{"id":14479,"date":"2022-02-13T16:59:43","date_gmt":"2022-02-13T15:59:43","guid":{"rendered":"https:\/\/kwartalnikfotografia.pl\/?p=14479"},"modified":"2022-12-27T01:14:46","modified_gmt":"2022-12-27T00:14:46","slug":"365-czyli-michala-sobczaka-fotograficzna-opowiesc-o","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kwartalnikfotografia.pl\/en\/365-czyli-michala-sobczaka-fotograficzna-opowiesc-o\/","title":{"rendered":"\"365,\" or Michal Sobczak's photographic tale of...?"},"content":{"rendered":"\n

Pomys\u0142 by\u0142, jak to m\u00f3wi\u0105, prosty, ale w ko\u0144cu nie a\u017c tak pomys\u0142owy, aby osi\u0105gn\u0105\u0107 w sztuce fotografii now\u0105, do tej pory rzadko spotykan\u0105 jako\u015b\u0107 estetyczn\u0105, a mo\u017ce i ukryty w niej (w tej jako\u015bci) interesuj\u0105cy lub nowatorski przekaz retoryczny. <\/p>\n\n\n\n

Ot\u00f3\u017c Micha\u0142 Sobczak od 1 stycznia do 31 grudnia 2021 roku codziennie wykonywa\u0142 (z za\u0142o\u017cenia) jedno zdj\u0119cie do cyklu nazwanego \u201e365\u201d. Startuj\u0105c z tym pomys\u0142em 1 stycznia wiedzia\u0142, \u017ce do 31 grudnia musi przynajmniej raz dziennie wyj\u0105c z kieszeni lub torby aparat fotograficzny (albo jakiekolwiek inne urz\u0105dzenie posiadaj\u0105c\u0105 funkcj\u0119 \u2018foto\u2019) i wykona\u0107 przy jego pomocy przynajmniej jedno zdj\u0119cie, kt\u00f3re trafi do owego cyklu. <\/p>\n\n\n\n

Nie by\u0142o to codzienne fotografowanie permanentne, obliczone na lata, a nawet na cale \u017cycie, jak malowanie liczb w przypadku konceptualisty Romana Opa\u0142ki, kt\u00f3ry \u2013 przypomnijmy \u2013 bia\u0142\u0105 farb\u0105 zapisywa\u0142 na p\u0142\u00f3tnie szeregi liczb; pocz\u0105tkowo robi\u0142 to na czarnym podk\u0142adzie, potem zmienia\u0142 je w kolejnych stopniach szaro\u015bci, i, stopniowo rozja\u015bniaj\u0105c u\u017cywane t\u0142o, doszed\u0142 do tego, by w ko\u0144cu zapisywa\u0107 bia\u0142e liczby na bia\u0142ym tle. Ka\u017cd\u0105 liczb\u0119 dodatkowo wymawia\u0142, nagrywaj\u0105c j\u0105 na magnetofon, a do sko\u0144czonego dnia pracy codziennie dodawa\u0142 sw\u00f3j aktualny fotograficzny autoportret (taki sam uk\u0142ad twarzy, ciasny kadr, wci\u0105\u017c ta sama poza i koszula, to samo \u015bwiat\u0142o) wykonywany najprawdopodobniej przy pomocy aparatu na statywie i samowyzwalacza lub w\u0119\u017cyka spustowego. Cykl ma\/mia\u0142 przedstawia\u0107 up\u0142yw czasu cz\u0142owieka. Dodajmy, \u017ce jest to jego najbardziej rozpoznawalne dzie\u0142o artystyczne, znane jako cykl OPALKA 1965 \/1 \u2013 \u221e<\/em> nazywane przez artyst\u0119 i krytyk\u00f3w Programem<\/em>. Na pierwszym obrazie z tego cyklu znalaz\u0142y si\u0119 liczby od 1 do 35327.<\/p>\n\n\n\n

