{"id":15497,"date":"2022-04-03T13:42:27","date_gmt":"2022-04-03T11:42:27","guid":{"rendered":"https:\/\/kwartalnikfotografia.pl\/?p=15497"},"modified":"2022-04-03T13:44:17","modified_gmt":"2022-04-03T11:44:17","slug":"zuki-maluchy-trabanty-i-inne-syrenki","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kwartalnikfotografia.pl\/en\/zuki-maluchy-trabanty-i-inne-syrenki\/","title":{"rendered":"Beetles, toddlers, Trabants and other mermaids"},"content":{"rendered":"\n

\u201eTak naprawd\u0119 to jest cykl o \u015bmierci\u201d, deklaruje Wojtek Wilczyk zapytany o temat swojego najnowszego cyklu \u017bycie po \u017cyciu<\/em>. Je\u015bli zdj\u0119cia cz\u0119\u015bci lub ca\u0142o\u015bci karoserii samochod\u00f3w zamienionych po zako\u0144czeniu eksploatacji w przydro\u017cne reklamy, kwietniki i dekoracje zach\u0119caj\u0105 nas do kontemplacji przemijania i ulotno\u015bci egzystencji, to czyni\u0105 to w spos\u00f3b neutralny emocjonalnie.<\/p>\n\n\n\n

Tworzona przez Wilczyka dokumentacja rozpadu materialnej rzeczywisto\u015bci przypomina w o wiele wi\u0119kszym stopniu medyczny atlas przedstawiaj\u0105cy wariacje i kolejne etapy rozwoju choroby, ni\u017c charakterystyczn\u0105 dla medi\u00f3w pogo\u0144 za sensacyjn\u0105 i spektakularn\u0105, a przez to wyj\u0105tkow\u0105 \u015bmierci\u0105. Do atlasu projekt Wilczyka zbli\u017ca r\u00f3wnie\u017c oszcz\u0119dno\u015b\u0107 \u015brodk\u00f3w formalnych: prosty, kwadratowy kadr, centralna kompozycja, zero inscenizacji, manipulacji. Wycofanie podmiotu artystycznego i oddanie pola fotografowanej rzeczywisto\u015bci wyr\u00f3\u017cnia \u017bycie po \u017cyciu <\/em>spo\u015br\u00f3d wielu patetycznych pr\u00f3b zwizualizowania \u015bmierci. Paradoksalnie, dokumentalnej wznios\u0142o\u015bci pomaga r\u00f3wnie\u017c u\u017cycie koloru, oczywista nowo\u015b\u0107 w por\u00f3wnaniu z poprzednimi seriami fotograficznymi Wilczyka (Z okna, Czarno-bia\u0142y \u015al\u0105sk <\/em>czy Postindustrial<\/em>). Przyci\u0105gaj\u0105cy uwag\u0119, cz\u0119sto agresywny i uwodzicielski \u2013 jak to w przydro\u017cnej reklamie \u2013 kolor zgodnie z przeczuciami mistrz\u00f3w fotografii artystycznej odziera fotografowan\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107 z artystycznej, sentymentalnej w gruncie rzeczy aury.<\/p>\n\n\n\n

Sta\u0142o si\u0119 powszechnym nieomal\u017ce zwyczajem w\u015br\u00f3d krytyk\u00f3w pisz\u0105cych o fotografii i \u015bmierci cytowanie Rolanda Barthes\u2019a. By tradycji sta\u0142o si\u0119 zado\u015b\u0107 proponuj\u0119 od\u015bwie\u017cy\u0107, cho\u0107 w nieco innym kontek\u015bcie, pochodz\u0105ce sprzed p\u00f3\u0142 wieku Mitologie <\/em>tego\u017c autora. <\/em>W jednym z b\u0142yskotliwych esej\u00f3w eRBe pisa\u0142 o \u2013 a jak\u017ce \u2013 najnowszym modelu Citroena (konkretnie o s\u0142ynnej \u201edeesce\u201d czyli \u201ebogini\u201d): \u201eMy\u015bl\u0119, \u017ce samoch\u00f3d jest dzisiaj wystarczaj\u0105co dok\u0142adnym odpowiednikiem wielkich gotyckich katedr: chc\u0119 powiedzie\u0107 \u2013 wielkim tworem epoki powsta\u0142ym w nami\u0119tnej wyobra\u017ani nieznanych artyst\u00f3w, prowadzonym w marzeniach, je\u015bli nie na jawie, przez ca\u0142y nar\u00f3d, kt\u00f3ry przyw\u0142aszcza sobie pod jego postaci\u0105 przedmiot ca\u0142kowicie magiczny.\u201d W tek\u015bcie Barthes\u2019a \u2013 podobnie jak w s\u0142ynnym i bynajmniej nie ironicznym por\u00f3wnaniu Erwina Panofskiego maski Rolls-Royce\u2019a z portykiem greckiej \u015bwi\u0105tyni, czy uwielbieniu automobilu przez w\u0142oskich futuryst\u00f3w \u2013 zwraca uwag\u0119 nieco zapomniany dzi\u015b podziw dla przemys\u0142owego pi\u0119kna. Magiczna si\u0142a industrialnych form organizowa\u0142a \u017cycie wsp\u00f3lnot r\u00f3wnie\u017c w Polsce, gdzie zamiast deeski<\/em> czy rollsa<\/em> niedo\u015bcignionym obiektem po\u017c\u0105dania mas by\u0142y produkowane na licencji Maluchy, szczytowe osi\u0105gni\u0119cie rodzimej motoryzacji FSO Polonez, czy importowane z NRD Trabanty. Po dawnych marzeniach pozosta\u0142y jedynie lekko nostalgiczne resztki zgrabnie wkomponowane we wsp\u00f3\u0142czesny pejza\u017c konsumpcyjnego spo\u0142ecze\u0144stwa (nieprzypadkowo wi\u0119kszo\u015b\u0107 wrak\u00f3w s\u0142u\u017cy jako komercyjne reklamy). W tym kontek\u015bcie wyra\u017anie wida\u0107, \u017ce fotografie Wilczyka (nie tylko samochodowe, ale te\u017c np. Postindustriale<\/em>) ilustruj\u0105 schy\u0142ek nowoczesno\u015bci bez skr\u0119powania obiecuj\u0105cej nam lepsze jutro, kt\u00f3re osi\u0105gniemy dzi\u0119ki post\u0119powi technicznemu. Patrz\u0105c przez pryzmat sfotografowanych resztek Syrenek, Ma\u0142ych i Du\u017cych Fiat\u00f3w, Zaporo\u017cc\u00f3w, czy innych Garbus\u00f3w jeste\u015bmy ostro\u017cniejsi w por\u00f3wnaniach samochodu z gotyck\u0105 katedr\u0105.<\/p>\n\n\n\n

\n
\n

W pracach Wilczyka, tak\u017ce fotografiach przedstawiaj\u0105cych samochodowe wraki, nietrudno dostrzec co\u015b z melancholijnego klimatu ruin tak ch\u0119tnie kontemplowanych przez romantyk\u00f3w. Jak zdradliwa mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119 taka \u015bcie\u017cka interpretacyjna pokazuje tekst Marka Janczyka, krytyka pisz\u0105cego dla nowopowsta\u0142ego polsko-niemieckiego magazynu Bluehn. <\/em>Szczeg\u00f3lna atmosfera opisywanych zdj\u0119\u0107 pozwoli\u0142a krytykowi zakwalifikowa\u0107 Wojciecha Wilczyka (wraz z m.in. Ireneuszem Zje\u017cd\u017ca\u0142k\u0105 i Krzysztofem Zieli\u0144skim) jako \u201enowego romantyka\u201d. W tek\u015bcie pt. Wsp\u00f3\u0142cze\u015bni romantycy <\/em>Janczyk karko\u0142omnie dowodzi opartej na post-romantycznym paradygmacie ci\u0105g\u0142o\u015bci wsp\u00f3\u0142czesnej fotografii polskiej od Andrzeja