{"id":15030,"date":"2022-03-23T11:44:25","date_gmt":"2022-03-23T10:44:25","guid":{"rendered":"https:\/\/kwartalnikfotografia.pl\/?p=15030"},"modified":"2022-03-24T17:15:32","modified_gmt":"2022-03-24T16:15:32","slug":"nicholas-winterwarszawa-pejzaz-jednowymiarowy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kwartalnikfotografia.pl\/en\/nicholas-winterwarszawa-pejzaz-jednowymiarowy\/","title":{"rendered":"Nicholas Winter: Warsaw - One-Dimensional Landscape"},"content":{"rendered":"\n

Polska komunistyczna kojarzy si\u0119 z szaro\u015bci\u0105: szary cz\u0142owiek w szarym pejza\u017cu. Szare betonowe elewacje, szyldy reklamowe w nudnych kolorach, brak \u015bwiate\u0142 na ulicach, jednobarwne ubrania z materia\u0142\u00f3w kiepskiej jako\u015bci, brzydkie papierowe opakowania. Atmosfer\u0119 t\u0119 dokumentuj\u0105 \u2013 ju\u017c w nowej rzeczywisto\u015bci \u2013 sepiowe polaroidy Nicholasa Wintera
(ur. 1973) z serii \u201eNowy Wilan\u00f3w\u201d (2009).<\/p>\n\n\n\n

Polska po 1989 roku, III Rzeczpospolita, to przede wszystkim wybuch koloru. Wsz\u0119dobylskie reklamy wpisuj\u0105 kraj nad Wis\u0142\u0105 w globaln\u0105 wiosk\u0119. Bij\u0105ce w oczy \u017cywymi kolorami opakowania \u2013 symbol znienawidzonego przez w\u0142adze PRL-u \u201ezgni\u0142ego imperializmu\u201d \u2013 neony, wymy\u015blne stroje i makija\u017ce w niczym nie przypominaj\u0105 wizerunku, jaki Europa Zachodnia mia\u0142a (i w wielu przypadkach nadal ma) na temat kraj\u00f3w le\u017c\u0105cych po drugiej stronie \u017belaznej Kurtyny. Zimne ojczyzny zimnej wojny. Fotografowie zachodni wizytuj\u0105cy Polsk\u0119 \u201epo prze\u0142omie\u201d dawno ju\u017c zrewidowali swoje wyobra\u017cenia. Najlepszym tego przyk\u0142adem s\u0105 (nieprawdopodobnie) kolorowe prace autorstwa Amerykanina Roberta Walkera.<\/p>\n\n\n\n

Zupe\u0142nie inaczej postrzega Warszaw\u0119 angielski fotograf Nicholas Winter. Jego polaroidy z serii \u201eNowy Wilan\u00f3w\u201d to notatki z nowej Polski wywo\u0142uj\u0105ce ducha PRL-u. Monochromatyczne obrazy nowo powstaj\u0105cych blok\u00f3w mieszkalnych przypominaj\u0105 w swej stylistyce fotografie dokumentuj\u0105ce odbudowywanie stolicy w latach 50. i 60. Z jednej strony wynika to z pewno\u015bci\u0105 z faktu stosowania przez Wintera aparatu fotograficznego polaroid 320 land camera, popularnego w tym w\u0142a\u015bnie okresie w Ameryce i Europie Zachodniej \u2013 oraz u\u017cycia w serii z Wilanowa specjalnej \u201eczekoladowej\u201d edycji filmu polaroidowego. Z drugiej jednak strony klimat tamtych lat przypomina sam motyw: wyrastaj\u0105ce jak grzyby po deszczu nowe budynki s\u0105 jedynie bardziej nowoczesnym wariantem pude\u0142kowej architektury z czas\u00f3w Polski Ludowej. R\u00f3\u017cnica polega na niewidzialnym dzia\u0142aniu si\u0142: o ile w\u00f3wczas w\u0142adze, zgodnie z marksistowsk\u0105 doktryn\u0105 o r\u00f3wno\u015bci spo\u0142ecznej, umieszcza\u0142y w blokowiskach reprezentant\u00f3w najr\u00f3\u017cniejszych warstw spo\u0142ecznych, o tyle w skapitalizowanym kraju spo\u0142ecze\u0144stwo samo dzieli si\u0119 na klasy. Zale\u017cnie od stopnia zamo\u017cno\u015bci mo\u017cna