Ten kr\u00f3tki przypis dotycz\u0105cy \u201epomys\u0142u\u201d Romana Opa\u0142ki znalaz\u0142 si\u0119 tu po to tylko, by pokaza\u0107 skal\u0119 zr\u00f3\u017cnicowania mi\u0119dzy zwyk\u0142ym pomys\u0142em, a pomys\u0142em artystycznym. Minimalne podobie\u0144stwo mi\u0119dzy tym, co robi\u0142\/zrobi\u0142 przez 46 lat Roman Opa\u0142ka, a tym, co robi\u0142\/zrobi\u0142 w jednorocznym cyklu \u201e365\u201d Micha\u0142 Sobczak, pozwala jednak spojrze\u0107 na ca\u0142oroczny pomys\u0142 wrzesi\u0144skiego fotografa z \u017cyczliwo\u015bci\u0105 i nadziej\u0105, \u017ce jego trud nie poszed\u0142 na marne. Zapiski te nie maj\u0105 \u017cadnych ambicji naukowych, z gruntu pozbawione s\u0105 wagi g\u0142\u0119bszego namys\u0142u, poniewa\u017c nie jestem ani historykiem sztuki, ani tym bardziej teoretykiem dzia\u0142a\u0144 fotograficznych. Patrz\u0119 na cykl \u201e365\u201d po amatorsku, pr\u00f3buj\u0119 go tylko solidnie obejrze\u0107, a przede wszystkim zrozumie\u0107. Wyobra\u017cam sobie na przyk\u0142ad, \u017ce liczba powtarzaj\u0105cych si\u0119 w tym cyklu motyw\u00f3w jest zbli\u017cona do liczby liter naszego alfabetu, a skoro tak, to mo\u017ce utkana z nich opowie\u015b\u0107 o \u015bwiecie, a w\u0142a\u015bciwie o fragmentach, sekundowych wyimkach \u015bwiata \u2013 jaki Micha\u0142 Sobczak najpierw zobaczy\u0142, a potem sfotografowa\u0142, tworz\u0105c z tych wyimk\u00f3w osobist\u0105, histori\u0119 patrzenia i widzenia \u2013 jest rodzajem d\u0142ugiej, obrazkowej ba\u015bni, rozpisanej na 365 kr\u00f3tkich zda\u0144. Z w\u0142asnego do\u015bwiadczenia wiem, \u017ce \u2018patrze\u0107\u2019 nie zawsze znaczy \u2018widzie\u0107\u2019. Pytanie brzmi zatem: na co patrzy\u0142 autor cyklu?, co zobaczy\u0142? i jak to sfotografowa\u0142? Mo\u017cna jeszcze zapyta\u0107 o cel (je\u017celi takowy istnia\u0142) tego dzia\u0142ania. Mog\u0119 oczywi\u015bcie zada\u0107 te pytania autorowi zdj\u0119\u0107, ale poniewa\u017c wychodz\u0119 z za\u0142o\u017cenia, \u017ce dzie\u0142o sztuki (tak\u017ce sztuki fotografii) powinno si\u0119 broni\u0107 bez instrukcji obs\u0142ugi oraz odautorskich dywagacji, to trud znalezienia odpowiedzi przenosz\u0119 na siebie, czyli tego, kt\u00f3ry ogl\u0105da zdj\u0119cia Sobczaka na monitorze swojego komputera.<\/p>\n\n\n\n