R\u00f3\u017cyckiego przez Wojciecha Wilczyka po Marka Gardulskiego. Dokument czasu na poz\u00f3r obiektywny i ch\u0142odny, w rzeczywisto\u015bci zaanga\u017cowany i uczuciowy <\/em>\u2013 pisze o fotografiach Wilczyka Janczyk.Przywo\u0142anie tekstu z Bluehn <\/em>pozwoli nam lepiej uchwyci\u0107 specyfik\u0119 tw\u00f3rczo\u015bci Wilczyka i ca\u0142ego nurtu wsp\u00f3\u0142czesnej fotografii jaki si\u0119 wok\u00f3\u0142 niego wytworzy\u0142. Autor Czarno-bia\u0142ego \u015al\u0105ska <\/em>bez w\u0105tpienia nale\u017cy do tej grupy artyst\u00f3w, kt\u00f3rzy w ostatnich latach \u015bwiadomie usytuowali si\u0119 w opozycji do fotografii artystycznej (fotografiki), kt\u00f3rej d\u0142uga tradycja w Polsce ma swoje \u017ar\u00f3d\u0142a w\u0142a\u015bnie w romantycznym rozumieniu roli artysty i sztuki. W \u015brodowisku dobrze znana jest osobista wojna jak\u0105 Wilczyk, artysta, krytyk i poeta wyda\u0142 fotografii plastycznej, inscenizowanej, postpiktorialistycznej, innymi s\u0142owy ka\u017cdej, kt\u00f3ra zaprzecza naturze medium jak\u0105 jest obiektywna rejestracja rzeczywisto\u015bci (osobn\u0105 spraw\u0105 by\u0142oby por\u00f3wnanie poetyckiej praktyki Wilczyka autora cyklu \u201eCtrl-C, Ctrl-V\u201d z jego postaw\u0105 jako fotografa). A wi\u0119c Wilczyk, Zje\u017cd\u017ca\u0142ka, Zieli\u0144ski, Dubiel, Milach i inni to \u201enowi dokumentali\u015bci\u201d, nie \u201enowi romantycy\u201d. Zdecydowanie odrzucaj\u0105c quasi-romantyczne za\u015blepienie pozwalaj\u0105ce dostrzec i doceni\u0107 pe\u0142ne gor\u0105cego uczucia zaanga\u017cowanie artysty tam gdzie mamy do czynienia z ch\u0142odem racjonalnej analizy wyra\u017anie widzimy nowy, techniczny i obiektywny, dokumentalny rozdzia\u0142 w polskiej sztuce wsp\u00f3\u0142czesnej, kt\u00f3rego Wilczyk jest jednym z za\u0142o\u017cycieli.<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
\"\"
z cyklu: \u017bycie po \u017cyciu <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
z cyklu: \u017bycie po \u017cyciu<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
z cyklu: \u017bycie po \u017cyciu <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Oczywi\u015bcie, wraki samochodowe pobudzaj\u0105 my\u015blenie nostalgiczne, i dalej melancholijne (Janczyk pisze o tym, \u017ce fotografie <\/em>[Wilczyka] zdaj\u0105 si\u0119 wyra\u017ca\u0107 dojmuj\u0105c\u0105 samotno\u015b\u0107 budynk\u00f3w i maszyn porzuconych przez ludzi, zawsze nieobecnych w tych obrazach. I znowu pojawia si\u0119 \u015bwiadomo\u015b\u0107 nieuchronnego przemijania, tera\u017aniejszo\u015b\u0107 splata si\u0119 z histori\u0105 dos\u0142owno\u015b\u0107 z metafor\u0105<\/em>). Daj\u0105c odp\u00f3r nostalgii ogarniaj\u0105cej nie tylko niegdysiejszych szcz\u0119\u015bliwych u\u017cytkownik\u00f3w dwusuwowych wehiku\u0142\u00f3w z NRD, warto spr\u00f3bowa\u0107 w najnowszym projekcie