{"id":15086,"date":"2022-03-24T09:33:47","date_gmt":"2022-03-24T08:33:47","guid":{"rendered":"https:\/\/kwartalnikfotografia.pl\/?p=15086"},"modified":"2022-09-06T18:39:34","modified_gmt":"2022-09-06T16:39:34","slug":"o-martwych-natur-wskrzeszaniu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kwartalnikfotografia.pl\/en\/o-martwych-natur-wskrzeszaniu\/","title":{"rendered":"On still life resurrection"},"content":{"rendered":"\n

W tych obrazach \u2013 inaczej ni\u017c w ca\u0142ej niemal dotychczasowej tw\u00f3rczo\u015bci Paw\u0142a \u017baka \u2013 spoiwem ca\u0142o\u015bci wydaje si\u0119 by\u0107 nade wszystko biel; jak dot\u0105d, jego fotografie by\u0142y utrzymane w mi\u0119sistej, g\u0119stej, ciemnej, mrocznej niemal tonacji.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Zamianie tzw. niskiego klucza na wysoki towarzyszy porzucenie wysyconych szaro\u015bci technik srebrowych na rzecz barw oferowanych przez najnowsze technologie cyfrowe. Du\u017cej metamorfozie uleg\u0142a te\u017c zawarto\u015b\u0107 wizualna tych zdj\u0119\u0107, Pawe\u0142 dokona\u0142 bowiem kolejnego jej oczyszczenia; co przy pierwszym spojrzeniu kieruje teraz my\u015bli w obszar poszukiwa\u0144 spod znaku minimal artu. W rezultacie powsta\u0142 rodzaj bardzo subtelnych, oszcz\u0119dnych martwych natur, a moje my\u015bli pow\u0119drowa\u0142y do Japonii i jej wspania\u0142ej, wielowiekowej tradycji sztuki ogrod\u00f3w \u2013 zw\u0142aszcza tych kamiennych. Ten trop wydaje si\u0119 zdecydowanie ciekawszy; poniewa\u017c najprawdopodobniej te fotografie w formacie wystawowym b\u0119d\u0105 nak\u0142ania\u0107 do kontemplacji, b\u0119d\u0105cej przedsionkiem medytacji, kt\u00f3rej waga i si\u0142a tkwi w skupieniu.<\/p>\n\n\n\n

Jednocze\u015bnie te zminimalizowane obrazy Paw\u0142a pozostaj\u0105 (czy tego chcia\u0142, czy nie) w swej uproszczonej symbolice bardzo chrze\u015bcija\u0144skie. Pozostawiaj\u0105c na boku rozwa\u017cania techniczne na temat bieli, od wiek\u00f3w pozostaje ona w naszej kulturze symbolem czysto\u015bci, niewinno\u015bci, absolutu, pocz\u0105tku i ko\u0144ca, \u015bwi\u0119to\u015bci itp. To, co wype\u0142nia znaczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 tych fotografii, wygl\u0105da na st\u00f3\u0142 przykryty bia\u0142ym obrusem. Trudno nie skojarzy\u0107 podobnego motywu z Ostatni\u0105 Wieczerz\u0105 czy te\u017c z kolacj\u0105 wigilijn\u0105. Wprawdzie najcz\u0119\u015bciej nie ma na stole \u017cadnych naczy\u0144, niemniej przed naszymi oczami odbywa si\u0119 jakie\u015b niepokoj\u0105ce, nieznane i niezrozumia\u0142e misterium. Oto nad jego powierzchni\u0105 unosz\u0105 si\u0119 wbrew prawom ci\u0105\u017cenia, pokornie i r\u00f3wno niczym Zeppeliny, dwa baloniki; pozosta\u0142o\u015b\u0107 po odbytym obrz\u0105dku o nieodgadnionej intencji. Innym razem jest to ledwie zauwa\u017calna cz\u0119\u015b\u0107 p\u0119kaj\u0105cej w\u0142a\u015bnie ba\u0144ki mydlanej, wymownie u\u0142o\u017conej w egipsk\u0105 piramid\u0119 (a mo\u017ce azteck\u0105 \u015bwi\u0105tyni\u0119?) kostki cukru. Kiedy indziej na obrusie odbywa si\u0119 narada zasuszonych kromek chleba czy te\u017c konferencja pomarszczonych winogron z nieznanego prawdopodobnie Biblii szczepu winnego, albo posiedzenie nale\u015bnikowatych w kszta\u0142cie kamieni. W wype\u0142nionej do po\u0142owy wod\u0105 szklance trwa w\u0142a\u015bnie burza, ko\u015bci do gry fruwaj\u0105 niczym babie lato. Za to w misce, w kt\u00f3rej mo\u017cna by obmy\u0107 ma\u0142e strudzone stopy wielkiego proroka, gotuje si\u0119 i bulgoce jak w piekielnym kotle. Ale to nie wszystko. Chwilami ma si\u0119 wra\u017cenie, \u017ce to nie st\u00f3\u0142, nie pami\u0105tka Ostatniej Wieczerzy z poplamionym obrusem, lecz \u0142o\u017ce \u015bmierci po ostatnim namaszczeniu, z niepotrzebnym ca\u0142unem, z kt\u00f3rego wyparowa\u0142o zar\u00f3wno cia\u0142o, jak i duch, nie pozostawiaj\u0105c znacz\u0105cych \u015blad\u00f3w, znak\u00f3w, wskaz\u00f3wek dla poszukuj\u0105cych drogi. I co tam robi ta poduszka? Co oznacza \u2013 wskazuj\u0105ca niebo \u2013 czerwonokrwista kredka? Albo czerwona nitka, na kt\u00f3rej buja si\u0119 kamie\u0144 z dziurk\u0105, jak dusza na hu\u015btawce, lub oplataj\u0105ca st\u00f3\u0142, by przemieni\u0107 je w co\u015b na kszta\u0142t deski do prasowania (dusz)? Gdzie indziej trzy niedopalone (upad\u0142e) zapa\u0142ki a\u017c si\u0119 prosz\u0105 o ewangeliczn\u0105 interpretacj\u0119; podobnie jak bia\u0142y list na jeszcze bielszym ca\u0142unie, niczym milcz\u0105ce przes\u0142anie dla \u015blepc\u00f3w\u2026<\/p>\n\n\n\n