Z tego, co pami\u0119tam, autor cyklu \u2013 prezentuj\u0105c go najpierw w \u015aliwnicy, a z pocz\u0105tkiem tego roku w Klubie Moment \u2013 kr\u00f3tko wyja\u015bnia\u0142, \u017ce zamiar zmierzenia si\u0119 z takim, ca\u0142orocznym projektem fotograficznym nosi\u0142 w sobie od kilku lat, ale decyzj\u0119 o rozpocz\u0119ciu pracy nad nim podj\u0105\u0142 1 stycznia 2021, po wykonaniu pierwszego zdj\u0119cia (1 \u2013 365). Jak sam wspomnia\u0142 w swoim wyst\u0105pieniu, motywacja, aby podda\u0107 si\u0119 ca\u0142orocznemu rygorowi fotografowania, pewnej dyscyplinie zmuszaj\u0105cej do codziennej aktywno\u015bci, bra\u0142a si\u0119 z tego, \u017ce jest typem nadwra\u017cliwca, kt\u00f3remu zdarzaj\u0105 si\u0119 gorsze dni (kiedy miewa si\u0119 tak zwanego do\u0142a psychicznego), a to przedsi\u0119wzi\u0119cie skutecznie wyci\u0105ga\u0142o go z poniek\u0105d depresyjnych spowolnie\u0144 i egzystencjalnej szaro\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

je\u017celi ju\u017c, to raczej <\/strong>
fotograficzno-terapeutycznym<\/strong><\/p><\/blockquote><\/figure>\n\n\n\n

St\u0105d zapewne projekt \u201e365\u201d nie by\u0142 z za\u0142o\u017cenia dzia\u0142aniem koncepcyjno-artystycznym (je\u017celi ju\u017c, to raczej fotograficzno-terapeutycznym), nie by\u0142 dzia\u0142aniem obliczonym na poszukiwanie i stosowanie \u015bci\u015ble okre\u015blonych zabieg\u00f3w formalnych w celu osi\u0105gni\u0119cia zaprojektowanych wcze\u015bniej warto\u015bci estetycznych. Odnosz\u0119 wra\u017cenie, \u017ce jest to zbi\u00f3r mniej czy bardziej przypadkowych \u201ezdarze\u0144 wizualnych\u201d, dziej\u0105cych si\u0119 w miejscach, w kt\u00f3rych autor tych fotografii danego dnia lub w danym momencie przebywa\u0142 (od Wrze\u015bni i Pyzdr, przez Wroc\u0142aw i Pozna\u0144 po Hel i nadwarcia\u0144skie pla\u017ce), gdzie rzuci\u0142 go los albo rytm tygodnia pracy (gdy\u017c, co wa\u017cne, jest etatowym pracownikiem pewnego zak\u0142adu produkcyjnego w powiecie s\u0142upeckim, a doje\u017cd\u017ca do firmy w\u0142asnym samochodem), rytm wolnych weekend\u00f3w, albo dw\u00f3ch tygodni urlopu.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Micha\u0142 Sobczak, 62_365<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Na obejrzenie w ten spos\u00f3b, czyli na monitorze komputera, wszystkich obraz\u00f3w fotograficznych sk\u0142adaj\u0105cych si\u0119 na cykl \u201e365\u201d \u2013 przy za\u0142o\u017ceniu, \u017ce na wst\u0119pne \u201ezbadanie\u201d jednego kadru przeznacza si\u0119 10 sekund \u2013 trzeba po\u015bwi\u0119ci\u0107 pe\u0142n\u0105 godzin\u0119, a nawet odrobin\u0119 wi\u0119cej. Pierwsze dwie trzecie ca\u0142o\u015bci obejrza\u0142em jesieni\u0105 2021 r. podczas prywatnego spotkania fotograf\u00f3w z Wrze\u015bni, Gniezna, Leszna i Poznania. Wtedy te\u017c, jak ju\u017c wspomnia\u0142em, autor cyklu opowiada\u0142 o swoim pomy\u015ble i sposobie jego realizacji. Reszt\u0119 zdj\u0119\u0107, kt\u00f3re powsta\u0142y mi\u0119dzy po\u0142ow\u0105 wrze\u015bnia a ko\u0144cem grudnia, mog\u0142em pozna\u0107 w styczniu tego roku, w Klubie Fotograficznym MOMENT, dzia\u0142aj\u0105cym przy Wrzesi\u0144skim O\u015brodku Kultury, podczas prezentacji najnowszego dorobku cz\u0142onk\u00f3w Klubu. Tytu\u0142owa liczba \u201e365\u201d odnosi si\u0119 w cyklu Micha\u0142a Sobczaka do liczby dni w roku, poniewa\u017c zasada \u201ejeden dzie\u0144 \u2013 jedno zdj\u0119cie\u201d nie jest w tym cyklu rygorystycznie przestrzegana. W kilku przypadkach na jeden motyw z danego dnia sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 dwa lub trzy kadry (21 ab, 80, 140 ab, 223, 234, 262, 332 abc, 365).<\/p>\n\n\n\n

