si\u0119 do ust. Tak si\u0119 nam
przydarzy\u0142o w 1999. Kto\u015b przystawia\u0142
mi luf\u0119 pistoletu do potylicy, jak w Bo\u015bni,
albo luf\u0119 karabinu maszynowego
do czo\u0142a, jak w Kambod\u017cy. Potem pojawi\u0142a
si\u0119 bezsenno\u015b\u0107. Najpierw napada\u0142a
mnie nieregularnie, z czasem
nie mog\u0142em ju\u017c spa\u0107 permanentnie.
Raz nie mog\u0142em zasn\u0105\u0107 ze strachu
przed tym, co przyjdzie do mnie wraz
ze snem.<\/em><\/p>\n<\/div>\n\n\n\n
w \u015brodku nocy, maj\u0105c w g\u0142owie gonitw\u0119
my\u015bli przelatuj\u0105cych tysi\u0105cami
na minut\u0119. Zaczyna\u0142em dzie\u0144 wyczerpany,
rozdra\u017cniony, \u017cy\u0142em w ci\u0105g\u0142ym
napi\u0119ciu. M\u00f3j stan wywo\u0142ywa\u0142 narastaj\u0105ce
konflikty w domu. A\u017c wreszcie
\u017cona nie wytrzyma\u0142a i wyprowadzi\u0142a
si\u0119 do mieszkania w nowoczesnym
budynku, z wind\u0105 i lepszym ogrzewaniem.
Zosta\u0142em ze swoimi koszmarami
sam. Zacz\u0105\u0142em odpada\u0107 od
\u015bwiata. Potrafi\u0142em siedzie\u0107 godzinami
w ciemnej kuchni na fotelu na biegunach.
Nic nie jad\u0142em, wi\u0119c po nic nie
potrzebowa\u0142em te\u017c wychodzi\u0107 z domu,
czasami zapada\u0142em w dziwny letarg.<\/em><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/figure>\n\n\n\n<\/figure>\n\n\n\n
kt\u00f3r\u0105 teraz chcia\u0142bym wyt\u0142umaczy\u0107,
a w\u0142a\u015bciwie rozwik\u0142a\u0107 tok my\u015bli
przep\u0142ywaj\u0105cych w formie impulsu
elektrycznego przez synapsy mojego
m\u00f3zgu i uk\u0142adu nerwowego, b\u0119dzie
w swojej z\u0142o\u017cono\u015bci i symbolice bardzo
prosto-skomplikowana. Sk\u0142ada si\u0119 ona
z 4 poczw\u00f3rnych tr\u00f3jk\u0105t\u00f3w (razem 16
prac), kt\u00f3rych nieprzypadkowo wymiary
wynosz\u0105 777 mm \u2013 boki d\u0142u\u017csze
(seven, seven, seven \u2013 the number of
the heaven) i o podstawie o wymiarze
666 mm (six six six \u2013 the number of
the beast). [\u2026] 16 tr\u00f3jk\u0105t\u00f3w u\u0142o\u017cy\u0107 si\u0119
mo\u017ce w przysz\u0142o\u015bci w niesko\u0144czon\u0105
piramid\u0119, <\/em><\/p>\n<\/div>\n\n\n\n
\u015bwiata, kt\u00f3rego wycinek
obserwowa\u0142em przez szk\u0142o swojego
obiektywu, mi\u0119dzy innymi w Chorwacji,
Bo\u015bni, Kosowie, Rwandzie, Kongu,
RPA, Ugandzie, Kenii, Burundi, Afganistanie,
Palestynie, G\u00f3rnym Karabachu, Gruzji, Czeczenii, Kambod\u017cy
i Iraku. Tak\u017ce piramid\u0119 \u2013 Oko Boga
\u2013 sprawcy galimatiasu w mojej g\u0142owie.<\/em><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/figure>\n\n\n\n<\/figure>\n\n\n\n
op\u0142akuj\u0105c tera\u017aniejszo\u015b\u0107, stwierdzam
fakt. Technologiczny skok i przej\u015bcie
na fotografi\u0119 cyfrow\u0105, jej og\u00f3lna dost\u0119pno\u015b\u0107
i \u0142atwo\u015b\u0107 zmieni\u0142y podej\u015bcie
ludzi do fotografii oraz zaw\u00f3d fotografa
prasowego. Dzi\u015b jest du\u017co wygodniej.
Bycie fotografem sta\u0142o si\u0119 zaj\u0119ciem
masowym. Ka\u017cdy mo\u017ce robi\u0107 setki,
je\u015bli nie tysi\u0105ce zdj\u0119\u0107 dziennie. Nie
potrzebuj\u0119 wymienia\u0107 w aparacie filmu,
na kt\u00f3rym dotychczas mie\u015bci\u0142o si\u0119
trzydzie\u015bci sze\u015b\u0107 klatek, bo na kartach
pami\u0119ci o pojemno\u015bci szesnastu giga-
ADAM MAZUR \u2014 KRZYSZTOF MILLER
bajt\u00f3w mog\u0119 zmie\u015bci\u0107 tysi\u0105ce fotografii
zrobionych w pe\u0142nej rozdzielczo\u015bci. <\/em><\/p>\n<\/div>\n\n\n\n
by je oddawa\u0107. Przerzucam zdj\u0119cia
z aparatu cyfrowego do laptopa, wybieram
kilka i wysy\u0142am mejlem. Po
pi\u0119tnastu minutach mog\u0105 by\u0107 w komputerze
fotoedytora, gotowe do wykorzystania.