Wilczyka dostrzec co\u015b wi\u0119cej ni\u017c rozbudowan\u0105 metafor\u0119 upadku nowoczesnej cywilizacji technicznej. \u017bycie po \u017cyciu <\/em>w r\u00f3wnej mierze co o \u015bmierci, m\u00f3wi o zmartwychwstaniu rzeczy (biblijny kontekst prawdziwie intryguj\u0105cego tytu\u0142u serii prostych, bezpretensjonalnych zdj\u0119\u0107 to osobna kwestia wymagaj\u0105ca rozwa\u017cenia). Wertowany sumiennie atlas Wilczyka \u015bwiadczy o spostrzegawczo\u015bci autora zdj\u0119\u0107, ale te\u017c, a mo\u017ce przede wszystkim po\u015bwiadcza obecno\u015b\u0107 ludzi, oddoln\u0105 kreatywno\u015b\u0107 bezimiennych tw\u00f3rc\u00f3w, kt\u00f3rzy z przemys\u0142owo produkowanych bolid\u00f3w potrafili stworzy\u0107 dzie\u0142a pora\u017caj\u0105ce surrealnym absurdem, bo jak inaczej ni\u017c w kategoriach artystycznych opisa\u0107 mo\u017cna lewituj\u0105ce kilka metr\u00f3w nad ziemi\u0105 kolorowe formy z pogi\u0119tej blachy. Wpisane w krajobraz niepi\u0119kne obiekty rozsadzaj\u0105 i rewolucjonizuj\u0105 kapitalistyczn\u0105 codzienno\u015b\u0107. Wystarczy dostrzec do jakiego stopnia te dziwne no\u015bniki reklam odbiegaj\u0105 od standard\u00f3w globalnych agencji przygotowuj\u0105cych strategie marketingowe firm, by dostrzec ich subwersywny potencja\u0142. Samochodowe fetysze, z kt\u00f3rymi trudno si\u0119 rozsta\u0107 by\u0142ym w\u0142a\u015bcicielom, przeistaczaj\u0105 si\u0119 w przydro\u017cne pomniki, poetyckie brikola\u017ce, ubogich krewnych stylizowanych reklam motoryzacyjnego biznesu, przedmioty ca\u0142kowicie magiczne, o jakich pisa\u0142 Barthes, ale ju\u017c s\u0142u\u017c\u0105ce w r\u00f3wnej mierze kapitalistycznemu spo\u0142ecze\u0144stwu, co tw\u00f3rczym ambicjom jednostek.<\/p>\n\n\n

\n\n\t\n\t
\n\t\t
\n\t
<\/div>\n\n\t
\n\n\t\t<\/a>\"z\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t<\/div>\n\n<\/div>
\n\t
<\/div>\n\n\t
\n\n\t\t<\/a>\"z\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t<\/div>\n\n<\/div>
\n\t
<\/div>\n\n\t
\n\n\t\t<\/a>\"z\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t<\/div>\n\n<\/div>
\n\t
<\/div>\n\n\t
\n\n\t\t<\/a>\"z\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t<\/div>\n\n<\/div>
\n\t
<\/div>\n\n\t
\n\n\t\t<\/a>\"z\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t<\/div>\n\n<\/div>
\n\t
<\/div>\n\n\t
\n\n\t\t<\/a>\"z\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t<\/div>\n\n<\/div>
\n\t
<\/div>\n\n\t
\n\n\t\t<\/a>\"z\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t<\/div>\n\n<\/div>
\n\t
<\/div>\n\n\t
\n\n\t\t<\/a>\"z\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t<\/div>\n\n<\/div>
\n\t
<\/div>\n\n\t
\n\n\t\t<\/a>\"z\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t<\/div>\n\n<\/div>
\n\t
<\/div>\n\n\t
\n\n\t\t<\/a>\"z\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t<\/div>\n\n<\/div>\t\t\n\t<\/div>\n\n\t\n\t\n\t