To chyba nie przypadek: w tej serii s\u0105 zdj\u0119cia rozbijaj\u0105ce delikatn\u0105 monotoni\u0119 wysokiego klucza. Na jednym z nich w punktowym o\u015bwietleniu ca\u0142un dymi. Czy\u017cby aluzja do chrztu w ogniu i zmartwychwstania? I w ko\u0144cu chyba najtrudniejsze, najdziwniejsze i by\u0107 mo\u017ce kluczowe zdj\u0119cie. Ta sama scenografia w purpurze. Obrus, ca\u0142un czy szeroka, za\u015blubinowa stu\u0142a oczekuj\u0105ca na przybycie oblubie\u0144c\u00f3w? St\u00f3\u0142 czy \u0142o\u017ce \u015bmierci? A mo\u017ce nawet ko\u0142yska wiecznych bole\u015bci? Cokolwiek by to nie by\u0142o, purpura symbolizuje w\u0142adz\u0119 \u2013 jest kolorem pychy, przeciwnie ni\u017c panosz\u0105ce si\u0119 na niej ordynarne kartofle, swoj\u0105 powag\u0105 i wa\u017cno\u015bci\u0105 przewy\u017cszaj\u0105ce chyba tylko ostatniego na li\u015bcie buraka, kt\u00f3ry akurat tutaj by\u0142by zbyt dos\u0142owny.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Pawe\u0142 \u017bak, z serii S\u0142odki poniedzia\u0142ek i inne martwe natury<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n


en zestaw fotografii Paw\u0142a \u017baka \u2013 utrzymany w palecie barw cz\u0119sto spotykanych u artystow fi\u0144skich \u2013 jest czym\u015b zupe\u0142nie nowym, ale logicznie wyp\u0142ywaj\u0105cym z ca\u0142ej jego dotychczasowej tw\u00f3rczo\u015bci. Wci\u0105\u017c jeste\u015bmy w \u015bwiecie wyobra\u017ani i fantazji, teatru ubogiego, w obszarze fotografii inscenizowanej. Tyle, \u017ce tym razem wykreowany przez Paw\u0142a \u015bwiat jest zdecydowanie ZEN i stawia pytania innego kalibru. Pytania elementarne, chwilami dramatyczne, osierocone przez globaln\u0105 codzienno\u015b\u0107, oferuj\u0105c\u0105 tysi\u0105ce gotowych odpowiedzi z wyj\u0105tkiem jednej: dotycz\u0105cej sensu istnienia. To, co mnie zawsze urzeka\u0142o w jego fotografiach, to dystans, z jakim patrzy na siebie i sw\u00f3j \u015bwiat, oraz g\u0142\u0119boka \u015bwiadomo\u015b\u0107 faktu, \u017ce niezale\u017cnie od naszej woli jest on zawsze uwik\u0142any w ten zewn\u0119trzny, okrutny i nieprzewidywalny. Jak\u017ce ujmuj\u0105ce jest to, \u017ce z pokor\u0105 potrafi ironizowa\u0107, tak odno\u015bnie siebie, jak i rzeczywisto\u015bci, wiedz\u0105c, \u017ce w ostatecznym rachunku i tak na jedno wychodzi, bo wszyscy jeste\u015bmy jej niezauwa\u017caln\u0105, acz niezbywaln\u0105 cz\u0105stk\u0105. Ta kreacja to pr\u00f3ba wskrzeszania, przywracania niepragmatycznej sferze odczu\u0107 i uczu\u0107 metafizycznego sensu. Bo Dobry B\u00f3g \u2013 nawet je\u015bli nigdy nie istnia\u0142 \u2013 jest szczytowym osi\u0105gni\u0119ciem tw\u00f3rczego, abstrakcyjnego my\u015blenia w ca\u0142ej historii rodzaju ludzkiego.<\/p>\n\n\n\n

Pary\u017c, 11.03.2008<\/p>\n\n\n

\n\n\t\n\t
\n\t\t
\n\t
<\/div>\n\n\t
\n\n\t\t<\/a>\"\"\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t<\/div>\n\n<\/div>
\n\t
<\/div>\n\n\t
\n\n\t\t<\/a>\"\"\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t<\/div>\n\n<\/div>
\n\t
<\/div>\n\n\t
\n\n\t\t<\/a>\"\"\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t<\/div>\n\n<\/div>
\n\t
<\/div>\n\n\t
\n\n\t\t<\/a>\"\"\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t<\/div>\n\n<\/div>
\n\t
<\/div>\n\n\t
\n\n\t\t<\/a>\"\"\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t<\/div>\n\n<\/div>\t\t\n\t<\/div>\n\n\t\n\t\n\t