A po nast\u0119pnych pi\u0119tnastu
minutach, je\u015bli dokumentuj\u0105 wa\u017cny
news, mog\u0105 si\u0119 znale\u017a\u0107 w internecie,
na portalu gazety [\u2026]. Zanim rozpocz\u0105\u0142em
zaj\u0119cia w PWSFTViT, wydawa\u0142o
mi si\u0119, \u017ce \u015bwiat i rzeczywisto\u015b\u0107, kt\u00f3r\u0105
fotografowa\u0142em, jest tak intryguj\u0105ca,
ciekawa i fascynuj\u0105ca, cz\u0119sto pi\u0119kna,
cz\u0119sto tragiczna, \u017ce na zajmowanie si\u0119<\/em>
fotografi\u0105 kreacyjn\u0105 szkoda czasu. \u017bycie
kreuje tak niepowtarzalne historie,
\u017ce nie trzeba go podkr\u0119ca\u0107, poprawia\u0107
czy zan\u0119ca\u0107 (ostatnie s\u0142owo zwi\u0105zane
jest z pasj\u0105 do w\u0119dkowania i musia\u0142em
go cho\u0107 raz u\u017cy\u0107 w licencjacie).<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n
zmieni\u0142o si\u0119 podczas pobytu w klinice.
Tam pod wp\u0142ywem stabilizator\u00f3w
emocjonalnych (eufemistyczna nazwa
psychotrop\u00f3w), 1 listopada 2010 roku,
czyli w dzie\u0144 Wszystkich \u015awi\u0119tych, po
wyczerpuj\u0105cym biegu, odpoczywa\u0142em,
le\u017c\u0105c na \u0142awce. Wtedy sp\u0142yn\u0105\u0142 na
mnie strumie\u0144 \u015bwiadomo\u015bci \u015awi\u0119tej
Weroniki; dwie kropki w kolorze lapis
lazuli na tle moich pomara\u0144czowym
powiek, przez kt\u00f3re przebija\u0142o si\u0119 s\u0142o\u0144ce.
Strumie\u0144 (widziany jako kropka)
padaj\u0105cy prostopadle na moje powieki
jest jeden, czyli i kropka powinna by\u0107
jedna. Ze wzgl\u0119du na pobierane psychotropy
wzrok mi si\u0119 rozje\u017cd\u017ca\u0142, wi\u0119c
strumienie \u015bwiadomo\u015bci w kolorze lapis<\/em>
lazuli by\u0142y dwa. Ten symboliczny
motyw wykorzysta\u0142em podczas grupowej
terapii plastycznej. Wraz z \u017co\u0142nierzami,
kt\u00f3rzy wr\u00f3cili z Afganistanu,
Iraku czy Wzg\u00f3rz Golan, podobnymi
jak ja rozbitkami psychicznymi, maluj\u0105c,
wyklejaj\u0105c bo\u017conarodzeniowe
poczt\u00f3wki, lepi\u0105c w plastelinie czy
szyde\u0142kuj\u0105c, dochodzi\u0142em do siebie<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/figure>\n\n\n\n<\/figure>\n\n\n\n
szmaragdowymi kropkami. Obroni\u0142em projekt teoretycznie przed terapeutk\u0105 i kolegami kuracjuszami. Wtedy moje powidoki z traumatycznych historii zawodowych i tych, kt\u00f3re dociera\u0142y i zostawa\u0142y w mojej g\u0142owie za przyczyn\u0105
\u015brodk\u00f3w masowego przekazu, zacz\u0119\u0142y si\u0119 grafizowa\u0107, sp\u0142aszcza\u0107 do niezb\u0119dnego minimum kolor\u00f3w i figur geometrycznych. Ewoluowa\u0107 w kierunku konstruktywizmu i minimalizmu. Tak podane przez moj\u0105 wyobra\u017ani\u0119, by\u0142y nie tylko bardziej zno\u015bne dla mojej g\u0142owy i samopoczucia, ale na nowo odzyska\u0142em tw\u00f3rczy wigor i tw\u00f3rcz\u0105 p\u0142odno\u015b\u0107.<\/em><\/p>\n\n\n\n
fotoreportera by\u0142em \u201ena miejscu,
w wielu miejscach\u201d. Robi\u0142em zdj\u0119cia.
Dzi\u015b te zdj\u0119cia stanowi\u0105 przyczynek,
prapocz\u0105tek, do zupe\u0142nie innego, nowego
mojego do\u015bwiadczenia z Fotografi\u0105.
Fotografi\u0105 teraz przemielon\u0105
przez m\u00f3j m\u00f3zg, przetrawion\u0105 przez
m\u00f3j organizm, czasami maksymalnie
zredukowan\u0105, to rozwini\u0119t\u0105. Pomieszan\u0105
przez gatunki i style. Zjednoczon\u0105
od dokumentu po kreacj\u0119. Praca
nad licencjatem by\u0142a moim rozwojem
duchowym, intelektualnym i emocjonalnym.<\/em>
<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n
studi\u00f3w licencjackich widz\u0119, jak zmienia\u0142o
si\u0119 moje podej\u015bcie do Fotografii,
jak otwiera\u0142a si\u0119 moja g\u0142owa. Ca\u0142y ten
czas by\u0142 mi niezb\u0119dny, aby stworzy\u0107
licencjack\u0105 prac\u0119 praktyczn\u0105 i opisa\u0107
j\u0105. Licencjat to zamkni\u0119cie jednej
furtki. Podsumowanie pewnego etapu
w moim \u017cyciu. Licencjat to te\u017c otwarcie
nowej furtki, gdzie po przej\u015bciu jej
wiem, \u017ce czekaj\u0105 mnie nowe wyzwania
i przygody. Nowe do\u015bwiadczenia
zwi\u0105zane z Fotografi\u0105, kt\u00f3rych to ju\u017c
nie mog\u0119 si\u0119 doczeka\u0107.<\/em><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/figure>\n\n\n\n<\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/figure>\n\n\n\n