teraz mieszka\u0107 w lepszych b\u0105d\u017a gorszych blokach, ale tak\u017ce mo\u017cna si\u0119 przenosi\u0107 do willi (po w\u0142osku nazwa po\u0142udniowej dzielnicy Warszawy, Wilan\u00f3w, to \u201eVillanova\u201d). Re\u017cim PRL-u, jak i innych kraj\u00f3w bloku wschodniego, opiera\u0142 si\u0119 przede wszystkim na uniemo\u017cliwieniu jego mieszka\u0144com ruchu. D\u0105\u017cenie do ca\u0142kowitej kontroli spo\u0142ecznej (jak w Orwellowskim \u201eRoku 1984\u201d) wyra\u017ca\u0142o si\u0119 w skutecznym ograniczaniu mobilno\u015bci obywateli. Nie mo\u017cna by\u0142o nie tylko swobodnie wyje\u017cd\u017ca\u0107 na Zach\u00f3d, ale r\u00f3wnie\u017c zmienia\u0107 przypisanego przez w\u0142adze miejsca zamieszkania. Poniewa\u017c nie istnia\u0142a w\u00f3wczas instytucja wynajmu mieszka\u0144, jedynym sposobem zmiany lokum by\u0142o zapisanie si\u0119 na list\u0119 sp\u00f3\u0142dzielni mieszkaniowej i czekanie na swoj\u0105 kolejk\u0119.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Nicholas Winter, z serii Nowy Wilan\u00f3w, 2009<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Wsp\u00f3\u0142czesny Wilan\u00f3w to jedna z bogatszych, cho\u0107 peryferyjnych dzielnic Warszawy, kojarzona z \u201epolskim Wersalem\u201d, jak okre\u015blany bywa siedemnastowieczny pa\u0142ac kr\u00f3lewski, b\u0119d\u0105cy jedn\u0105 z g\u0142\u00f3wnych atrakcji stolicy. Fotografie Wintera s\u0105 jednak ca\u0142kowicie odarte z kr\u00f3lewskiej aury. W zaskakuj\u0105cy spos\u00f3b zdaje si\u0119 on za pomoc\u0105 swych prac przenicowywa\u0107 warto\u015b\u0107 przemian zachodz\u0105cych w Polsce. Nowe okazuje si\u0119 nagle starym: Corbusier z kapitalistyczn\u0105 twarz\u0105.
Takie subwersywne przedstawienie Wilanowa odsy\u0142a do sposobu dokumentowania przemian w powojennej Ameryce przez szwajcarskiego emigranta Roberta Franka. O ile jednak we Frankowskim \u201eThe Americans\u201d (1955-56) \u2013 albumie bezlito\u015bnie dezawuuj\u0105cym wizj\u0119 \u201eThe American Dream\u201d \u2013 g\u0142\u00f3wnym protagonist\u0105 s\u0105 mieszka\u0144cy Ameryki, o tyle bohater prac Wintera to mieszkania Polak\u00f3w. Nieliczne ludzkie postaci z wilanowskiej serii zdaj\u0105 si\u0119 by\u0107 wyalienowane i ca\u0142kowicie podporz\u0105dkowane otaczaj\u0105cej architekturze: samotny rowerzysta przecinaj\u0105cy puste skrzy\u017cowanie, ch\u0142opak z pieskiem przechodz\u0105cy przez pust\u0105 jezdni\u0119, kobieta z w\u00f3zkiem dzieci\u0119cym wpisuj\u0105ca si\u0119 w rytm stoj\u0105cych za ni\u0105 blok\u00f3w. Koegzystencja postaci ludzkiej i architektury nie jest w przedstawieniach Wintera czym\u015b oczywistym. Cz\u0142owiek zdaje si\u0119 w burzy\u0107 sw\u0105 obecno\u015bci\u0105 doskona\u0142o\u015b\u0107 \u201euk\u0142adu\u201d. Na jednym ze zdj\u0119\u0107 kobieta stoj\u0105ca pod billboardem reklamuj\u0105cym kolejn\u0105 faz\u0119 inwestycji architektonicznych w Wilanowie tak bardzo przypomina wraz ze swym otoczeniem to, co przedstawione na reklamie, \u017ce poziomy obrazowania ulegaj\u0105 zatarciu: na fotografii obie rzeczywisto\u015bci staj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie nierzeczywiste. Stylistyka pisma na billboardzie przypomina te\u017c bardziej okres PRL-owskich sp\u00f3\u0142dzielni mieszkaniowych, ni\u017c wsp\u00f3\u0142czesne rozwi\u0105zania deweloperskie.