Na zako\u0144czenie dodam tylko, \u017ce ogl\u0105daj\u0105c ten zestaw u siebie w domu po raz drugi i trzeci, zadawa\u0142em sobie trzy pytania: 1) jak mo\u017cna by wykorzysta\u0107 lub spopularyzowa\u0107 ca\u0142oroczny trud fotograficzny Micha\u0142a Sobczaka (w jednym przypadku, 236, jest to czarny kwadrat, bo spust migawki \u015bwiadomie zosta\u0142 naci\u015bni\u0119ty w ciemnym pokoju)? 2) jak ten cykl sprawdzi\u0142by si\u0119 na \u015bcianach w galerii, np. ukazany linearnie, wed\u0142ug numeracji od 1 do 365, i co zrobi\u0142by z tym zawodowy kurator? 3) poniewa\u017c znam kilka os\u00f3b, kt\u00f3rym aktywno\u015b\u0107 fotograficzna odmieni\u0142a \u017cycie na lepsze, zastanawiam si\u0119, jak bardzo obrazowanie \u015bwiata, tego w zasi\u0119gu wzroku, z funkcji terapeutycznej przechodzi w funkcj\u0119 estetyczn\u0105, a nawet artystyczn\u0105? I czy przechodzi?<\/p>\n\n\n\n

No, ale na te pytania prostego amatora i zwyczajnego ogl\u0105dacza, mog\u0105 odpowiedzie\u0107, jak s\u0105dz\u0119, tylko m\u0105drzejsi ode mnie, a przede wszystkim do\u015bwiadczeni fotografowie, krytycy sztuki, kuratorzy i kulturoznawcy. Ja \u2013 dzi\u0119kuj\u0105c Micha\u0142owi za t\u0119 jego ca\u0142oroczn\u0105 podr\u00f3\u017c po drogach, ulicach, placach, \u015bcie\u017ckach i bezdro\u017cach naszej ojczyzny, za t\u0119 jego obrazkow\u0105 opowie\u015b\u0107 o \u017cyciu, przyja\u017aniach, fascynacjach i duszy cz\u0142owieka z kamer\u0105 \u2013 ogranicz\u0119 si\u0119 w swoich zapiskach do tych kilkunastu powy\u017cszych zda\u0144 oraz do propozycji obejrzenia przez publiczno\u015b\u0107 \u201eKwartalnika Fotografia\u201d nast\u0119puj\u0105cych kadr\u00f3w z cyklu. <\/p>\n\n\n

\n\n\t\n\t
\n\t\t
\n\t
<\/div>\n\n\t
\n\n\t\t<\/a>\"\"\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t<\/div>\n\n<\/div>
\n\t
<\/div>\n\n\t
\n\n\t\t<\/a>\"\"\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t<\/div>\n\n<\/div>
\n\t
<\/div>\n\n\t
\n\n\t\t<\/a>\"\"\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t<\/div>\n\n<\/div>
\n\t
<\/div>\n\n\t
\n\n\t\t<\/a>\"\"\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t<\/div>\n\n<\/div>
\n\t
<\/div>\n\n\t
\n\n\t\t<\/a>\"\"\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t<\/div>\n\n<\/div>
\n\t
<\/div>\n\n\t
\n\n\t\t<\/a>\"\"\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t<\/div>\n\n<\/div>
\n\t
<\/div>\n\n\t
\n\n\t\t<\/a>\"\"\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t<\/div>\n\n<\/div>\t\t\n\t<\/div>\n\n\t\n\t\n\t