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Nicholas Winter, z serii Nowy Wilan\u00f3w, 2009<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Nicholas Winter, z serii Nowy Wilan\u00f3w, 2009<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Nicholas Winter, z serii Nowy Wilan\u00f3w, 2009<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Winter poszukuje zak\u0142\u00f3conych symetrii tak\u017ce w obr\u0119bie samych budynk\u00f3w \u2013 interesuje go przede wszystkim to, co pozostawione, niewyko\u0144czone: wybijaj\u0105ce si\u0119 z ziemi i odbijaj\u0105ce w wodzie fundamenty nowych blok\u00f3w przypominaj\u0105 uci\u0119te kolumny Daniela Burena sprzed paryskiego Palais Royal. Nawet w \u201ewyko\u0144czonym\u201d pejza\u017cu Winter znajduje zakr\u0119ty, nier\u00f3wno\u015bci. Uciekaj\u0105ce ku horyzontowi poziome linie balkon\u00f3w nie spotkaj\u0105 si\u0119 w jego przedstawieniach w punkcie zbiegu, a wytyczane przez d\u017awigi osie symetrii s\u0105 zawsze bardziej przesuni\u0119te ku jednej kraw\u0119dzi fotografii.
Ze wzgl\u0119du na silne zgeometryzowanie pejza\u017cu architektonicznego i prac\u0119 w seriach, stylistycznie najbli\u017cszym odno\u015bnikiem dla zdj\u0119\u0107 Wintera s\u0105 konceptualne przedstawienia Eda Ruschy z lat 60. Winter patrzy na otaczaj\u0105c\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107 poprzez jej redukcj\u0119 do g\u0142\u00f3wnych linii i form. W Wilanowie dostrzega dukty identycznych balkon\u00f3w i okien, szpalery lamp ulicznych, przecinaj\u0105ce si\u0119 linie g\u0142adkich ulic, r\u00f3wno przystrzy\u017conych trawnik\u00f3w i chodnik\u00f3w wy\u0142o\u017conych now\u0105 kostk\u0105. Ta swoista geometria zdaje si\u0119 by\u0107 jedynie now\u0105 (nowobogack\u0105) form\u0105 uniwersalizacji \u017cycia, tak jakby polski krajobraz zmierza\u0142 ku dobrowolnej redukcji. Cz\u0142owiek, kt\u00f3rego niemal brak na fotografiach Wintera, ilustrowany jest na nich przez swoje miejsce zamieszkania: cz\u0142owiek jednowymiarowy \u2013 przed kt\u00f3rym przestrzega\u0142 Herbert Marcuse w latach 60. \u2013 element masy, przyjmuj\u0105cy narzucane (lub oferowane w bardziej zach\u0119caj\u0105cym opakowaniu) formy \u017cycia codziennego i rozrywki, manipulowany przez nowe formy marketingu r\u00f3wnie skutecznie, jak przez dawn\u0105 dyktatur\u0119.<\/p>\n\n\n\n

\n
\n\n\t\n\t
\n\t\t
\n\t
<\/div>\n\n\t
\n\n\t\t<\/a>\"\"\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t<\/div>\n\n<\/div>
\n\t
<\/div>\n\n\t
\n\n\t\t<\/a>\"\"\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t<\/div>\n\n<\/div>
\n\t
<\/div>\n\n\t
\n\n\t\t<\/a>\"\"\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t<\/div>\n\n<\/div>
\n\t
<\/div>\n\n\t
\n\n\t\t<\/a>\"\"\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t<\/div>\n\n<\/div>
\n\t
<\/div>\n\n\t
\n\n\t\t<\/a>\"\"\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t<\/div>\n\n<\/div>\t\t\n\t<\/div>\n\n\t\n\t\n\t